Η επόμενη ημέρα της επισφαλούς ειρήνης

Τι είδους ειρήνη θα είναι αυτή που υπεγράφη ανάμεσα στη Γιουγκοσλαβία και τη
Δύση; Τι θα σημάνει για το μέλλον του Μιλόσεβιτς; Πώς θα γίνει προτεκτοράτο το
Κοσσυφοπέδιο και πώς θα εξασφαλιστεί η επιστροφή των προσφύγων; Ερωτήματα που
προβάλλουν βασανιστικά για τις τύχες της περιοχής, ύστερα από μια επισφαλή
συμφωνία ειρήνης.

«Θα ξεθάψουμε τους νεκρούς μας και θα τους πάρουμε μαζί μας», είπε ένας Σέρβος
από το Κοσσυφοπέδιο μόλις άκουσε τους όρους της ειρήνης. «Οι Σέρβοι δεν
πρόκειται να μείνουν». Η θέα των Σέρβων να ξεθάβουν τους νεκρούς τους θα
μπορούσε να θάψει τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που ανέτρεψε τον προκάτοχό του
Ιβάν Στάμπολιτς, το 1987, επειδή ήταν «υποχωρητικός» στο ζήτημα του
Κοσσυφοπεδίου. Ο Μιλόσεβιτς θα πρέπει τώρα να παραμερίσει τους εθνικιστές του
Βόισλαβ Σέσελι και να βρει νέους συμμάχους, ίσως και στο πρόσωπο του Βουκ
Ντράσκοβιτς. Όσο για τις φήμες για στρατιωτικό πραξικόπημα, δεν φαίνεται
κανείς ικανός για να αντικαταστήσει τον Μιλόσεβιτς. Η μεγαλύτερη απειλή γι’
αυτόν μπορεί να προέλθει από το Μαυροβούνιο. Ο νεαρός πρόεδρός του Μίλαν
Τζουκάνοβιτς ήθελε να αποχωρήσει από την Ομοσπονδία. Τώρα, ίσως να αποφασίσει
να μείνει, για να γίνει αυτός πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας.

Με μαύρο πουκάμισο, ο αρχηγός του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου,
σε συνέντευξή του στη βρετανική τηλεόραση, έβαλε τα δυνατά του να δείξει
απογοητευμένος όταν ρωτήθηκε για την ειρηνευτική συμφωνία. «Δεν είμαι
ιδιαίτερα θετικός», είπε. «Δεν θέλουμε να αφοπλιστούμε. Και ύστερα, τι θα
γίνει με την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου;». Για τους αλβανόφωνους αντάρτες,
η ειρηνευτική συμφωνία του ΝΑΤΟ ισοδυναμεί με θρίαμβο. Δεν είχαν καμία
πιθανότητα να εκδιώξουν τους Σέρβους από το Κοσσυφοπέδιο με τις δικές τους
δυνάμεις. Τώρα μπορούν να επιστρέψουν με τους πρόσφυγες στις ερειπωμένες
πόλεις και να διεκδικήσουν ό,τι τους αναλογεί. Βέβαια θα αφοπλιστούν.

Διασκορπισμένοι από την Αυστραλία μέχρι τη Σκωτία και τις τεντουπόλεις των
Σκοπίων, οι 900.000 αλβανόφωνοι πρόσφυγες θα πρέπει να επιστρέψουν στα σπίτια
τους πριν από τον χειμώνα. Το ίδιο και άλλοι 600.000 που κρύβονται στα δάση
του Κοσσυφοπεδίου.

Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις φοβούνται ότι οι συνέπειες από μια μαζική
επιστροφή και από τις συνθήκες που θα βρουν οι πρόσφυγες στο Κοσσυφοπέδιο θα
είναι χειρότερες από αυτές που επικρατούν σήμερα στα προσφυγικά στρατόπεδα. Η
μεγαλύτερη άμεση απειλή για τους πρόσφυγες είναι από το «χαλί» με τα σερβικά
ναρκοπέδια. Η διεθνής δύναμη θα πρέπει να ανοίξει πρώτα δρόμο ανάμεσα στις νάρκες.

Οι πρώτες δυνάμεις θα εξασφαλίσουν συγκοινωνιακούς κόμβους, αεροδρόμια,
στρατηγικά σημεία, γέφυρες και οδικές διαβάσεις. Ένα από τα κυριότερα
προβλήματα θα είναι η ανυπομονησία των προσφύγων να επιστρέψουν στα σπίτια
τους πριν ακόμη αυτό γίνει ασφαλές. Άλλο ένα πρόβλημα είναι ο αφοπλισμός των
αλβανόφωνων ανταρτών.

Προσωρινά, το Κοσσυφοπέδιο θα διαιρεθεί σε πέντε τομείς, έναν για κάθε μεγάλη
χώρα του ΝΑΤΟ. Δεν έχει αποφασιστεί ακόμη πού θα αναπτυχθεί η ρωσική δύναμη
και ποια θα είναι η διοίκησή της. Το ΝΑΤΟ επιμένει να είναι ενιαία.

Ποιος θα διακινδυνεύσει την καριέρα του για το πόστο του πολιτικού διοικητή
του Κοσσυφοπεδίου; Η διοίκηση του Μόσταρ ή ακόμη και ολόκληρης της Βοσνίας
μετά τις συμφωνίες του Ντέιτον μπορεί να ήταν μια δουλειά κατάλληλη για πρώην
Γερμανούς δημάρχους και Σουηδούς διπλωμάτες, αλλά στο Κοσσυφοπέδιο όλα πρέπει
να ξαναρχίσουν από το μηδέν. Όποιος τοποθετηθεί διοικητής θα πρέπει να είναι
επιδέξιος διπλωμάτης. Θα έχει να κάνει με τη δύναμη εφαρμογής της ειρήνης,
αλλά και με τους στρατηγούς. Θα πρέπει να καθησυχάσει το Βελιγράδι ότι θα
διατηρηθεί το φύλλο συκής της σερβικής «κυριαρχίας» και ότι όσοι Σέρβοι
πολίτες απομείνουν θα προστατευθούν από τις αντεκδικήσεις.

Το κόστος θα είναι τεράστιο, είπε ο Ρομάνο Πρόντι σε συνέντευξή του στο CNN,
από την Κολωνία. Ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το υπολογίζει σε 5-6
δισ. ευρώ ετησίως για μία περίοδο πέντε ετών (δηλαδή συνολικά 10 τρισ.
δραχμές), ποσό που αντιστοιχεί στο 2% του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάντως παραμένει αβέβαιο αν ολόκληρο αυτό το ποσό θα
καλυφθεί αποκλειστικά από την ευρωπαϊκή συμβολή. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι
Μπλερ έχει πει πως δεν θα δοθούν χρήματα στο Βελιγράδι όσο ο Μιλόσεβιτς θα
παραμένει στην εξουσία.

Στη σύνοδο κορυφής της Κολωνίας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν να
δημιουργήσουν μια νέα υπηρεσία που θα αναλάβει να συντονίσει την ευρωπαϊκή
βοήθεια στην περιοχή. Η υπηρεσία θα είναι αυτόνομη και θα συνεργάζεται με
άλλους διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων η Παγκόσμια Τράπεζα.