Διακυμάνσεις από «αέρα» και αβεβαιότητα

Οι αγορές μετοχών με «αέρα», η δημιουργία κερδών, τα υψηλά επίπεδα τιμών, η
αβεβαιότητα και ο βραχυπρόθεσμος ορίζοντας των επενδυτών στο Χρηματιστήριο
Αξιών Αθηνών θεωρούνται ως οι κύριες αιτίες για τα «σκαμπανεβάσματα» του
Γενικού Δείκτη

Ο κ. Γιώργος Διακογιάννης

Δεν είναι λίγες οι φορές κατά τις οποίες ο Γενικός Δείκτης έχει χαρακτηριστεί
τόσο από αναλυτές όσο και από χρηματιστές ως «ασανσέρ». Τα «σκαμπανεβάσματα»
του Γενικού Δείκτη, δηλαδή οι διακυμάνσεις που παρουσιάζει ενδοσυνεδριακά,
αλλά και από συνεδρίαση σε συνεδρίαση, αποτελεί το τελευταίο διάστημα σχεδόν
μόνιμο φαινόμενο. Οι διακυμάνσεις, όμως, είτε αυτές είναι ανοδικές είτε
πτωτικές, μεταφράζονται σε κίνδυνο, καθώς δυσκολεύει η προβλεψιμότητα και η
ομαλή κίνηση της αγοράς. Οι ειδικοί εξηγούν ότι όσο πιο κοντά στον μέσο όρο
είναι οι ακραίες τιμές του Γενικού Δείκτη τόσο ο κίνδυνος της αγοράς είναι
μικρότερος. Πάντως, το θέμα των διακυμάνσεων και του κινδύνου που κρύβουν έχει
επισημανθεί και από εκθέσεις ξένων οίκων για το ελληνικό Χρηματιστήριο, ιδίως
κατά την τελευταία περίοδο με την κρίση στο Κόσοβο.

Η νευρικότητα των επενδυτών από την αβεβαιότητα που δημιουργείται από τις
εξελίξεις στο Κόσοβο, τις ευρωεκλογές, τις διεθνείς αγορές, όπως και από τα
διάφορα σενάρια και τις φήμες που κυκλοφορούν στην οδό Σοφοκλέους, θεωρείται η
κύρια αιτία για την αστάθεια του Γενικού Δείκτη. Σε αυτό συμβάλλουν οι υψηλές
τιμές, η δημιουργία κερδών και ο βραχυπρόθεσμος ορίζοντας των επενδυτών στο Χρηματιστήριο.

Μάλιστα, η τάση για ρευστοποίηση των βραχυπρόθεσμων κερδών ενισχύεται από την
αβεβαιότητα, καθώς οι άμεσες πωλήσεις μετοχών εξασφαλίζουν τα κέρδη. Σε αυτά
μπορεί να προστεθεί και «ολίγος αέρας», με τον οποίο αγοράζονται και στη
συνέχεια πωλούνται και εκκαθαρίζονται κανονικά οι εντολές, εντός δύο ημερών το πολύ.

Η αβεβαιότητα

Ο κ. Μιχάλης Γκλεζάκος

Αυτά προκύπτουν από αναλύσεις και δηλώσεις στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ανώτατων στελεχών
της αγοράς, χρηματιστηριακών εταιρειών και καθηγητών Πανεπιστημίου. Ο
διευθυντής της Διεύθυνσης Μελετών, Παρακολούθησης Αγορών και Διεθνών Σχέσεων
της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου
Μακεδονίας κ. Κώστας Συριόπουλος εξηγεί ότι «βρισκόμαστε σε μια τοπική κορυφή
του Γενικού Δείκτη, όπου παρατηρείται η πάλη της αγοράς μεταξύ προσφοράς και
ζήτησης. Δηλαδή, παρατηρείται πάλη μεταξύ των διαφοροποιημένων καταστάσεων
αντιμετώπισης του κινδύνου εκ μέρους των επενδυτών. Αυτή η κατάσταση
δημιουργεί περισσότερο αβεβαιότητα παρά κίνδυνο, ο οποίος σε τελική ανάλυση
είναι διαχειρίσιμος.

Επομένως, η αβεβαιότητα ως προς τη συνέχεια ή μη της ανοδικής τάσης των τιμών
είναι ο παράγοντας, ο οποίος προκαλεί τη νευρικότητα στα δεδομένα επίπεδα
τιμών της τοπικής κορυφής του Γενικού Δείκτη». Ο καθηγητής Χρηματοοικονομικής
και πρόεδρος του Τμήματος Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής κ.
Γιώργος Διακογιάννης υποστηρίζει ότι «οι διακυμάνσεις του Γενικού Δείκτη και
των τιμών σημαίνουν κίνδυνο και οφείλονται, κυρίως, στην τάση για την
εξασφάλιση βραχυπρόθεσμων κερδών από τους επενδυτές, αλλά και στη νευρικότητα
από διάφορους παράγοντες, όπως το Κόσοβο, οι ευρωεκλογές, η εξέλιξη του
πληθωρισμού κ.λπ.». Όπως εξηγεί ο κ. Διακογιάννης, «όταν οι τιμές βρίσκονται
ήδη σε υψηλά επίπεδα και έχουν ήδη δημιουργηθεί σημαντικά κέρδη και υπάρχει
αβεβαιότητα, τότε δημιουργείται στην αγορά νέα αβεβαιότητα μεγαλύτερη από την
πρώτη. Αυτό στα χρηματοοικονομικά λέγεται ασυμμετρία στις αποδόσεις των
μετοχών, σύμφωνα με την οποία κάποιος επενδυτής αναμένει να κερδίσει πολλά,
αλλά να χάσει συγκριτικά πολύ λίγα. Τέτοια ασυμμετρία παρατηρείται στα τυχερά
παιχνίδια, όπως λαχεία, Λόττο, Τζόκερ κ.λ.π.»

«Αέρας»

Ο πρόεδρος της Metrolife Χρηματιστηριακής και αναπληρωτής καθηγητής του
Τμήματος Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς κ.
Μιχάλης Γκλεζάκος τονίζει ότι «η αγορά αντιδρά ανάλογα με το αν υπερτερούν οι
θετικές ή οι αρνητικές δυνάμεις. Στα θετικά περιλαμβάνονται η καλή πορεία της
Ελλάδας για την ΟΝΕ, η κερδοφορία των επιχειρήσεων, όπως προκύπτει από τις
καταστάσεις του 1998 και του πρώτου τριμήνου του 1999, αλλά και από τον μεγάλο
όγκο κεφαλαίων που μεταφέρονται από τις τραπεζικές καταθέσεις και τα αμοιβαία
κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων προς το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Στα
αρνητικά περιλαμβάνονται η παρατεταμένη κρίση στο Κόσοβο, οι ευρωεκλογές, οι
οποίες ως πολιτικό γεγονός παραδοσιακά δημιουργεί νευρικότητα, η διεθνής
συγκυρία και οι αυξήσεις μετοχικών κεφαλαίων, οι οποίες αυξάνουν την προσφορά
τίτλων, αλλά και απορροφούν ρευστότητα με αποτέλεσμα να ικανοποιείται μέρος
της ζήτησης.

Σε αυτά πρέπει να προστεθεί το γεγονός της δημιουργίας κερδών από προηγούμενες
ημέρες, τα οποία διασφαλίζουν οι επενδυτές με το κλείσιμο θέσεων, δηλαδή με
πωλήσεις μετοχών. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι η απότομη άνοδος των τιμών
των μετοχών εγκυμονεί πτώση των τιμών, καθώς παρατηρούνται αγορές, οι οποίες
στην ουσία είναι εν πιστώσει».

Η γενική διευθύντρια της Χρηματιστηριακής Εργασίας κ. Αγγελική Πετρουλάκη
μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» εξηγεί ότι «η νευρικότητα που επικρατεί στην αγορά
από τα εκάστοτε νέα, φήμες και σενάρια, σε συνδυασμό με τον βραχυπρόθεσμο
ορίζοντα των επενδυτών και τη δημιουργία ικανοποιητικών κερδών, είναι οι
αιτίες που δημιουργούν τις διακυμάνσεις.

Οι επενδυτές αγοράζουν μετοχές, δημιουργούνται κέρδη και στη συνέχεια τα
ρευστοποιούν για να τα εξασφαλίσουν, δεδομένης της νευρικότητας της αγοράς. Οι
πωλήσεις, όμως, μετοχών δημιουργούν πτώση των τιμών και ρευστότητα, με την
οποία οι επενδυτές εκμεταλλεύονται νέες επενδυτικές ευκαιρίες με νέες αγορές
μετοχών. Έτσι, αυξάνονται πάλι οι τιμές. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί
ότι γίνονται σε ορισμένες περιπτώσεις και αγορές χωρίς να δοθούν χρήματα, οι
οποίες, όμως, πρέπει να εκκαθαριστούν το πολύ σε δύο ημέρες. Και αυτό το
γεγονός συμβάλλει στις διακυμάνσεις των τιμών των μετοχών».

Οι συναλλαγές στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου,
κατά το πρώτο πεντάμηνο του έτους, ξεπέρασαν εκείνες του 1998, ενώ από το 1994
έχουν υπερδεκαπλασιαστεί. Η συνολική αξία των συναλλαγών στην Κύρια Αγορά του
Χρηματιστηρίου κατά το πρώτο πεντάμηνο ανήλθε σε 13,7 τρισ. δραχμές, έναντι
13,3 τρισ. δραχμών το 1998 και έναντι 1,2 τρισ. δραχμών το 1994.

Σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών της Ιονικής Τράπεζας, ο
μεγαλύτερος τζίρος πραγματοποιήθηκε τον Μάιο και ο μικρότερος τον Ιανουάριο.
Συγκεκριμένα, ο τζίρος της Κύριας Αγοράς τον Μάιο ανήλθε σε 3,4 τρισ. δραχμές
και τον Ιανουάριο σε 1,9 τρισ. δραχμές. Ο μέσος όρος του μηνιαίου τζίρου κατά
το πρώτο πεντάμηνο του έτους ήταν 2,7 τρισ. δραχμές.

Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι ο τζίρος ακολουθεί συνεχώς αυξητική πορεία,
από μήνα σε μήνα, με εξαίρεση τον Απρίλιο, όταν σημειώθηκε μείωση κατά 700
δισ. δραχμές. Συγκεκριμένα, τον Απρίλιο ο τζίρος στην Κύρια Αγορά ανήλθε σε
2,5 τρισ. δραχμές, έναντι 3,2 τρισ. δραχμών τον Μάρτιο, 2,6 τρισ. τον
Φεβρουάριο και 1,9 τρισ. δραχμές τον Ιανουάριο. Η αυξητική τάση στον τζίρο
είχε αρχίσει από τους τελευταίους μήνες του 1998. Τον Νοέμβριο του 1998 ο
τζίρος αυξήθηκε σε 1,4 τρισ. δραχμές από 781,1 δισ. δραχμές τον Οκτώβριο και
σε 1,7 τρισ. δραχμές τον Δεκέμβριο του 1998. Υπενθυμίζεται ότι ο μέσος όρος
του μηνιαίου τζίρου στην Κύρια Αγορά το 1998 ήταν 1,1 τρισ. δραχμές και
σημειώθηκε πτώση κατά τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο. Κατά τους πρώτους
δύο μήνες του 1998, ο τζίρος ήταν 288-318 δισ. δραχμές.

Απότομη αύξηση στον τζίρο παρατηρήθηκε το 1997, όταν τον Ιούλιο ο τζίρος
ανήλθε σε 1,1 τρισ. δραχμές, όταν μέχρι τότε διαμορφωνόταν σε μερικά δισ.
δραχμές. Ο μέσος μηνιαίος τζίρος στην Κύρια Αγορά το 1997 ήταν 461,7 δισ.
δραχμές, ο υψηλότερος ήταν 1,1 τρισ. δραχμές (Ιούλιος) και ο μικρότερος
204,257 δισ. δραχμές (Αύγουστος). Τα ποσά αυτά σήμερα φαίνονται μικρά, αλλά
για το 1997 ήταν μεγάλα, αφού ο μέσος μηνιαίος τζίρος το 1996 ήταν 151,5 δισ.
δραχμές, το 1995 ήταν 104,8 δισ. δραχμές και το 1994 ήταν 102,2 δισ. δραχμές.