Η τεχνολογία γιάτρεψε την… Ιατρική

Τα γυαλιά αυτά είναι μοναδικά. Στην άκρη των κρυστάλλων, κοντά στον
σκελετό, υπάρχει ενσωματωμένη μια μικροσκοπική κάμερα-υπολογιστής. Εκεί
βρίσκεται μια πλήρης βάση δεδομένων με τις φωτογραφίες και τα ονόματα των πιο
αγαπημένων φίλων ή συγγενών. Σχεδιάστηκαν για να βοηθήσουν ασθενείς που
πάσχουν από τη νόσο του Αλτσχάιμερ και αποτελούν ένα από τα υψηλής τεχνολογίας
μηχανήματα που αναμένεται να τεθούν στην υπηρεσία της ιατρικής στα χρόνια που έρχονται.

Ο ΗΙΙ. Ένας γιατρός στο σπίτι για διαγνώσεις της στιγμής

Ένας «έξυπνος» επίδεσμος μπορεί μέσα σε δευτερόλεπτα να εντοπίσει τη μόλυνση
σε ένα τραύμα και να… κρίνει αν θα πρέπει να ξεκινήσει η θεραπεία με
αντιβίωση και με ποιο συγκεκριμένο φάρμακο. Ένα… σκάνερ σώματος,
εγκατεστημένο δίπλα στη ντουζιέρα ή την μπανιέρα έχει τη δυνατότητα να ελέγχει
κάθε πρωί πόσο υγιής είναι ο ιδιοκτήτης του σπιτιού. Ένα άλλο, πιο εξελιγμένο
μηχάνημα, μπορεί να εντοπίσει ένα μελάνωμα πολύ πριν εμφανιστεί πάνω στο δέρμα
του ασθενούς.

Ένας «ανιχνευτής συναισθημάτων» μπορεί να μετρά και να καταγράφει την ένταση
της οργής και του θυμού. Ο ενσωματωμένος συναγερμός θα ειδοποιεί, με ειδικούς
ήχους, λίγα λεπτά πριν αρχίσει να εκδηλώνεται ο θυμός, έτσι ώστε ο «οξύθυμος»
ασθενής να προλάβει να ελέγξει τα συναισθήματά μου και να χαλαρώσει. Τα
μηχανήματα αυτά δεν κυκλοφορούν ακόμη στο εμπόριο, απασχολούν όμως εκατοντάδες
ερευνητές σε ολόκληρο τον κόσμο.

Είναι οι επιστήμονες που τα σχεδιάζουν και τα δοκιμάζουν μέσα στα εργαστήριά
τους, στο Media Lab του Τεχνολογικού Ιδρύματος Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), στο Κέντρο
Ιατρικών Ερευνών του Πανεπιστημίου του Rochester, στο Roschester ή στο
Πανεπιστήμιο της Κρήτης και το εκεί Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Είναι οι άνθρωποι που επιχειρούν να θέσουν την τεχνολογία των ηλεκτρονικών
υπολογιστών και της ρομποτικής στην υπηρεσία της ιατρικής και να συνθέσουν
εξελιγμένα τεχνολογικά ιατρικά βοηθήματα για τους ασθενείς ή τους υπερήλικες
του αύριο.

Στο εργαστήριο Υποστηρικτικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Ανθρώπου και
Υπολογιστή του ΙΤΕ, οι ερευνητές αναλύουν την υπάρχουσα τεχνολογία και
πειραματίζονται στη δημιουργία τεχνικών βοηθημάτων για τα άτομα με ειδικές
ανάγκες, για εκείνους που πάσχουν από ανίατες ασθένειες ή για τους
ηλικιωμένους. Παράλληλα, σε δεκάδες ακόμη ερευνητική κέντρα της Ευρώπης,
ειδικοί επιστήμονες από τον χώρο της πληροφορικής και της ρομποτικής
εργάζονται πάνω σε αντίστοιχα πειράματα, σε ερευνητικά προγράμματα που
επιδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στις ΗΠΑ, το μεγαλύτερο ερευνητικό πρόγραμμα αυτού του είδους ανακοινώθηκε
πρόσφατα. Ακούει στο όνομα «Κέντρο για το Μέλλον της Υγείας» (Center for the
Future of Health) και πρόκειται για την επιστημονική συνεργασία δύο κορυφαίων
ιδρυμάτων: του Media Lab του ΜΙΤ και του Πανεπιστημίου του Rochester.
Αντίστοιχες δοκιμές γίνονται επίσης στο Πανεπιστήμιο του Duke και στο John
Hopkins καθώς και στο Γενικό Ιατρικό Κέντρο της Μασαχουσέτης.

Εκεί τα «κονδύλια» για την έρευνα προέρχονται από το αμερικανικό υπουργείο
Εθνικής Άμυνας και το ζητούμενο για τους ερευνητές είναι να αξιοποιήσουν προς
όφελος της ιατρικής την τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί για στρατιωτικούς σκοπούς.

Οι ιδέες και οι προτάσεις των επιστημόνων είναι πολλές. Αφορούν ρομποτικά άκρα
αλλά και ανιχνευτές μικροβίων. Μόνο που, όπως αναφέρει ο δρ Robert Langen,
καθηγητής βιοτεχνολογίας στο ΜΙΤ, πολλές από τις προτάσεις υπόσχονται θαύματα,
που όμως είναι πολύ δύσκολο να γίνουν πραγματικότητα. «Εξάλλου η απόσταση από
τα πειράματα στο εργαστήριο μέχρι τα… ράφια των καταστημάτων είναι
εξαιρετικά μεγάλη».

Σε λίγα μόνο χρόνια, ένα μηχάνημα που μοιάζει με φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή
θα αναλάβει ρόλο… οικογενειακού γιατρού.

Ονομάζεται ΗΙΙ (Home Information Infrastructure) και παρουσιάστηκε πρόσφατα
από την ιαπωνική εταιρεία ηλεκτρονικών Matsushita Electric. Ο χρήστης της
συσκευής θα μπορεί καθημερινά να ελέγχει τον σφυγμό του, να μετρά την πίεση
του αίματος, τη θερμοκρασία του σώματος ή να έχει μέσα σε λίγα λεπτά στα χέρια
του ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα.

Η συσκευή είναι η πρώτη αυτού του είδους που θα κυκλοφορήσει στην αγορά μέσα
σε λίγους μήνες. Η τιμή της θα είναι κάπως «τσουχτερή» (υπολογίζεται πως θα
κοστίζει πάνω από 1.500 δολάρια ΗΠΑ, δηλαδή πάνω από 450.000 δραχμές).

Η εταιρεία, που αναμένεται, όπως δηλώνουν οι επιτελείς της, να «γεμίσει» την
αγορά με υψηλής τεχνολογίας ιατρικά βοηθήματα μέχρι το 2003, τονίζει μία ακόμη
δυνατότητα της συγκεκριμένης ηλεκτρονικής συσκευής: μέσω μίας «on line»
υπηρεσίας ο ασθενής θα μπορεί να συνδέεται απευθείας με τον γιατρό στο
πλησιέστερο νοσοκομείο και να ζητά την ιατρική του συμβουλή.

Τα ιατρικά βοηθήματα που κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή στην αγορά (της Ελλάδας,
της Ευρώπης, αλλά και ολόκληρου του κόσμου) μπορεί να μην είναι προηγμένης
τεχνολογίας, να μη φέρουν «έξυπνα» και πανάκριβα τσιπάκια, φιλοδοξούν ωστόσο
να κάνουν ευκολότερη την ζωή ατόμων με ειδικές ανάγκες, ασθενών με κινητικά
προβλήματα ή υπερηλίκων.

Στα φαρμακεία και στα ειδικά καταστήματα της Αθήνας αλλά και των μεγάλων
πόλεων στην περιφέρεια, μπορεί κανείς να βρει, μεταξύ άλλων, στηρίγματα για τα
χέρια που κρατούν μολύβι ή στυλό ή χειρίζονται το πληκτρολόγιο ενός υπολογιστή
(τα οποία κοστίζουν από 400 δραχμές έως 12.000), ειδικά σκεύη κουζίνας (πιάτα,
μαχαιροπίρουνα, κ.λπ.), βοηθήματα ένδυσης αλλά και κίνησης (μπαστούνια, ράμπες
για αναπηρικά καρότσια κ.λπ.).

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κ. Ανδρέας Νομικός, υπεύθυνος σε μεγάλη
εταιρεία που εισάγει και εμπορεύεται στην Ελλάδα τα βοηθήματα ειδικών αναγκών,
«αυτά είναι τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά και πράγματι βοηθούν τους
ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη. Οι συσκευές υψηλής τεχνολογίας, που
σχεδιάζονται στα εργαστήρια, μπορεί να έχουν εκπληκτικές δυνατότητες, όμως δεν
θα κυκλοφορήσουν αντίστοιχα προϊόντα, πριν περάσουν αρκετά χρόνια και πριν
ολοκληρωθούν όλες οι σχετικές δοκιμές».

ΧΕΡΙ

«Ρομποτικό χέρι». Βοηθά τους ηλικιωμένους να παίρνουν σωστά τα φάρμακά τους
χάρη σε ένα λογισμικό αναγνώρισης αντικειμένων

ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

«Ανιχνευτής μελανώματος». Μια ιδέα που επεξεργάζονται στο Πανεπιστήμιο του
Rochester και μπορεί να εντοπίσει από νωρίς την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος

ΜΝΗΜΗ

«Γυαλιά μνήμης». Η μικροκάμερα που είναι τοποθετη-μένη στις άκρες τους στέλνει
εικόνες και ονόματα φίλων για να βοηθήσει όσους πάσχουν από τη νόσο του Άλτσχάιμερ