Οι φτωχοί… φτωχότεροι

Φτώχεια, φτώχεια. Στην Ινδία, η ένδεια συναντάται παντού

Δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις για τους φτωχούς του κόσμου. Η Παγκόσμια Τράπεζα
έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι προσπάθειες για ανάκαμψη στους τομείς της
υγείας, της εκπαίδευσης και του βιοτικού επιπέδου των οικονομικά ασθενέστερων
βρίσκονται στα πρόθυρα της αποτυχίας.

Στην ετήσια έκθεσή της «Δείκτες της Παγκόσμιας Ανάπτυξης» επισημαίνεται ότι οι
κατακτήσεις πολλών ατόμων που κατάφεραν να γλιτώσουν από την ένδεια τα
τελευταία χρόνια ενδεχομένως και να εξανεμιστούν, εξαιτίας της οικονομικής
κρίσης που ενέσκηψε στην Ασία. Η μείωση που επήλθε στην αξία των νομισμάτων,
για παράδειγμα, έστειλε τις τιμές των αγαθών στα ύψη, αναγκάζοντας πολλές
οικογένειες που ήδη βρίσκονταν σε δεινή οικονομική κατάσταση να ξοδεύουν σε
μεγαλύτερο ποσοστό για είδη πρώτης ανάγκης. Αν οι προβλέψεις της Παγκόσμιας
Τράπεζας αποδειχθούν αληθείς, τότε δεκαετίες ολόκληρες που χαρακτηρίστηκαν από
πρόοδο και ανάπτυξη των κοινωνικών συνθηκών στον αναπτυσσόμενο κόσμο θα
μπορούσαν να χαθούν.

Και όλα αυτά, την ώρα που ένας άλλος πανίσχυρος αδελφός οικονομικός
οργανισμός, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αντιτείνει ότι η κρίση βρίσκεται
στο τέλος της. Ενδεχομένως, αλλά έως ότου συμβεί αυτό, η Παγκόσμια Τράπεζα
εκτιμά ότι οι ενδεείς θα έχουν εξαφανιστεί.

Ο ανώτατος οικονομικός παράγων της Παγκόσμιας Τράπεζας Γιόζεφ Στίγκλιτς
συμφωνεί ότι οι διεθνείς χρηματαγορές παρουσιάζουν εκτόνωση. Ωστόσο,
επισημαίνει, «θα πρέπει να εμμείνουμε σε αυτό που πραγματικά ενδιαφέρει, που
σε μένα μεταφράζεται στους τομείς της ανεργίας, του εισοδήματος, των μισθών,
της φτώχειας, όχι στις τιμές συναλλάγματος. Οι άνθρωποι δεν ζουν από τις τιμές
συναλλάγματος, δεν τρέφονται από αυτές ούτε από τα επιτόκια».

Κάτω από το επίπεδο της εσχάτης ένδειας, που ορίζεται στο ένα δολάριο την
ημέρα, θα ζουν 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι ως το τέλος του έτους, περίπου το
ένα τέταρτο του συνολικού πληθυσμού της Γης. Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας
Τράπεζας Τζέιμς Βόλβφενσον, από την πλευρά του, τονίζει ότι οι στόχοι που
ετέθησαν πριν από έναν χρόνο για τη διεθνή ανάπτυξη, τη μη εξάπλωση της
ένδειας, την ελαχιστοποίηση της παιδικής και βρεφικής θνησιμότητας, καθώς και
την προώθηση της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης διακυβεύονται επικίνδυνα: «Πρέπει να
διδαχτούμε από τις εμπειρίες του πρόσφατου παρελθόντος και να αναδιατυπώσουμε
τη στρατηγική μας για το μέλλον». Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, κατά την περίοδο
1990-1997, η Ανατολική και η Νότια Ασία πέτυχαν επαρκή οικονομική ανάπτυξη, με
την προοπτική να μειωθεί κατά το ήμισυ η φτώχεια ως το 2015. Στις ημέρες μας,
η ασιατική κρίση έφερε μονάχα τη Νότια Ασία και την Κίνα σε θέση να πετύχουν
τον στόχο. Χώρες όπως η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία δεν έχουν πολλές ελπίδες.
Όμως, δεν είναι μόνο η αναταραχή στις διεθνείς χρηματαγορές που απειλούν τους
φτωχούς του πλανήτη. Η ίδια έκθεση κάνει αναφορά στη συνεχιζόμενη εξάπλωση του
ιού του AIDS ως παράγοντα μείωσης του μέσου όρου ζωής κατά 5 ως 10 χρόνια σε
ορισμένες χώρες της Αφρικής. Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι είναι
ασυνήθιστο μία και μόνο ασθένεια να πλήττει τόσο σφοδρά ανθρώπους και
ολόκληρους λαούς.

Οι ευθύνες

Τοσο η Παγκόσμια Τράπεζα όσο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν
κατηγορηθεί ότι φέρουν ευθύνη για τη συμφορά των ήδη κατατρεγμένων του κόσμου.
Οι επικριτές τους δηλώνουν ότι οι πολιτικές τους είχαν αντίθετο από το
επιθυμητό αποτέλεσμα.

Το πρόγραμμα της παραγραφής τού 80% των χρεών 40 φτωχών χωρών έχει δεχθεί
σφοδρή κριτική, ιδιαίτερα από τη Βρετανίδα βοηθό υπουργό Ανάπτυξης Κλερ Σορτ,
η οποία τονίζει ότι «η προσπάθεια είναι φτωχή, άργησε και στοχεύει μόνο στην
αποκατάσταση της ικανότητας μιας χώρας να δανείζεται».

Την ίδια ώρα, η Παγκόσμια Τράπεζα καλεί το ΔΝΤ να διευρύνει τα μέτρα
κοινωνικής σταθερότητας που περιλαμβάνονται σε κάθε σχέδιο ανάκαμψης.

Τονίζει ότι ένα ισχυρό νομικά πλαίσιο, που αποκλείει τα ενδεχόμενα διαφθοράς,
είναι απαραίτητο για μια σταθερή οικονομική ανάπτυξη.

Παράλληλα, ζητεί από τους επενδυτές να αναλάβουν οι ίδιοι μέρος από το κόστος
των ριψοκίνδυνων επενδύσεών τους σε χώρες του Τρίτου Κόσμου.