Καλπάζει η βιομηχανία ηλεκτρονικών βιβλίων

Η παραδοσιακή εκδοτική βιομηχανία κινείται με ρυθμούς χελώνας. Αντίθετα, η
βιομηχανία ηλεκτρονικών βιβλίων (e-books) καλπάζει. Το βασικό πρόβλημα για
τους παραδοσιακούς εκδότες είναι πώς θα καταφέρουν να ελέγξουν αυτήν τη
νεογέννητη βιομηχανία

Τα ηλεκτρονικά βιβλία αποτελούν μια τελείως νέα αγορά. Οι εκδότες υποστηρίζουν ότι το κλασικό βιβλίο δεν θα χάσει ποτέ τη γοητεία του αλλά οι εταιρείες που κατασκευάζουν ηλεκτρονικούς αναγνώστες λένε οτι οι ψηφιακές οθόνες θα παραμερίσουν το χαρτί

Όταν ο Πίτερ Μάγιερ πήρε στα χέρια του ένα ηλεκτρονικό βιβλίο, η αίσθηση ήταν
τελείως διαφορετική από εκείνη ενός κανονικού βιβλίου. Δεν άκουσε τον κλασικό
ήχο της σελίδας που γυρνά, δεν μπόρεσε να αισθανθεί τη μυρωδιά του
φρεσκοτυπωμένου χαρτιού..

Υπήρξε για περισσότερα από είκοσι χρόνια διευθύνων σύμβουλος του εκδοτικού
οίκου Βίκινγκ Πένγκουιν, ενώ τώρα διευθύνει τη δική του εκδοτική επιχείρηση,
την Όβερλουκ Πρες. «Το σέβομαι», είπε ο Μάγιερ για το ηλεκτρονικό βιβλίο που
κρατούσε στα χέρια του. «Ωστόσο, έχω επενδύσει συναισθηματικά και
επαγγελματικά στο παραδοσιακό βιβλίο. Όταν ήμουν νέος, ήθελα να είμαι συνεπής
με κάθε αλλαγή στον χώρο του βιβλίου. Τώρα, δεν ξέρω τι θα συμβεί στο μέλλον».

Αυτή η ανησυχία ωθεί τον Μάγιερ και κάποιους άλλους εκδότες και συγγραφείς να
κρατούν αποστάσεις από τα ηλεκτρονικά βιβλία μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση
στην ταχύτατα αναπτυσσόμενη αγορά των ηλεκτρονικών αναγνωστών. Οι παραδοσιακοί
εκδότες βλέπουν μπροστά τους μια νέα αγορά, χωρίς να μπορούν να προβλέψουν το
μέλλον και τις δυνατότητές της.

Το μέλλον είναι άγνωστο

«Πρόκειται για μια διαμάχη πάνω στο ποιος ελέγχει την αγορά του βιβλίου», λέει
ο Λόρενς Κίρσμπαουμ, διευθύνων σύμβουλος των Εκδόσεων Τάιμ Γουόρνερ. «Δεν
έχουμε κίνητρο από το τι πρόκειται να συμβεί. Η δύναμη που μας ωθεί να
ασχοληθούμε με το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι ο φόβος μήπως χάσουμε το τρένο που
φεύγει. Και αυτό το τρένο μπορεί να έχει προορισμό του έναν εξωτικό σταθμό».
Για πρώτη φορά τα τελευταία πέντε χρόνια, ο νεοϋορκέζικος σύνδεσμος συγγραφέων
ταχυδρόμησε στα μέλη του περίπου 7.500 επιστολές. Η επιστολή αποκαλούσε
ασύμφορα για τους συγγραφείς τα υφιστάμενα συμβόλαια ηλεκτρονικών βιβλίων. Ο
σύνδεσμος υποστηρίζει ότι θα τέλη διανομής θα πηγαίνουν στις τσέπες μόνο των
κατασκευαστών ηλεκτρονικών βιβλίων, αποκλείοντας τους συγγραφείς και τους
εκδότες από τα οφέλη της εποχής της πληροφορικής. Ο σύνδεσμος των συγγραφέων
της Νέας Υόρκης δεν είναι ο μόνος που αντιδρά. Αρκετοί σύνδεσμοι συμβουλεύουν
τους συγγραφείς να μην υπογράψουν συμβόλαια για συγγραφή ηλεκτρονικών βιβλίων,
αν δεν εξασφαλίσουν ότι θα έχουν πρόσθετη αμοιβή στην περίπτωση που η αγορά
ηλεκτρονικών εκδόσεων γίνει δημοφιλής στο μέλλον. Αντίθετα, κάποιοι εκδότες
δεν δέχονται αυτόν τον όρο, πράγμα που σημαίνει ότι πολλά δημοφιλή βιβλία
παραμένουν στα ράφια των βιβλιοπωλείων και δεν μετατρέπονται σε ψηφιακές σελίδες.

Εισβολή στην αγορά

Τα τελευταία τρία χρόνια πολλές εταιρείες ηλεκτρονικών συσκευών έχουν στόχο
τους να κάνουν τα ηλεκτρονικά βιβλία τόσο δημοφιλή όσο είναι και αυτά που
βρίσκονται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Αυτό τον μήνα η εταιρεία
Νουβομίντια θα επεκτείνει τις πωλήσεις του ηλεκτρονικού της βιβλίου, αξίας
πεντακοσίων δολαρίων, στα καταστήματα. Παράλληλα, η εταιρεία Λίμπριους
προετοιμάζεται για να ξεκινήσει τον Ιούλιο τις πωλήσεις του ηλεκτρονικού της
βιβλίου τσέπης, αξίας 200 δολαρίων.

Η εταιρεία Σόφτμπουκ Πρες βρίσκεται ήδη ένα βήμα πριν από τη σύναψη συμφωνιών
με σχολεία προκειμένου να τους πωλήσει ηλεκτρονικά βιβλία, τα οποία θα μπορούν
να συμπεριλάβουν όλη τη διδακτέα ύλη, ενώ θα χρησιμεύουν και σαν τετράδια
σημειώσεων. Η τιμή τους θα αγγίζει τα 300 δολάρια.

Τα πρώτα ηλεκτρονικά βιβλία

Τα πρώτα ηλεκτρονικά βιβλία μπήκαν στην αγορά το περασμένο φθινόπωρο. Η
εταιρεία Barnesandnoble.com, για παράδειγμα, προσφέρει μέσω Ίντερνετ περίπου
500 τίτλους βιβλίων για πώληση ή «ηλεκτρονική μεταφορά» μέσω του Διαδικτύου.
Μέχρι σήμερα έχει πωλήσει περίπου 15.000 κόπιες. Σε γενικές γραμμές, οι
ιδιώτες κατασκευαστές δεν αποκαλύπτουν τον αριθμό των «ηλεκτρονικών
αναγνωστών» ­ των συσκευών που χρησιμοποιούνται για την αναπαραγωγή βιβλίων σε
ψηφιακή μορφή ­ που έχουν πωλήσει. Ωστόσο, o Μπεν Μπόιντ, εκπρόσωπος της
Barnesandnoble.com είπε ότι η εταιρεία του είναι «πολύ ικανοποιημένη με τον
ρυθμό που αυξάνονται οι πωλήσεις συσκευών και τίτλων βιβλίων».

Οι αριθμοί μπορεί να δείχνουν μικροί, ωστόσο καταγράφουν τη δυναμική της νέας
αγοράς. «Θέλουμε να δούμε την αγορά να αναπτύσσεται, αλλά επιθυμούμε αυτή η
ανάπτυξη να γίνει επί ίσοις όροις για όλους», λέει ο Τσακ Βέριλ, μάνατζερ
συγγραφέων, που προς το παρόν δεν συνιστά στους πελάτες του να κλείσουν
συμφωνίες για τη συγγραφή ηλεκτρονικών βιβλίων ή τη μετατροπή των έργων τους
σε ψηφιακή μορφή.

Οι «ηλεκτρονικοί αναγνώστες»

Οι συσκευές που έχουν προκαλέσει αυτήν την αναστάτωση στην αμερικανική αγορά
βιβλίου ζυγίζουν από 300 μέχρι 900 γραμμάρια και φέρουν τα ονόματα Rocket
eBook, Millennium Ε-Reader και Softbook. Η τιμή τους δείχνει τσουχτερή, αλλά
οι κατασκευαστές προβλέπουν μείωση του κόστους κάτω από τα 100 δολάρια.
Υπάρχουν και ακόμη πιο αισιόδοξες προβλέψεις. Πολλοί πιστεύουν ότι, αργά ή
γρήγορα, οι «ηλεκτρονικοί αναγνώστες» θα προσφέρονται δωρεάν, όπως συμβαίνει
και με τα κινητά τηλέφωνα. Οι κατασκευαστές νιώθουν αυτήν τη στιγμή σαν…
σταυροφόροι: «Πιστεύω ότι πολύ σύντομα θα βρίσκονται παντού», λέει ο Ντέβιν
Μακίνι, διευθυντής της Σόφτμπουκ Πρες. «Υπολογίζουμε ότι στο κοντινό μέλλον το
50% των νέων βιβλίων θα εκδίδεται σε ψηφιακή μορφή και όχι σε χαρτί».

Οι παραδοσιακοί εκδότες πιστεύουν ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο δεν τους απειλεί.
Είναι πεπεισμένοι ότι κλασικό χάρτινο βιβλίο θα διατηρήσει τη γοητεία του για
πολλά χρόνια. Ωστόσο, η νέα γενιά αναγνωστών ίσως έχει διαφορετικά κριτήρια
σχετικά με την επιλογή ενός καλού βιβλίου. Κάποια σχολεία ήδη
διαπραγματεύονται την αγορά του Softbook για μαθητές, προκειμένου να
δημιουργήσουν ένα σχολικό περιβάλλον χωρίς τα κλασικά χάρτινα βιβλία. Για
παράδειγμα, ένα σχολείο στην Καλιφόρνια περιμένει αυτόν τον μήνα να εγκριθεί
ένα κονδύλι ύψους έξι εκατομμυρίων δολαρίων προκειμένου να προμηθεύσει με
ηλεκτρονικά βιβλία τούς περίπου 7.700 μαθητές του.

Ωστόσο, αν οι εκπαιδευτικοί βλέπουν άμεσα οφέλη από τη χρήση ηλεκτρονικών
βιβλίων, οι εκδότες είναι πιο προσεκτικοί. Ενώ οι συγγραφείς πιστεύουν ότι τα
βιβλία σε ψηφιακή μορφή θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους ­ λόγω
της απουσίας τυπώματος και χαρτιού ­ κάποιοι υποστηρίζουν το αντίθετο.

Αρκετοί εκδότες τονίζουν ότι τα κέρδη τους δεν πρόκειται να αυξηθούν από την
πώληση ηλεκτρονικών βιβλίων. Και αυτό, διότι υπάρχει το κόστος μετατροπής ενός
βιβλίου σε ψηφιακή μορφή, το κόστος για την αντιμετώπιση της ηλεκτρονικής
πειρατείας, αλλά και η πίεση για παροχή εκπτώσεων στους διανομείς ηλεκτρονικών
βιβλίων. Παραδέχονται, όμως, ότι θα εξοικονομήσουν χρήματα από την έκδοση
βιβλίων σε ψηφιακή μορφή. «Είναι δεδομένο ότι τα δικαιώματα των συγγραφέων για
ένα ηλεκτρονικό βιβλίο θα είναι λιγότερα σε σχέση με εκείνα που εισέπρατταν
για ένα βιβλίο σε χάρτινη μορφή», λέει ο Πολ Άικεν, διευθυντής εκδοτικής επιχείρησης.