Νομικά κενά για τον ναυτικό αποκλεισμό

Εκτός από τον στρατιωτικό αφανισμό, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση μεθοδεύουν
τώρα την πολιτική και, κυρίως, οικονομική ισοπέδωση της Γιουγκοσλαβίας,
ξεκινώντας από την Παρασκευή, 30 Απριλίου, εμπάργκο πετρελαίου και καυσίμων
που θα επιβληθεί ­ σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις ­ με ναυτικό αποκλεισμό της Αδριατικής.

Η κίνηση αυτή, ωστόσο, εγείρει μεγάλα ερωτηματικά. Πέραν της Ρωσίας που
αντιδρά και θέτει ευθέως θέμα νομιμότητας, έντονες επιφυλάξεις διατυπώνονται
ακόμη και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αποφάσισε χθες το εμπάργκο. Οι
υπουργοί Εξωτερικών της Φινλανδίας, της Ιρλανδίας και του Λουξεμβούργου
εξέφρασαν τις επιφυλάξεις αυτές χθες, αναφερόμενοι ειδικά στην παρεμπόδιση
εταιρειών να αποστέλουν πετρέλαιο στη Γιουγκοσλαβία. Μαζί με τη Γαλλία, την
Ιταλία και την Ελλάδα αμφισβήτησαν έντονα τον ναυτικό αποκλεισμό.

Συμβούλιο Ασφαλείας

Σχετικά με τον ναυτικό αποκλεισμό, ο κ. Κρανιδιώτης υπογράμμισε σε συνέντευξη
Τύπου την ανάγκη να υπάρξει νομική κάλυψη από τον ΟΗΕ, τόνισε όμως ότι
υπάρχουν νομικά κενά. Και διευκρίνισε ότι ορισμένες χώρες πιστεύουν πως δεν
πρέπει να υπάρξει νέα απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά αρκεί η
υφιστάμενη απόφαση 1.160 του ΟΗΕ που απαγορεύει τις εξαγωγές όπλων και
πολεμικού υλικού με την ερμηνεία βέβαια ότι το πετρέλαιο μπορεί να
χαρακτηρισθεί πολεμικό υλικό, αφού χρησιμοποιείται για την κίνηση της σερβικής
πολεμικής μηχανής.

Στο μεταξύ, στο ΝΑΤΟ επίσημα μιλούν για αποφυγή χρήσης βίας στις περιπτώσεις
νηοψίας των εμπορικών πλοίων. Τονίζεται όμως ότι θα πρέπει να εξασφαλισθεί αν
όχι η συναίνεση της Ρωσίας, τουλάχιστον η μη εχθρική της στάση. Κανείς όμως
δεν δίνει συγκεκριμένη απάντηση τι θα γίνει αν κάποιος πλοίαρχος αρνηθεί να
πραγματοποιήσει το ΝΑΤΟ έλεγχο στο πλοίο.

Αρνείται η Ρωσία

Το εμπάργκο είναι μεταξύ των θεμάτων που επρόκειτο να συζητήσει χθες στη Μόσχα
ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών, Στρόουμπ Τάλμποτ.

Η σύγχυση, πάντως, αναφορικά με τη στάση της Ρωσίας στο συγκεκριμένο θέμα
επιτάθηκε χθες. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Ιγκόρ Ιβάνοφ δήλωσε ότι οι
κυρώσεις, όπως ένας ενδεχόμενος ναυτικός αποκλεισμός, «δεν έχουν νομική ισχύ
για τη Ρωσία και δεν θα εφαρμοσθούν παρά μόνον από τις 19 χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ».

Από την άλλη μεριά, το ρωσικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι δεν γνωρίζει
τίποτα για ρωσικές παραδόσεις πετρελαίου στη Γιουγκοσλαβία ­ αν και η Μόσχα
διατηρεί το δικαίωμα να κάνει τέτοιες αποστολές και δεν θεωρεί ότι δεσμεύεται
από το εμπάργκο του ΝΑΤΟ.

Την εικόνα σύγχυσης απέδωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος ο Ρώσος πρωθυπουργός
Γεβγκένι Πριμακόφ ­ που είπε πως «είναι ένα πρόβλημα με πολλούς αγνώστους Χ…
Όπως και να έχει, εμείς θα ενεργήσουμε λαμβάνοντας υπόψη μας τις περιστάσεις».

Τα μέτρα

Πάντως, οι 15 υπουργοί Εξωτερικών που συνεδρίασαν στο Λουξεμβούργο αποφάσισαν
να επεκτείνουν τον κατάλογο των υφιστάμενων κυρώσεων με επιπρόσθετα μέτρα:

* Απαγόρευση ταξιδιών στον πρόεδρο Μιλόσεβιτς, στην οικογένειά του,
στους υπουργούς, κρατικούς λειτουργούς και στο στενό τους περιβάλλον.

* Πάγωμα των γιουγκοσλαβικών καταθέσεων στο εξωτερικό.

* Εμπάργκο στα είδη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για «εσωτερική
καταπίεση» αλλά και στα εφόδια για επανόρθωση των στόχων που έχουν κτυπηθεί με
τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.

* Απαγόρευση πολιτικών πτήσεων από χώρες της Κοινότητας προς τη
Γιουγκοσλαβία. Ο κατάλογος των κυρώσεων περιλάμβανε και απαγόρευση της
συμμετοχής γιουγκοσλαβικών ομάδων σε διεθνείς αθλητικές εκδηλώσεις, αλλά με
παρέμβαση της Ελλάδας η απαγόρευση αντικαταστάθηκε με τον όρο «ενθάρρυνση»
στις χώρες-μέλη να μη διοργανώνουν αθλητικές εκδηλώσεις με συμμετοχή της
Γιουγκοσλαβίας. Με παρέμβαση του κ. Κρανιδιώτη, που εκπροσώπησε τη χώρα μας
στη συνεδρίαση των «15», δόθηκε έμφαση επίσης στον ρόλο του Συμβουλίου
Ασφαλείας και στις προσπάθειες που αναπτύσσει ο γενικός γραμματέας Κόφι Ανάν.

Αλληλεγγύη

Το Συμβούλιο αποφάσισε ακόμη να καλέσει τον αλβανόφωνο ηγέτη Ιμπραήμ Ρουγκόβα
στην επόμενη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών, ενώ για πρώτη φορά τονίζει
την ανάγκη οικονομικής υποστήριξης του Μαυροβουνίου για την αντιμετώπιση των
ανθρωπιστικών καταστροφών. Παράλληλα εκφράζεται η αλληλεγγύη στη δημοκρατικά
εκλεγμένη κυβέρνηση και καταδικάζονται οι προσπάθειες του Βελιγραδίου για
αποσταθεροποίηση. Το Συμβούλιο στηρίζει ταυτόχρονα την πολιτική της Αλβανίας
και της FYROM και αποφάσισε να ενεργοποιήσει την απόφαση της 8ης Απριλίου για
την παροχή 150 εκατομμυρίων ευρώ ειδικής βοήθειας για τους πρόσφυγες και 100
εκατομμυρίων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.