ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το κλειδί, οι μειονότητες

Μειονότητες; Μιλά κανείς ακόμη για μειονότητες; Δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητό
ότι η μόνη λύση είναι η εξαφάνισή τους από προσώπου γης;

«Μας μισείτε;» η σαρκαστική ερώτηση μιας νεαρής Γιουγκοσλάβας προς το ΝΑΤΟ

Ο Νορμπέρτο Μπόμπιο διακρίνει δύο είδη μειονοτήτων: τις πολιτικές και τις
φυσικές. Στην πρώτη περίπτωση, λέει ο Ιταλός φιλόσοφος σε συνέντευξή του στη
«Στάμπα», ένα ορθό δημοκρατικό σύστημα πρέπει να αναγνωρίζει στη μειονότητα τα
ίδια πολιτικά δικαιώματα που απολαμβάνει η πλειοψηφία, εκείνα τα δικαιώματα
δηλαδή που επέτρεψαν στην πλειοψηφία να αποκτήσει αυτόν τον χαρακτήρα. Μια
πλειοψηφία δεν μπορεί να αφαιρεί την ελευθερία της γνώμης, του Τύπου, του
συνέρχεσθαι, και πολύ περισσότερο το δικαίωμα της ψήφου. Τι έκανε το φασιστικό
καθεστώς της Ιταλίας με τους «ειδικούς νόμους»; Αφαίρεσε από τη μειοψηφία τα
ίδια δικαιώματα που είχαν επιτρέψει στον φασισμό να αναλάβει την εξουσία.

Το πρόβλημα του Κοσόβου, για το οποίο γίνεται αυτός ο πόλεμος, αφορά τη
δεύτερη κατηγορία μειονοτήτων, τα μέλη των οποίων έχουν διαφορετική θρησκεία,
γλώσσα ή άλλο χαρακτηριστικό (αλλά όχι κατ’ ανάγκη άποψη) από την πλειοψηφία
του πληθυσμού όπου ανήκουν. Στις μειονότητες αυτές πρέπει να αναγνωρίζεται το
δικαίωμα στη διαφορά. Ακριβώς επειδή ο Μιλόσεβιτς αφαίρεσε αυτό το δικαίωμα
από τους Κοσοβάρους, οι τελευταίοι πήραν τα όπλα και διεκδικούν την
ανεξαρτησία τους. Σ’ ένα δημοκρατικό κράτος, ένα τέτοιο αίτημα θα ήταν
αδιανόητο: αν, για παράδειγμα, ο Ουμπέρτο Μπόσι και η Λίγκα του ήθελαν στα
σοβαρά την απόσχιση της Παδανίας, θα έπρεπε να διεκδικήσουν κάτι τέτοιο με τη
βία. Στη Γιουγκοσλαβία, όμως, εκείνος που άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου ήταν ο Μιλόσεβιτς.

Για τη συνέχεια, ο Μπόμπιο θεωρεί πιθανή την επανάληψη ενός σεναρίου τύπου
Τιρόλου, το οποίο χωρίστηκε στη (γερμανική) επαρχία Μπολτσάνο και την
(ιταλική) Τερτσέντο. Στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, όμως, μια τέτοια
διχοτόμηση προϋποθέτει ανταλλαγή πληθυσμών. Η άλλη λύση είναι, βέβαια, η
ανεξαρτησία της επαρχίας, που θα άνοιγε τον δρόμο στη Μεγάλη Αλβανία. Ή, για
να αναφερθούμε στους χάρτες που δημοσιεύει στο τελευταίο του τεύχος το ιταλικό
περιοδικό Limes, σ’ ένα «Μεγάλο Κόσοβο»(!) το οποίο θα ήλεγχε τη Βόρεια
Αλβανία, τη Βορειοδυτική ΠΓΔΜ, το Ανατολικό Μαυροβούνιο και ένα μικρό τμήμα
της Βοσνίας.

Με την ευκαιρία της τρίτης έκδοσης του βιβλίου του «Δεξιά και Αριστερά», όπου
ο Μπόμπιο έγραψε μια νέα εισαγωγή, θα είχε μήπως ο συγγραφέας τίποτα να πει
για τη σχέση της Αριστεράς με τις μειονότητες;

«Πρόκειται για ένα κλασικό παράδειγμα όπου η διάκριση Δεξιάς και Αριστεράς
εξακολουθεί να ισχύει. Ένας αριστερός έχει την τάση να βλέπει στον ξένο τον
άνθρωπο, να τον θεωρεί “γείτονα” και να δίνει έμφαση σ’ αυτά που τον ενώνουν
μαζί του αντί γι’ αυτά που τους χωρίζουν».

Στην τέταρτη έκδοση του βιβλίου του, που έχει ήδη πουλήσει 350.000 αντίτυπα, ο
Μπόμπιο ίσως να πρέπει να ασχοληθεί με μια άλλη θεμελιώδη διάκριση: ανάμεσα
στην ελληνική Αριστερά και σ’ εκείνη της Ευρώπης.