Ο λαός περιμένει τώρα να γίνει μια νέα αρχή

Περισσότερο ίσως και από τα τρία βασικά εκλογικά ερωτήματα, δηλαδή ποιο θα
είναι το πρώτο κόμμα (το Δημοκρατικό Κόμμα της Αριστεράς του σημερινού
πρωθυπουργού Ετζεβίτ ή το ισλαμικό Κόμμα της Αρετής του Κιουτάν), πόσα κόμματα
θα περάσουν το εκλογικό όριο του 10% και θα εκπροσωπηθούν στο κοινοβούλιο (από
τέσσερα έως έξι) και, ιδίως, αλλά χωρίς να εξαρτάται άμεσα από τη λαϊκή ψήφο,
στη βάση ποιας συμμαχίας θα μπορέσει να συγκροτηθεί η επόμενη κυβέρνηση, ο
τουρκικός λαός φαίνεται να περιμένει από τις εκλογές της Κυριακής την απόδειξη
της δυνατότητας μιας νέας αρχής.

Η σύλληψη του Οτζαλάν είναι πια πίσω, αλλά η δίκη ­ με την αναπόφευκτη
δημοσιότητα και τη σχεδόν βέβαιης έκβασης προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στην
επίδειξη της κρατικής επιβολής και στον σεβασμό απέναντι σε μια ολόκληρη
εθνότητα ­ είναι ακόμα μπροστά. Η ψυχρότητα με την Ευρώπη είναι, υπό την
παρούσα συγκυρία, γεγονός, αλλά η βούληση πρόσδεσης σε μια συμμαχία οικονομικά
ισχυρών παραμένει πάντα βασικός στρατηγικός στόχος ­ και το βασικό πρόβλημα
της Τουρκίας δεν είναι η αντίδραση της Ελλάδας, αλλά, πολύ απλά, ότι απέχει
ακόμα αρκετά από το να πληροί τα κριτήρια της οικονομικής ευμάρειας και,
ιδίως, της προάσπισης των θεμελιωδών αξιών της δυτικής δημοκρατίας, ανάμεσα
στα οποία την πρώτη θέση κατέχουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι σχέσεις με την
Ελλάδα και οι τουρκικές διεκδικήσεις που σχετίζονται με αυτές μοιάζουν τούτη
τη στιγμή με σταθερά ευνοϊκό για την Τουρκία δρόμο, αλλά ποια πολιτική ηγεσία
μπορεί να αναδειχθεί ­ και για πόσο ­ το τίμημα της ολοένα αυξανόμενης
απομόνωσης μιας χώρας που βρίσκεται στο σταυροδρόμι τόσων πολιτισμών;

Καίριο ερώτημα

Μέσα από τον τρόπο που το κοινωνικό σώμα αντιμετωπίζει τις εκλογές ­ με
ενθουσιασμό, όχι πολλές ψευδαισθήσεις και μιαν αίσθηση ανημπόριας ­, αλλά και
μέσα από τη μέρα με τη μέρα εξέλιξη του προεκλογικού αγώνα, όπως την έχει
περιγράψει μέσα από αυτές τις στήλες ο απεσταλμένος των «ΝΕΩΝ», το βασικό
ερώτημα που φαίνεται να αιωρείται είναι το εξής: Πώς από την κυβέρνηση για το
έθνος ­ που δρα προστατευτικά για τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας, για την
εμβάθυνση των εξωτερικών της ερεισμάτων, για τη διατήρηση της έντονης εθνικής
ταυτότητας ενός ετερογενούς πληθυσμιακά και πολιτιστικά πληθυσμού ­ θα
επιτευχθεί, μπροστά στον κίνδυνο του ξεπεράσματος από τις διεθνείς εξελίξεις
και, κυρίως, της έκρηξης των εσωτερικών αντιθέσεων, η μετάβαση σε μια
κυβέρνηση για τον λαό; Σε μια πολιτειακή δηλαδή τάξη που θα τολμήσει να
αντιμετωπίσει τα δημοκρατικά, μεταρρυθμιστικά και δικαιοκρατικά ελλείμματα, τα
οποία είναι αυτά που φρενάρουν στην πραγματικότητα τον οικονομικό
εκσυγχρονισμό και καθιστούν μονόδρομο την επιθετική εξωτερική πολιτική.

Η λαϊκή αγωνία

Μπορεί να είναι ο Μπουλέντ Ετζεβίτ ­ αυτή η γηραιά αλεπού του κυπριακού Αττίλα
αλλά και των κατά καιρούς δημοκρατικών ευαισθησιών, ο υπερεθνικιστής αλλά και
ο διανοούμενος (ο ιδεατός συνδυασμός του κεμαλικού πολιτικού άνδρα), ο
αδιάφθορος αλλά και φθαρμένος ­ ο καταλληλότερος άνθρωπος για να οδηγήσει την
Τουρκία στον 21ο αιώνα; Μπορεί ποτέ να μετατρέψει τα λαϊκά του ερείσματα σε
δύναμη δημοκρατίας το ισλαμικό κόμμα, συμμετέχοντας ίσως, χωρίς να ηγείται,
ενός κυβερνητικού συνασπισμού; Ως πού θα φθάσει η τόλμη του κοινωνικού σώματος
στην εκλογική τιμωρία του Γιλμάζ και της Τσιλέρ, των πρώην πρωθυπουργών που
διέψευσαν τις ελπίδες εκσυγχρονισμού; Ποια πολιτική κατάσταση θα είναι ικανή
να πείσει τον στρατηγό Κιβρίκογλου, τον απατηλά μειλίχιο «ντιπλομάτ πασά», να
κρατήσει τον στρατό εγγυητή και όχι υποκινητή των πολιτικών αποφάσεων; Σε όλα
αυτά τα ερωτήματα, που ευτυχώς για κάποιες και δυστυχώς για ορισμένες άλλες
χώρες δεν αφορούν μόνο την Τουρκία, οι αυριανές εκλογές δεν μπορούν εκ των
πραγμάτων να δώσουν μιαν οριστική απάντηση, καθώς την επαύριον θα ξαναρχίσει
το μετεκλογικό παζάρι και θα ξεχαστεί η λαϊκή αγωνία. Αυτή ωστόσο είναι η μόνη
που μπορεί, κάποτε, να δώσει τη λύση.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.