Στην Ομόνοια πουλάνε τον θάνατο σε… δόσεις

«Μαύρο»; «Ύπνο»; «Χαρτάκι»; «Όχι, ρε φίλε, εντάξει». Προσπαθούμε να μη
δείξουμε έκπληξη. Ούτε όταν μας ρωτάνε αν «έχουμε» ούτε «αν θέλουμε». Όχι, δεν
υπάρχει καμία ταμπέλα στο μέτωπο που να λέει «είμαι χρήστης» ή «δεν είμαι». Το
μόνο που χρειάζεται είναι να σταθείς χαλαρά κάτω στον υπόγειο της Ομόνοιας,
στη «σωστή» είσοδο (ή έξοδο, ανάλογα με το πώς βλέπει κανείς τα πράγματα). Κι
αυτή είναι η είσοδος της Πειραιώς. Στέκεσαι χαλαρά, καλό είναι να μην κοιτάς
δεξιά κι αριστερά με νευρικές κινήσεις, να μη δείχνεις ότι αισθάνεσαι άβολα με
όλο αυτό το πράγμα που γίνεται γύρω σου, να δείχνεις φυσικότητα και βεβαίως να
μη φοράς ροζ ταγεράκι με υπογραφή. Άλλωστε «όλο αυτό το πράγμα» που γίνεται
γύρω σου γίνεται τόσο «φυσικά» που κανείς δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία. Ούτε
φωνές υστερίας όταν κάποιος πάει να τηλεφωνήσει στα τέσσερα καρτοτηλέφωνα που
βρίσκονται στην έξοδο της Σταδίου και βρει τις σύριγγες γεμάτες αίμα, ζεστές
ακόμα από τη χρήση επάνω στο «κουτί»… Ούτε εκφράσεις τρόμου για τα παιδιά
που έχουν γίνει σαν κλαράκια στον άνεμο και πιέζουν τη σύριγγα στη φλέβα
ακριβώς δίπλα σου… Ούτε καν έκπληξη όταν μερικοί πέφτουν κάτω… Μόνο οι
πολύ «καινούργιοι» περαστικοί από τον υπόγειο της Πλατείας Ομονοίας μπορεί να
σταθούν, από μακριά πάντα, και να κοιτάξουν με περιέργεια τι γίνεται όταν οι
αστυνομικοί της επιφάνειας κατέβουν κάτω. Αυτή είναι μια ηλεκτρική στιγμή:
ξαφνικά το πλήθος μετακινείται στις σκάλες, σαν να τους σπρώχνει το ρεύμα. Ο
χώρος αδειάζει. Δίπλα ακριβώς από την είσοδο, σε ένα από τα πρώην καταστήματα
στον υπόγειο, παραδόξως έναν από τους καλύτερα φωτισμένους χώρους, οι
αστυνομικοί κάνουν συνήθως τον έλεγχο. Κάποιοι θα ανέβουν και πάνω, δίπλα στην
κλούβα, για έρευνα. Δύο χρόνια «μετά», η Ομόνοια έχει πράγματι αλλάξει:
απέκτησε τον δικό της ρυθμό και ενδυνάμωσε την έδρα της ως χρηματιστήριο
«αξιών» στα ναρκωτικά. Εδώ και μήνες απουσιάζουν οι «γωνίες» από τον υπόγειο
και τα κομμάτια σκληρού κοντραπλακέ (το είχαν μάλιστα βάψει λευκό, για να
δίνει την αίσθηση της καθαριότητας) έχουν μαυρίσει. Τα μικρά μαγαζάκια στους
διαδρόμους έχουν κλείσει λόγω των εργασιών του Μετρό. Πίσω από τα σπασμένα
τζάμια τους βρίσκουν καταφύγιο οι χρήστες. Το εμπόριο έχει μεταφερθεί αλλού
και αυτή η πραμάτεια δεν χρειάζεται «βιτρίνες». Διαφημίζεται από στόμα σε
στόμα χρόνια τώρα και καμία παρέμβαση δεν φαίνεται να αλλάζει την κατάσταση. Η
Ομόνοια, τόπος αναγκαστικής διέλευσης εκατοντάδων χιλιάδων επιβατών
καθημερινά, έχει δημιουργήσει εδώ και δύο χρόνια ένα νέο είδος «εξαρτημένων»:
αυτών που έχουν εθιστεί πλέον στη θέα της σύριγγας, στο «νταραβέρι», και απλώς
προσπερνούν χωρίς καν να ρίξουν ένα βλέμμα.

«Να σου πω τι θα έκανα εγώ; Θα έκανα πέντε – έξι επιχειρήσεις και θα τους
μάζευα όλους. Μαζί κι εμένα. Μετά να σου πω ποιος ξαναπάει στην Ομόνοια».

Σκέφτεται τι είπε για λίγο και καταλήγει: «Θα φεύγαμε από την Ομόνοια και θα
πηγαίναμε στου Στρέφη. Πού αλλού; Α, ίσως στη Βαρβάκειο, αλλά εκεί είναι
αλλιώς. Στην Κοτζιά που ήταν στέκι τώρα έχει τους Κούρδους».

Ο Μπίλι από τον Άγιο Παύλο, ο «ζούκερμαν», μαζί με την Μπέμπα που πέρασε κι
από τη μεθαδόνη, αλλά ξαναγύρισε στον δρόμο, και ο Πάνθηρας είναι από τους
παλαιότερους στον υπόγειο. «Κάτσε μισό λεπτό κι έρχομαι», λέει ο Μπίλι που
ντρέπεται να κάνει «νταραβέρι» μπροστά μας.

Βγάζει τα χάπια από την τσέπη, κάποιος του δίνει ένα ιδρωμένο μασούρι με
κατοστάρικα και γενικώς ψιλά, ο Μπίλι ρωτάει «πόσα είναι;», ο άλλος του λέει
«ενάμισι», επιμένει να τα μετρήσει, ο Μπίλι τού λέει «έλα, ρε φίλε, αφού το
λες έτσι θα ‘ναι», ο άλλος τον ευχαριστεί και φεύγει. Είναι λεπτός, πολύ
λεπτός, με κοντά μαλλιά, ένα τσουλούφι λίγο μπλε στην άκρη κι ένα μικρό
σιδεράκι, ίσα ίσα που φαίνεται, περασμένο στη μύτη. Το αγόρασε από έναν
πλανόδιο στην Ομόνοια, καυτηρίασε λίγο την άκρη του με τον αναπτήρα και το
φόρεσε επί τόπου.

Πέντε χρόνια είναι στην πρέζα, αλλά «ευτυχώς δεν έχει βαρέσει ένεση» και
γενικά το αποφεύγει. Είναι έξυπνος και διατηρεί τον ειρμό.

Βέβαια δεν πιστεύει πως θα «κολλήσει χειρότερα». Απλώς έτσι βγάζει εύκολα
χρήματα. Αγοράζει με δύο χιλιάρικα δύο «καρούλια ύπνο» και τα πουλάει εφτά.
Έτσι εξασφαλίζει και για τον εαυτό του. Από την «εικοσάρα», που θα βγάλει
άκοπα σε δύο ωρίτσες, χαλάει τα μισά για τα προσωπικά του. Τα άλλα τα βάζει
στην άκρη για να αγοράσει την εξακοσάρα των ονείρων του. Λατρεύει τους γονείς
του. «Είναι άγιοι, μ’ αυτά που έχουν περάσει από μένα» θα πει πολλές φορές.

Δεν κοιτούν…

Μας αφήνει και φεύγει για λίγο. Ξεκολλάει από το πλήθος που είναι μόνιμα
συγκεντρωμένο στην έξοδο του Ηλεκτρικού μπροστά από τα «Γκούντις», χάνεται και
επιστρέφει. Κάθε μέρα. Οι επιβάτες διασχίζουν το πλήθος γρήγορα. Όλοι
περπατούν πολύ γρήγορα στην Ομόνοια. Οι γυναίκες σφίγγουν με δύναμη την τσάντα
στο πλευρό, ελάχιστοι θα κοιτάξουν με περιέργεια όσους βουλιάζουν στον δικό
τους κόσμο με τη σύριγγα στο χέρι.

Είναι συνέχεια εκεί: εκατό – διακόσια άτομα, από δεκατεσσάρων έως σαράντα
χρόνων, ένα πλήθος «ακίνητο» φαινομενικά. Σαν να περιμένουν έξω από του
Μπακάκου για ραντεβού. Είναι εκεί στις δώδεκα το μεσημέρι, στις δύο το
απομεσήμερο, στις τέσσερις το απόγευμα, στις οχτώ το βράδυ, στις δέκα, στις
έντεκα, λίγο πριν κλείσει τις πόρτες ο υπόγειος της Ομόνοιας. Στην
πραγματικότητα κινούνται διαρκώς. Τα πρόσωπα εναλλάσσονται.

Είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς ποιοι «αγοράζουν» και ποιοι «πουλάνε»,
γιατί και οι δύο κατηγορίες είναι έμποροι και χρήστες μαζί.

Λίγο μετά της τρεις την περασμένη Δευτέρα οι αστυνομικοί κατέβηκαν κάτω.
Ξαφνικά βρεθήκαμε μόνοι, μαζί με τον φωτογράφο. «Έξω, έξω» ήταν η πρώτη
αντίδραση. «Έχουμε ραντεβού, περιμένουμε κόσμο». «Εδώ βρήκατε;» ήταν η απάντηση.

Έρευνα

Μια κοπέλα που τη βλέπαμε πολύ ώρα «χαμένη» να ακουμπάει στην άλλη πλευρά της
κολόνας όπου στεκόμασταν έμεινε πίσω. Μαζί κι ένας νεαρός. Η ομάδα των
ένστολων αστυνομικών τούς κάνει σωματική έρευνα. Φοράνε τα γάντια, ψάχνουν τις
τσέπες, τις ζώνες, τις κάλτσες. Η κοπέλα έχει ακουμπήσει τη σύριγγά της σε μια
εσοχή του τοίχου. Η Μπέμπα με το τιγρέ μοαυρόασπρο κολάν και τα καμένα από το
οξυζενέ μαλλιά δεν έφυγε. Ούτε καν κοιτάει τον έλεγχο που γίνεται δύο μέτρα
μακριά της. «Είναι μια φίλη μου εδώ και της φέρνω φαγητό» μάς λέει. Είχε κάνει
αίτηση για το πρόγραμμα της μεθαδόνης, αλλά «δεν με πήραν». Ζει δουλεύοντας ως ιερόδουλος.

Σε μισή ωρίτσα ο έλεγχος έχει τελειώσει. Μία γυναίκα και δύο άντρες θα
ακολουθήσουν τους αστυνομικούς επάνω. Η γυναίκα έχει πάνω της πενήντα οχτώ
χιλιάδες και χάπια. «Είκοσι πέντε των χιλίων, πέντε των πέντε, δέκα των
πεντακοσίων»… Οι αστυνομικοί καταγράφουν τις αξίες των χαρτονομισμάτων.

Η γυναίκα ισχυρίζεται ότι είναι η σύνταξη της μάνας της. «Ψέματα λέει»
ψιθυρίζει ένας αστυνομικός. «Οι συντάξεις είναι όλες σε δεκαχίλιαρα, άντε
πεντοχίλιαρα. Όλα από την πρέζα είναι.

Όμως τι να τους κάνεις;».

Η παρουσία της αστυνομικής δύναμης είναι μόνιμη στην Ομόνοια. Κι αυτό που
γίνεται καθημερινά επιβεβαιώνει τον παραλογισμό: σχεδόν κάθε δύο ώρες μια
ομάδα ένστολων καταβαίνει κάτω. Πηγαίνουν στις γνωστές εξόδους, το πλήθος
«διαλύεται», τέσσερις – πέντε κρατούνται για έρευνα, από αυτούς δυο – τρεις
πηγαίνουν για εξακρίβωση στο 4ο Τμήμα, ανάλογα με τις ποσότητες που θα βρεθούν
επάνω τους απαγγέλλεται κατηγορία και «συνήθως αφήνονται ελεύθεροι, αφού οι
ποσότητες είναι μικρές».

Μικρές ποσότητες

Κανείς δεν κουβαλάει πάνω του μεγάλες ποσότητες. Μερικά «χαρτάκια» ηρωίνη,
χάπια και σιρόπια κυκλοφορούν κι ανταλλάσσονται με χαρτονομίσματα σε μικρές
κάθε φορά ποσότητες.

Για τους αστυνομικούς η κατάσταση «είναι αδιέξοδη». Κάνουν το «ντου», αλλά το
πλήθος συγκεντρώνεται ύστερα από μισή ώρα. Μερικές φορές πέφτει και ξύλο όταν
αγριεύουν τα πράγματα. Για όσους έχουν κάνει πάντως μερικές βάρδιες στην
Ομόνοια οι 4 – 5 έφοδοι στη διάρκεια της ημέρας έχουν γίνει σχεδόν ρουτίνα…

Το γραφείο είναι μικρό. Έχει όμως δύο δωμάτια για προθάλαμο. Σε αυτά
περιμένουν καμιά τριανταριά άτομα. Με τον αέρα του «παλιού» και με άνεση
περνάμε την πόρτα. Ένα μεγάλο έπιπλο, επάνω μια στοίβα βιβλιάρια συνταγών, μια
σφραγίδα, ένα πακέτο χαρτονομίσματα (χιλιάρικα και κατοστάρικα), τασάκια
ξέχειλα από αποτσίγαρα, και πίσω από το έπιπλο δεκάδες καφέ χαρτοκιβώτια με
φαρμακευτικό υλικό. Όχι, δεν είναι η αποθήκη του Ερυθρού Σταυρού όπου
συγκεντρώνεται βοήθεια για τους πρόσφυγες. Είναι ένα από τα «κέντρα» της
διανομής. Σιρόπια, χάπια και «χαρτάκια» αλλάζουν χέρια. «Τέλειωνε, ρε φίλε,
περιμένουν κι άλλοι». Δεκαπέντε λεπτά περπάτημα, πίσω στην Ομόνοια, τα εφόδια
εξαντλούνται σε μια ωρίτσα. Πληρωμή πάντα με μετρητά, ο καλός πελάτης δεν
«φεσώνει» κι αμείβεται με τα «δικά του» έξτρα.

Σε αυτό το εμπόριο η εμπιστοσύνη και η εχεμύθεια αποτελούν την πιο σταθερή
αξία… Οι ανθρώπινες σχέσεις ισορροπούν στην κόψη του τρόμου. «Βαριέσαι να ξαναπάμε;»…

Δύο χιλιάρικα το «βάρεμα». Ένα «καθαρό» γραμμάριο είναι περίπου είκοσι
«βαρέματα». Δηλαδή δώδεκα χιλιάρικα για μερικά μόρια σκόνης, χρώματος κίτρινου
– μπεζ, προέλευσης αλβανικής. Υπάρχει και πέρσικο στην αγορά.

Ένα «χαρτάκι» ίσον δύο «βαρέματα». Κάθε «χαρτάκι» είναι σφιχτοτυλιγμένο.
Κάποιοι ρισκάρουν να το κρατούν ανάμεσα στα δόντια, σε περίπτωση που γίνει
«ντου» από την Αστυνομία. «Μισογράμ» πουλάνε και κάποιοι Ιρακινοί. Οι ενέσεις
βγαίνουν απροκάλυπτα στα καρτοτηλέφωνα της εξόδου προς Σταδίου, στο κομμάτι
μεταξύ Σταδίου και Πανεπιστημίου. Στην έξοδο της Πειραιώς, μεταξύ Πειραιώς και
Αθηνάς, γίνεται το «νταραβέρι». Χιλιάδες «ύπνος» («υπνοστεντόν») αλλάζουν
χέρια μέσα σε μια μέρα. Ένα «τσιγάρο» (χασίς) δίνεται… δώρο. «Σιγά τώρα μην
πάρω λεφτά για ένα τσιγαράκι».

Για μια «μυτιά» αρκεί ένα πλαστικό καλαμάκι. Με τη φλόγα ενός αναπτήρα κόβεται
στα δύο ή και στα τρία ­ το άλλο κομμάτι θα χρειαστεί για τη δεύτερη «μυτιά»
σε καμιάν ωρίτσα. Οι σύριγγες ­ «ευτυχώς τώρα πια» ­ διατίθενται δωρεάν από το
Κέντρο Βοηθειών του Ερυθρού Σταυρού στην 3ης Σεπτεμβρίου. Καθένας στην Ομόμοια
ξέρει πολύ καλά ότι δίνοντας μια χρησιμοποιημένη σύριγγα παίρνει πίσω μια
ολοκαίνουργια. Ο τρόμος του AIDS και της ηπατίτιδας είναι ισχυρότερος από τον
θάνατο της ηρωίνης… Άρα υπάρχει ελπίδα.