Οι φεμινίστριες σήμερα εν συγχύσει

Πριν από 30 χρόνια, οι φεμινίστριες είχαν ξεκάθαρες απόψεις και στόχους. Τώρα,
οι γυναίκες ακούνε πολλές αντικρουόμενες φωνές.

Τι θέλουν; Οι μανάδες τους είχαν ξεκάθαρους στόχους όταν πύκνωναν το φεμινιστικό κίνημα. Σήμερα, οι φεμινίστριες ψάχνουν τον δρόμο τους

Τα φεμινιστικά βιβλία, παλαιότερα, έμοιαζαν με σαλπίσματα μιας επανάστασης που
βρισκόταν στα σπάργανα: ώρα να σηκωθείτε, ώρα να θυμώσετε, ώρα να αλλάξετε τον
κόσμο και τον εαυτό σας.

Το βιβλίο του 1963 της Μπέτυ Φρίνταν, «The Feminine Mystique», μετέτρεψε την
συγγραφέα του σε εκπρόσωπο όλων των γυναικών της Αμερικής που σιωπούσαν και
δεν εξέφραζαν την δυσαρέσκειά τους για την ζωή που έκαναν. Η Φρίνταν ώθησε
όλες τις γυναίκες να σκεφθούν καλά όλες τις ώρες που περνούσαν καθημερινά να
φτιάχνουν σάντουιτς, να καθαρίζουν, να ψωνίζουν, να τρέχουν στο κομμωτήριο και
έθεσε το βασικό ερώτημα: «Αυτά είναι όλη η ζωή;».

Ο «Θηλυκός Ευνούχος» πάλι, ήταν το βιβλίο της Τζερμέν Γκριρ που, όταν
δημοσιεύθηκε το 1970, ενέπνευσε εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες με την καυστική
οργή εναντίον των ανδρών που φανερά, όπως καταδείκνυε το βιβλίο, καταπίεζαν
τις γυναίκες.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσα σε αισιοδοξία και οργή, γεννήθηκε το γυναικείο
κίνημα. Απέκτησε ορκισμένους εχθρούς, καθώς και μία συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Υπήρξαν διαμάχες και διαφορές. Αλλά υπήρχε, ταυτόχρονα, και μία απελευθερωτική
αίσθηση ότι αυτό το δεύτερο κύμα του φεμινισμού κυρίευε τα πάντα αλλάζοντας το τοπίο.

Διαφορετικές πορείες

Τώρα, γράφει ο «Ομπζέρβερ», αυτό που συνέβη σ’ αυτό το δυνατό, τεράστιο κύμα
δεν είναι τόσο ότι έχει σπάσει σε χιλιάδες κυματάκια, αλλά ότι έχει αρχίσει να
ακολουθεί διαφορετικές πορείες. Λίγο πριν μπούμε στη νέα, την τρίτη, χιλιετία,
οι στάσεις που διατηρούν οι γυναίκες απέναντι στην κατάστασή τους μοιάζουν να
έχουν αλλάξει τόσο δραστικά, ώστε η λέξη «φεμινισμός» να μην τους ταιριάζει.

Τις τελευταίες εβδομάδες έχει βγει ένας μεγάλος αριθμός βιβλίων, γραμμένα από
φεμινίστριες οι οποίες όχι μόνον έχουν αντίθετες απόψεις, αλλά μοιάζουν να
προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους. Τι συμπέρασμα να βγάλουμε από έναν
φεμινισμό που επιτίθεται σε μία κουλτούρα, προσπαθώντας να ωφελήσει τις
μητέρες· έναν φεμινισμό που καταπιάνεται με τον Δαρβίνο και τα προβλήματα της
βιολογίας· που ζητεί μία επιστροφή στη σεμνότητα· που μας λέει ότι τα πράγματα
δεν έχουν προοδεύσει πολύ τα τελευταία 30 χρόνια και ότι επομένως είναι καιρός
να ξαναθυμώσουμε· αντίθετα, που μας λέει ότι τα πράγματα έχουν βελτιωθεί τόσο
πολύ τα τελευταία 30 χρόνια, ώστε είναι καιρός να ασχοληθούμε με ευρύτερα
ηθικά ζητήματα· ή, τέλος, που αναφέρει ότι οι γυναίκες έχουν κερδίσει την μάχη
και ότι είνα πλέον καιρός να σκεφθούμε τώρα τους άνδρες… Η λέξη «φεμινισμός»
έχει πια τόσα πολλά διαφορετικά νοήματα, που δεν βγαίνει άκρη.

Η Γκριρ ισχυρίζεται, στο πιο πρόσφατο έργο της «The Whole Woman», το οποίο
δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, ότι δεν θα έπρεπε να επιμένουν οι γυναίκες
για την επίτευξη της ισότητας, γιατί «ποιος θέλει να βρίσκεται στο ίδιο
επίπεδο με τους επιθετικούς, ματσο, αξιόλυπητους άνδρες;». Αντίθετα, θα έπρεπε
να επιδιώκουν την απελεύθερωση.

Στον… Δαρβίνο στρέφεται, αντίθετα, η Νάταλι Αντζίρ, συγγραφέας του άρτι
δημοσιευθέντος βιβλίου «Woman: An Intimate Geography», προκειμένου να βρει το
θεωρητικό υπόβαθρο, στο οποίο θα στηριχθεί ο νέος φεμινισμός. Ενώ η Νατάσα
Ουόλτερ, της οποίας το έργο «The New Feminism» δημοσιεύθηκε πέρυσι και
εξόργισε την Γκριρ, επιδιώκει να βρεί έναν νέο, «τρίτο» δρόμο προσέγγισης του
φεμινισμού, που να είναι λογικός, πρακτικός και να έχει απήχηση σε όλα τα
φεμινιστικά «στρατόπεδα».

Παρά όμως τις διαφορές τους, οι τρεις προαναφερθείσες φεμινίστριες έχουν πολλά
κοινά στοιχεία, εάν συγκρίνουμε τις θέσεις τους με αυτές μιας Αμερικανίδας
φεμινίστριας, της

Έλινορ Μπέρκετ, η οποία, στο νέο της βιβλίο «Procreation Privilege»,
ισχυρίζεται ότι δίνει φωνή σε εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες που δεν έχουν
κάνει παιδιά και εις βάρους των οποίων ­ όπως πιστεύει η Μπέρκετ ­ γίνονται
αρνητικές διακρίσεις.

Την όλη αντιφατική εικόνα του σύγχρονου φεμινισμού συμπληρώνει η 23χρονη
Ουέντι Σάλιτ, η οποία έχει διχάσει με το βιβλίο της «Α Return to Modesty:
Discovering the Lost Virtue». Η Σάλιτ, λοιπόν, αισθάνεται ότι θα έπρεπε να
νιώθουμε ευγνωμοσύνη στην Λιουίνσκι, επειδή έδωσε στις γυναίκες ένα μάθημα.
Για την Σάλιτ, 30 χρόνια ελευθεριότητας των γυναικών έχουν οδηγήσει στον
βιασμό που συμβαίνει στα πλαίσια του ραντεβού, στις διατροφικές διαταραχές,
στην σεξουαλική κακοποίηση και στην κατάθλιψη. Όλα κι όλα, μοιάζει να λέει η
Σάλιτ, καιρός να επιστρέψουμε στην σεμνότητα.