ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΑΒΛΕ Έλληνες, προσευχηθείτε για μας και την ειρήνη

Λίγες ώρες μετά τον τελευταίο βομβαρδισμό στο Βελιγράδι, ο οποίος έγινε
τριακόσια μέτρα από το ξενοδοχείο «Μόσκβα», όπου ζούμε δέκα Έλληνες
δημοσιογράφοι, ο Πατριάρχης Πάβλε στέλνει μέσα από «ΤΑ ΝΕΑ» «στον φίλο
ελληνικό λαό, στους λαούς της Ευρώπης και σε όλο τον κόσμο, μήνυμα για ειρήνη
και διάλογο».

«Θέλω αυτό το μήνυμα να φθάσει Μεγάλη Παρασκευή σε όλους. Να προλάβει την
Ανάσταση του Κυρίου, μήπως κι έτσι προλάβει τους βομβαρδισμούς που
συνεχίζονται κατά του λαού μου, κατά των λαών των Βαλκανίων»!

Ο 85χρονος Πάβλε, αυτή η σεπτή μορφή της Ορθοδοξίας, έδειχνε ακούραστος χθες
στις 11.30 το πρωί (ώρα Γιουγκοσλαβίας) που τον συνάντησα στο κτίριο του
Πατριαρχείου στο κέντρο του Βελιγραδίου.

Έδειχνε ακόμη να μην έχει επιδράσει πάνω του ο χρόνος, στα τέσσερα χρόνια που
είχα να τον δω, από τον Μάιο του ’95. Ήταν όμως πολύ πιο σκεφτικός και αυτή τη
φορά πικραμένος. Κάθησε σε μία καρέκλα της μεγάλης αίθουσας όπου δέχεται τους
προσκεκλημένους του και δεν έλεγε να σηκώσει το κεφάλι.

«Γιατί είστε έτσι σκεφτικός», του είπα μόλις τον είδα.

«Η δυστυχία του πολέμου είναι μεγάλη. Λένε οι άνθρωποι ότι δεν υπάρχει
μεγαλύτερο αγαθό από την υγεία. Κι εγώ λέω πως δεν υπάρχει μεγαλύτερο αγαθό
για τον άνθρωπο από την ειρήνη».

Ο Πατριάρχης Πάβλε με τον απεσταλμένο μας Γιάννη Διακογιάννη σε φωτογραφία του 1995

Αγαπάμε τους Αλβανούς

Ο Πάβλε, ο οποίος πριν να γίνει Αρχιεπίσκοπος ήταν για 20 χρόνια Μητροπολίτης
στο Κόσοβο, έχει από την πρώτη στιγμή έναν καλό λόγο για τους Αλβανούς.

«Είναι αδέλφια μας. Συνάνθρωποί μας. Τους αγαπάμε. Αυτά τα καραβάνια των
προσφύγων ποτέ δεν υπήρχαν. Όλα έγιναν μετά τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.

Η δυστυχία που έπληξε την πατρίδα μας με την επίθεση και τους βομβαρδισμούς
του ΝΑΤΟ είναι μεγάλη. Και γι’ αυτό απευθύνομαι στις αρχές όλων των χωρών του
κόσμου. Πρέπει να παρέμβουν ώστε να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί και να βρεθεί
δίκαιη λύση με διαπραγματεύσεις για να ξεπεράσουμε την κρίση που δημιουργήθηκε».

Ο Πάβλε όμως κάνει έκκληση και προς τις στρατιωτικές αρχές της Γιουγκοσλαβίας,
ιδιαίτερα αυτές «τις άγιες μέρες».

«Απευθύνομαι στις στρατιωτικές αρχές της Σερβίας να κάνουν ό,τι περνάει από το
χέρι τους για να επιτευχθεί η ειρήνη».

Οι Σέρβοι αμύνονται

Ο Πατριάρχης, που φορά σε όλες τις εμφανίσεις μόνο το λευκό καλυμμαύκι και ένα
απέριττο εγκόλπιο, αναφέρεται στο ευαγγέλιο.

«Όλα τα ευαγγέλια αν τα διαβάσετε μιλάνε για ειρήνη. Λένε όμως και κάτι ακόμη.
Ότι ο επιθετικός πόλεμος είναι κακός. Δεν λένε το ίδιο γι’ αυτόν που αμύνεται.
Και οι Σέρβοι αμύνονται χρόνια τώρα κατά των επιθέσεων στη Σερβία».

Και όταν τίθεται το θέμα του Κοσόβου, ο Πάβλε, με τη βοήθεια του Δρόσου
Χατζηεθεοδούλου που μεταφράζει, εξηγεί με αμεσότητα.

«Εκείνο που είναι το Κόσοβο στη συνείδηση του λαού μας δεν είναι μόνον μία
περιοχή και γη, από τις πιο ιερές μας.

Η ιστορία μάς δίδαξε όλους ότι ο άγιος πρίγκιπας Λάζαρος και οι πρόγονοί μας
που ήταν στο Κοσσυφοπέδιο υπερασπίσθηκαν τη χώρα μας για να μην την αρπάξουν ξένοι.

Θέλανε να υπερασπισθούν την ελευθερία μας και άντεξαν σε ξένες πιέσεις. Αυτό
γίνεται και σήμερα. Υπερασπιζόμαστε τη θρησκεία μας, αλλά και το δικαίωμα κάθε
λαού για τη δική του θρησκεία.

Δεν είχε άλλωστε ο Άβελ το δικαίωμα να υπερασπισθεί τον εαυτό του απέναντι
στον Κάιν, να αμυνθεί;».

Δεν το αξίζει ο λαός μας

Ο Πάβλε ξαναπέφτει σε σκέψεις και όταν τον ερωτώ τι θα περίμενε, δηλώνει χωρίς περιστροφές:

«Παρακαλούμε όλους τους αρχιερείς, τους ιερείς, τους πιστούς, σ’ αυτή τη
δυστυχία που μας βρήκε, να πολλαπλασιάσουν τις ευχές τους στον Κύριο, στον
αυτοκράτορα της ειρήνης, για τον λαό μας που δεινοπαθεί και για όλους τους
λαούς οι οποίοι υποφέρουν. Ας επικρατήσει η ειρήνη για τους λαούς… Επιτέλους
ας σταματήσουν οι βομβαρδισμοί. Δεν το αξίζει αυτό ο λαός μας και η ανθρωπότητα».

Ο Πατριάρχης στη συνέχεια μιλάει για την Ελλάδα και τον πολιτισμό της.

«Πόσο μεγάλη και παλιά ιστορία είναι αυτή της χώρας σας. Γι’ αυτό και
γνωρίζετε τι συμβαίνει. Έχετε ιστορική συνείδηση. Γι’ αυτό και μας
συμπαραστέκεται ο λαός σας. Θέλω μέσα από “ΤΑ ΝΕΑ”, αύριο που είναι μεγάλη
Παρασκευή ­ η συνέντευξη δόθηκε χθες ­ να ευχαριστήσω την ελληνική Εκκλησία,
τον Αρχιεπίσκοπο και τους ιερείς της Ελλάδας. Αλλά πρωτίστως θέλω να
ευχαριστήσω τον ελληνικό λαό για τη συγκινητική του βοήθεια στον λαό μας. Εγώ
αγαπώ τον λαό σας, τον θεωρώ σαν και μας όλους. Είμαστε όλοι κάτοικοι των Βαλκανίων».

Ο Πάβλε, ο οποίος δεν λείπει ούτε στιγμή από τον καθεδρικό ναό, ό,τι λέει το
συνδέει αμέσως και με κάποια περικοπή του ευαγγελίου ή κάποιο μήνυμα από τις
ορθόδοξες λειτουργίες.

«Υπάρχει η λειτουργία του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, αλλά και του Μεγάλου
Βασιλείου.

Η τελευταία πάνω από 30 φορές αναφέρεται στην ειρήνη. Εμείς γνωρίζουμε ότι την
Ανάσταση του Κυρίου τη χαιρέτησαν οι Απόστολοι. Και τη χαιρετίζουν
δισεκατομμύρια άνθρωποι. Πώς είναι δυνατόν οι στρατιώτες του ΝΑΤΟ, που είναι
άνθρωποι κι αυτοί, να μην τη χαιρετίζουν;».

Διπλή δυστυχία

«Όλα να τα έχει ο άνθρωπος… Και στην Αμερική έχουν τα πάντα… Άμα δεν έχει
ειρήνη, άμα στο μυαλό του έχει να κάνει πολέμους… Αυτό είναι διπλή δυστυχία.
Και για αυτούς που φεύγουν από το ΝΑΤΟ και μας επιτίθενται και γι’ αυτούς που
δέχονται την επίθεση, δηλαδή εμείς.

Είναι μεγάλη υπόθεση η προσευχή. Κι εμείς προσευχόμαστε.

Θέλουμε το ίδιο να κάνετε κι εσείς οι Έλληνες. Γιατί μόνον έτσι θα επιτευχθεί
ειρήνη.

Πρέπει να τερματισθούν οι βομβαρδισμοί. Είναι τρέλα, είναι απάνθρωπο…».

Ο Πάβλε έχει μία καταπληκτική ικανότητα να σου επιβάλει τον σεβασμό από την
πρώτη στιγμή που τον αντικρύζεις.

Όσο μιλάει, έτσι απλά και γλυκά, οι συσπάσεις του ρυτιδιασμένου προσώπου του
μιλάνε κι αυτές. Ξεχνάς ότι είναι ένας Πατριάρχης.

Τον αντιμετωπίζεις, άθελά σου, σαν τον σεβάσμιο γέροντα του χωριού που όλοι οι
κάτοικοι τον συμβουλεύονται στις κρίσιμες ώρες.

«Η ειρήνη είναι απαραίτητη σε μας και στους Αλβανούς. Ας δωρίσει ειρήνη σε μας
και σε όλους ο Κύριος. Και ας φυλάξει όλους τους ανθρώπους του κόσμου από
τέτοιες δυστυχίες».

Έσκυψα και τον χαιρέτησα. Αυτή τη φορά μου χαμογέλασε. Έφυγε αθόρυβα από την
αίθουσα, όπως είχε έρθει. Κι εγώ βγήκα στους δρόμους του Βελιγραδίου, που τους
έλουζε για άλλη μια μέρα ο ήλιος.

Βομβαρδισμός

Αν και ο ήλιος δεν είναι ό,τι καλύτερο αυτό τον καιρό… Άμα έχει καλό καιρό
οι βομβαρδισμοί πολλαπλασιάζονται.

Και αυτό βεβαίως κανείς δεν το θέλει.

Ο τελευταίος πάντως βομβαρδισμός, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα προχθές, κτιρίου
του υπουργείου Δικαιοσύνης, τριακόσια μέτρα από το ξενοδοχείο «Μόσκβα», παρά
τον εκκωφαντικό θόρυβο άφησε παγερά ­ απίστευτο, αλλά αληθινό ­ τους γείτονές του.

Έσπασαν τζάμια στα γύρω σπίτια και έπαθε καταστροφές το πάτωμα του
ομοσπονδιακού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο αναπαλαιωνόταν αυτό τον καιρό.

Λίγο πιο κάτω ­ πάντα στο κέντρο του Βελιγραδίου ­ βρίσκεται ο σιδηροδρομικός
σταθμός, και από πίσω μία νοσοκομειακή μονάδα, που δεν έπαθαν ζημιές.

Ο κόσμος έτρεχε στους γύρω δρόμους, περισσότερο από περιέργεια, για να δει τι
έγινε. Αυτή τη φορά το κτίριο δεν το τύλιξε η φωτιά. Οι αστυνομικοί απωθούσαν
τον κόσμο, γιατί ο κίνδυνος δεν ήταν μόνον από τα τζάμια που πετάχτηκαν και
ήταν διάσπαρτα, αλλά και από έναν πιθανό δεύτερο βομβαρδισμό, που όμως δεν υπήρξε.

Οι βομβαρδισμοί των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων άγγιξαν, όμως, κι άλλες πόλεις της
Γιουγκοσλαβίας. Λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα προχθές η πόλη Τσούπρια, εκατό
χιλιόμετρα από το Βελιγράδι, δέχθηκε τρεις πυραύλους. Και οι πόλεις
Μπογκουτόβατς και Λαντζέφσκι κοντά στο Κράιεβο, εκατόν ογδόντα χιλιόμετρα από
το Βελιγράδι.

Σειρήνες

Χθες το πρωί οι σειρήνες ήχησαν ως συνήθως στις 7.30 τοπική ώρα (8.30 ώρα
Ελλάδας) για να σημάνουν τη λήξη του νυχτερινού βομβαρδισμού, αλλά ο κόσμος
ήταν από τα ξημερώματα στους δρόμους για τις πρωινές δουλειές του.

Συναυλία

Οι εφημερίδες διαφήμιζαν τη συναυλία του Γιώργου Νταλάρα και του Αλκίνοου
Ιωαννίδη και έγραφαν και τα μέλη της ορχήστρας που τους συνόδευσαν (Γρηγόρης
Συντρίδης, Μανόλης Καραντίνης, Τάκης Μπουρμάς, Δημήτρης Μπαρμπαγάλας, Νίκος
Ζέρβας και Κώστας Κωνσταντινόπουλος).

Οι Έλληνες μουσικοί είχαν βεβαίως μια… μικρή ταλαιπωρία στον δρόμο τους από
τη Σόφια προς την Αθήνα, προχθές το βράδυ, όταν βρέθηκαν στον αυτοκινητόδρομο
προς το Βελιγράδι, νύχτα και αφού είχαν αρχίσει οι ΝΑΤΟϊκοί βομβαρδισμοί. Ο
Γιώργος Νταλάρας, όπως είπε, δεν ανησύχησε καθόλου. Ο οδηγός όμως του
αυτοκινήτου τους, όταν είδε στον ουρανό τις πτήσεις πολεμικών αεροπλάνων
ανησύχησε, χωρίς κι αυτό το περιστατικό να αναστείλει την αποστολή τους στο
Βελιγράδι και τη συναυλία τους στη 1 χθες το μεσημέρι ­ ώρα Γιουγκοσλαβίας ­
στην κεντρική πλατεία της Δημοκρατίας, μπροστά στο μουσείο.

Το Βελιγράδι, πάντως, τον τελευταίο καιρό ζει… ελληνικές μέρες. Η επίσκεψη
του προέδρου του ΣΥΝ Νίκου Κωνσταντόπουλου τη Μ. Τρίτη, το παιχνίδι της ΑΕΚ με
την Παρτιζάν τη Μ. Τετάρτη, ο Γιώργος Νταλάρας και ο Αλκίνος Ιωαννίδης χθες
και η χθεσινή επίσκεψη του ευρωβουλευτή Νικήτα Κακλαμάνη.

Στο γραφείο Τύπου της ελληνικής πρεσβείας, που παραμένει σχεδόν όλες τις ώρες
ανοιχτό, κανείς από όσους συνάντησα δεν είδα να διακόπτει λόγω βομβαρδισμών
την εργασία του. Ο υπεύθυνος Τύπου Σπύρος Χατζάρας, οι συνεργάτες του Δρόσος
Χατζηθεοδούλου και Βίκυ Στέβοβιτς, αλλά και ο ανταποκριτής του Mega Μάκης
Μουρατίδης που ζει είκοσι χρόνια στο Βελιγράδι, κινούνται συνεχώς στην πόλη
και καταγράφουν…

Χθες απλά την ώρα της συναυλίας ­ και αφού έστειλα στα «ΝΕΑ» την παραπάνω
ανταπόκριση ­ πήγαμε όλοι στην πλατεία Δημοκρατίας να ακούσουμε μουσική από
τον Νταλάρα και τον Ιωαννίδη.

«Ας γινόταν το Βελιγράδι ένας τόπος όπου να μην σταματούσαν ποτέ τα φεστιβάλ»,
μου είπε ο ηθοποιός Ντράγκαν Μιχήλοβιτς. «Γιατί όχι;», πρόσθεσε η συνάδελφός
του Μίρα Νίκολιτς. Και οι δύο με τράβηξαν από το… μανίκι. «Πάμε πλατεία»,
μου είπαν. Και τους ακολούθησα…

Στην πλατεία λοιπόν της Δημοκρατίας, στο κέντρο του Βελιγραδίου, έγινε άλλη
μια φορά χθες το… απίστευτο. Χιλιάδες Σέρβοι, κυρίως νέοι και παιδιά,
αποθέωσαν τον Γιώργο Νταλάρα και τον Αλκίνοο Ιωαννίδη. «Ήρθαμε γιατί σας
αγαπάμε, σαν φίλοι. Δεν ήρθαμε να στηρίξουμε πρόσωπα ή καθεστώτα. Ήρθαμε για
την ειρήνη, να σταματήσει ο πόλεμος», δήλωσε επευφημούμενος ο Γιώργος
Νταλάρας. Και αμέσως μετά ο Αλκίνοος Ιωαννίδης είπε, καθώς αποθεωνόταν από τον
κόσμο: «Είμαι περήφανος που υπηρετώ αυτή την τέχνη εδώ στο Βελιγράδι. Μα πάνω
από όλα είμαι περήφανος γιατί εγώ, ένας καλλιτέχνης της κατεχόμενης Κύπρου,
τραγουδώ μαζί σας».