Τα όρια-κριτήρια για αγορές και πωλήσεις

Αμυντικές γραμμές έχουν χαράξει χρηματιστές και θεσμικοί επενδυτές στην πορεία
του Γενικού Δείκτη Τιμών μετοχών του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών. Πρόκειται
για «φράγματα» που έχουν σημειωθεί στον Γενικό Δείκτη, τα οποία όταν τα
αγγίξει ενεργοποιείται μηχανισμός πώλησης ή αγοράς μετοχών

Τιμές-φράγματα σε μετοχές βάζουν τόσο οι απλοί επενδυτές όσο και οι θεσμικοί.
Ήδη οι τεχνικές αναλύσεις που κάνουν χρηματιστηριακές εταιρείες εμφανίζουν
στην παρούσα συγκυρία ώς ανώτατο φράγμα του γενικού δείκτη τις 3.500 και τις
3.800 μονάδες και ώς κατώτατο τις 2.800-3.000 μονάδες. Πρόκειται για τις τιμές
«στόχους», που αφορούν τόσο πωλήσεις όσο και αγορές μετοχών. Τους στόχους
αυτούς βάζουν χρηματιστηριακές εταιρείες, θεσμικοί επενδυτές και ιδιώτες ώστε
να περιορίσουν τη ζημιά σε περιπτώσεις πτώσης των τιμών, αλλά και να
εκμεταλλευτούν ευκαιρίες για αγορές. Με ανάλογους στόχους, που για πολλούς
χαρακτηρίζονται και ως αμυντικές γραμμές, «σημαδεύεται» και ο Γενικός Δείκτης
Τιμών, ώστε να διακρίνονται οι «επικίνδυνες» και οι «κερδοφόρες» περιοχές.
Αυτές οι περιοχές στα ξένα Χρηματιστήρια θεωρούνται οι αιτίες, όχι μόνο για
μαζικές αγορές αλλά και για μαζικές πωλήσεις, που πιθανόν οδηγήσουν σε κραχ.

Οι μνήμες, άλλωστε, από την κρίση του 1987 και της «Μαύρης Δευτέρας» είναι για
πολλούς ανεξίτηλες.

Στην Ελλάδα, αν και τα όρια αυτά δεν είναι ευρέως διαδεδομένα,
χρηματιστηριακές εταιρείες και θεσμικοί επενδυτές με τη βοήθεια της τεχνικής
ανάλυσης τα προσδιορίζουν. Οι τεχνικές αυτές στηρίζονται στην πορεία του
Γενικού Δείκτη και με βάση αυτή προκύπτουν τα λεγόμενα σημεία αντίστασης
(ανώτατα όρια) και τα σημεία στήριξης (κατώτατα όρια).

Σύμφωνα με τεχνική ανάλυδη χρηματιστηριακής εταιρείας, με στοιχεία για την
πορεία του Γενικού Δείκτη έως την περασμένη Παρασκευή, 2 Απριλίου, πρώτο
σημείο αντίστασης ήταν το επίπεδο των 3.500 μονάδων και δεύτερο εκείνο των
3.800 μονάδων. Αντίστοιχα, πρώτο σημείο στήριξης του Γενικού Δείκτη ήταν το
επίπεδο των 3.000 μονάδων και δεύτερο εκείνο των 2.800 μονάδων.

Ο Σπ. Κουνιάκης

Τα όρια αυτά θα μπορούν να αποτελέσουν «φράγματα» για αυτόματες και
προγραμματισμένες πωλήσεις ή αγορές μετοχών και στην Ελλάδα, αφού το
Ολοκληρωμένο Αυτόματο Σύστημα Ηλεκτρονικών Συναλλαγών προβλέπει και αυτήν τη
διευκόλυνση. Όπως αποκαλύπτει ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κ.
Σπύρος Κουνιάκης: «Το Ολοκληρωμένο Αυτόματο Σύστημα Ηλεκτρονικών Συναλλαγών
(ΟΑΣΗΣ) προβλέπει, μεταξύ άλλων, και αυτές τις διευκολύνσεις. Για παράδειγμα,
μπορεί ο χρηματιστής να ομαδοποιεί έναν αριθμό μετοχών και να τις δημοπρατεί
κάθε μια ώρα. Ακόμη, μπορεί να δίνει εντολή πώλησης μιας μετοχής σε
συγκεκριμένη τιμή και εάν δεν εκτελεστεί σε 5 λεπτά της ώρας, να ακυρώνεται
αυτόματα η εντολή.

Αυτές είναι μερικές από τις ποιοτικές αλλαγές και δυνατότητες του νέου
συστήματος, το οποίο σήμερα λειτουργεί πιλοτικά και πρόκειται να ξεκινήσει
κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Όλες αυτές οι διευκολύνσεις ελαφρύνουν το
σύστημα, αναβαθμίζουν ποιοτικά τη δουλειά του χρηματιστή και του αντικρυστή
και συμβάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Διότι, για παράδειγμα, το
σύστημα θα σταματήσει να επιβαρύνεται με καταχωρίσεις εντολών που ακυρώνονται,
με εντολές για ανεύρεση εντολών που πρέπει να ακυρωθούν κ.λπ. Παράλληλα,
κερδίζει ο πελάτης και ο αντικρυστής περισσότερο χρόνο, ο οποίος μπορεί να
αξιοποιηθεί πιο παραγωγικά ­ από το να ψάχνει, για παράδειγμα, μια μετοχή στο
σύστημα, με αποτέλεσμα να γίνονται σωστότερες επενδύσεις, λιγότερα λάθη, να
εκμεταλλεύονται περισσότερες ευκαιρίες και να πραγματοποιούνται περισσότερες συναλλαγές».

Τα «φράγματα»

Τα «φράγματα» αυτά δίνουν γρήγορα και εύκολα αισιόδοξα και απαισιόδοξα σενάρια
για την πορεία των τιμών των μετοχών. Το μειονέκτημα αυτών των αναλύσεων είναι
ότι τα αποτελέσματα που δίνουν, προέρχονται από τα δεδομένα του παρελθόντος
και η τάση που προκύπτει δεν λαμβάνει υπόψη της τις μελλοντικές εξελίξεις.
Έτσι, αρκετοί αναλυτές, επενδυτές ­ ιδιώτες και θεσμικοί ­ χρησιμοποιούν τις
τεχνικές αναλύσεις ως βοηθητικά και συμβουλευτικά εργαλεία και τα «φράγματα»
που προκύπτουν ως πιθανά σενάρια ή «στόχους».

Όπως εξηγούν διαχειριστές κεφαλαίων από αμοιβαία κεφάλαια και χρηματιστηριακές
εταιρείες, στην Ελλάδα δεν συνηθίζεται να ενεργοποιείται κάποιος αυτόματος
μηχανισμός ρευστοποιήσεων ή αγορών από τα κομπιούτερ της εταιρείας, όταν οι
τιμές των μετοχών φθάσουν στα όρια που έχουν προκαθοριστεί. Αντίθετα, σε
ανεπτυγμένα Χρηματιστήρια, όπως είναι αυτό της Νέας Υόρκης, τα συστήματα των
χρηματιστηριακών και επενδυτικών εταιρειών είναι συνδεδεμένα με το αντίστοιχο
του Χρηματιστηρίου και πραγματοποιούνται αυτόματα πωλήσεις ή αγορές.

Με τον μηχανισμό αυτό, τον οποίο οι ξένοι ονομάζουν stop loss (σταμάτημα στη
ζημιά), συνδέεται το χαρτοφυλάκιο ή κάποιες μετοχές πελατών χρηματιστηριακών
εταιρειών με ορισμένα επίπεδα τιμών. Στόχος είναι να περιοριστούν οι ζημιές σε
περιπτώσεις πτώσης των τιμών ή οι απώλειες από κέρδη που έχουν
πραγματοποιηθεί. Για παράδειγμα, μπορεί να έχει τεθεί ως κατώτατο όριο για
πωλήσεις οι 9.000 μονάδες του δείκτη Dow Jones. Αυτό σημαίνει ότι όταν και εάν
ο δείκτης Dow Jones μειωθεί στις 9.000 μονάδες, τότε αυτόματα καταχωρούνται
στο σύστημα και εκτελούνται εντολές πώλησης μετοχών που έχουν συνδεθεί με αυτό
το όριο.

Ο μηχανισμός αυτός στην Ελλάδα δεν είναι ακόμη αυτόματος, αλλά χρησιμοποιείται
χειρονακτικά και οι αποφάσεις λαμβάνονται περισσότερο βάσει προσωπικών
εκτιμήσεων και σε ορισμένες περιπτώσεις με τη βοήθεια τεχνικών αναλύσεων. Για
παράδειγμα, μια εταιρεία αμοιβαίων κεφαλαίων μπορεί να έχει θέσει ως κατώτατο
σημείο για πωλήσεις τις 3.200 μονάδες. Ωστόσο, εάν ο δείκτης φθάσει τις 3.200
μονάδες, τότε μπορεί η ίδια εταιρεία αντί να προχωρήσει σε πωλήσεις να
εκτελέσει αγορές, διότι άλλαξαν οι συνθήκες από τότε που είχε τεθεί το
συγκεκριμένο όριο. .

Νοητά όρια

Πάντως, όπως επισημαίνουν χρηματιστές, αρκετοί πελάτες πηγαίνοντας στη
χρηματιστηριακή εταιρεία για να δώσουν μια εντολή για αγορά μετοχών έχουν
θέσει από μόνοι τους στο μυαλό τους τα ανώτατα και τα κατώτατα όρια. «Αγόρασα
τις μετοχές στις 10.000 δραχμές. Εάν φθάσουν τις 10.500 δραχμές να τις
πουλήσεις και ας συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Εάν πέσει κάτω από τις 10.000
δραχμές, περίμενε μέχρι τις 8.000 δραχμές. Εάν φθάσει η τιμή τις 8.000
δραχμές, τότε πούλησε αυτές τις μετοχές και αν είναι θα σου πω να αγοράσεις
κάποιες άλλες», λέει ένας χρηματιστής στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», καθώς θυμάται μια
περίπτωση πελάτη του.

Η αυτοματοποίηση των επιλογών των επενδυτών στις αγορές και στις πωλήσεις
μετοχών έχει θετικές και αρνητικές επιπτώσεις, τόσο στους ίδιους τους
επενδυτές όσο και στην αγορά. Στελέχη της ελληνικής και διεθνούς αγοράς, όπου
υπάρχει η εμπειρία από τέτοια συστήματα, καταγράφουν στα θετικά τα εξής:

* Πρώτον, ο επενδυτής με τα «φράγματα» αντιδρά όταν και όπως θέλει και
όχι σύμφωνα με την ψυχολογία του όχλου ή του πανικού σε κάποια περίπτωση
μεγάλης πτώσης τιμών. Και αυτό, διότι τα «φράγματα» θέτονται εκ των προτέρων
σε πιο ήρεμες και νηφάλιες στιγμές. Από την άλλη, εάν ο επενδυτής θελήσει να
αναθεωρήσει τα «φράγματα» και τις επιλογές του, μπορεί να το κάνει.

* Δεύτερον, δεν είναι υποχρεωμένος ο επενδυτής να στέκεται μπροστά σε
μια οθόνη για να προσέχει μήπως έρχεται η «καταστροφή» ή η ευκαιρία να
ρευστοποιήσει τα προσδοκώμενα κέρδη. Διότι έχει θέσει τα όριά του, τα οποία θα
εκτελεστούν αυτομάτως χωρίς να κάνει οποιαδήποτε κίνηση.

Στα μειονεκτήματα οι ειδικοί περιλαμβάνουν τα εξής:

* Πρώτον, υπάρχει η περίπτωση δημιουργίας αδικαιολόγητου πανικού ή
ακόμη και κραχ. Διότι, όταν οι τιμές των μετοχών στην αγορά φθάσουν στα όρια,
σύμφωνα με τα οποία πρέπει να γίνουν πωλήσεις, τότε ενεργοποιούνται εντολές
για ρευστοποιήσεις πολλών μετοχών. Εάν από την άλλη δεν υπάρχουν οι
αντίστοιχοι αγοραστές, τότε μπορεί να δημιουργηθεί κατακόρυφη πτώση των τιμών
ή ακόμη και πάγωμα των συναλλαγών, δηλαδή κραχ. Όμως, στις ανεπτυγμένες
αγορές, όπου υπάρχουν τέτοια συστήματα, υπάρχει και το αντίστοιχο βάθος για να
αποφεύγονται τέτοιες ακραίες περιπτώσεις. Μάλιστα, αναφέρεται ότι υπάρχουν και
εταιρείες στο εξωτερικό, οι οποίες κρατούν «στοκ» με μετοχές για τέτοιες
περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί μπορούν να εξιστορήσουν περιπτώσεις
πανικού και σε ανεπτυγμένα Χρηματιστήρια από την ενεργοποίηση τέτοιων
αυτόματων εντολών.

* Δεύτερον, τα όρια αυτά έχουν τεθεί και συνδεθεί με ορισμένα επίπεδα
τιμών και με νούμερα και όχι με γεγονότα και κυρίως με μελλοντικές εξελίξεις.

Αυτό σημαίνει ότι ο επενδυτής, ο οποίος τηρεί κατά γράμμα τις τάσεις και τις
προβλέψεις των αριθμών, θα χάσει τις ευκαιρίες (ή τους κινδύνους) που
δημιουργεί η αγορά, λόγω ψυχολογίας.