Νέοι κανόνες για τον Γενικό Δείκτη

Εντός τριών μηνών ή και συντομότερα θα έχουν ολοκληρωθεί η νέα κλαδοποίηση των
εταιρειών που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, η διατύπωση των κανόνων και
των κριτηρίων για τη σύνθεση του Γενικού Δείκτη, καθώς και η αναθεώρησή του

Το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών έχει αρχίσει εδώ και αρκετό καιρό την κατασκευή
των βασικών κανόνων διαχείρισης και υπολογισμού του Γενικού Δείκτη. Σύμφωνα με
πληροφορίες, οι αλλαγές στη διαμόρφωση του Γενικού Δείκτη Τιμών Μετοχών του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών αφορούν την καταγραφή συγκεκριμένων κανόνων και
όρων, βάσει των οποίων θα προκύπτει ο Γενικός Δείκτης και οι επιμέρους
δείκτες. Στα πλαίσια αυτά θα καθοριστεί ο τρόπος επιλογής των μετοχών ή
αποβολής τους από τη διαμόρφωση των δεικτών. Παράλληλα, θα καθοριστεί και το
κάθε πότε θα συνεδριάζει η αρμόδια Επιτροπή του Χρηματιστηρίου για την
περιοδική αναθεώρηση του Γενικού Δείκτη. Με άλλα λόγια, γίνεται μια προσπάθεια
υιοθέτησης της φιλοσοφίας του δείκτη FTSE στο οποίον υπάρχουν σαφείς όροι και κανόνες.

Ακόμη, το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών επεξεργάζεται ήδη και άλλους δείκτες που
δεν αφορούν μόνο την εγχώρια αγορά. Σύμφωνα με πληροφορίες, δημιουργείται
δείκτης σε βαλκανικό επίπεδο στον οποίον περιλαμβάνονται μετοχές του
ελληνικού, του ρουμανικού και του βουλγαρικού Χρηματιστηρίου. Παράλληλα, η
βαλκανική συνεργασία και ο ηγετικός ρόλος του ελληνικού Χρηματιστηρίου στην
περιοχή συνεχίζεται καθώς, μετά το memorandum με τη Ρουμανία, υπεγράφη την
προηγούμενη εβδομάδα και με τη Βουλγαρία.

Στόχος του Χρηματιστηρίου είναι να δημιουργηθεί ένα σαφές κείμενο, με το οποίο
να προσδιορίζονται και να επιλέγονται εκείνες οι μετοχές, κάθε φορά που θα
αναθεωρείται ο δείκτης, ώστε να είναι αντιπροσωπευτικός των τάσεων της αγοράς.
Επίσης, θα δημιουργηθούν συγκεκριμένα κριτήρια για την αποβολή μετοχών ή νέων
υποψήφιων στη διαμόρφωση του Γενικού Δείκτη, όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες
στην αγορά ή όταν εισάγονται ή αποβάλλονται, για παράδειγμα, νέες εταιρείες.

Τα κριτήρια

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με πληροφορίες, παραμένει ανοικτό το θέμα της αλλαγής
του τρόπου υπολογισμού του Γενικού Δείκτη. Πάντως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές,
η κεφαλαιοποίηση, δηλαδή η χρηματιστηριακή αξία της εισηγμένης εταιρείας και η
αξία των συναλλαγών, θα παραμείνουν τα δύο βασικά κριτήρια επιλογής των
μετοχών που συμμετέχουν στη διαμόρφωση του Γενικού Δείκτη. Αυτό που αναμένεται
να αλλάξει είναι η τεκμηριωμένη κατασκευή των κανόνων, που υπάρχουν και
σήμερα, οι οποίοι κάθε φορά που θα εφαρμόζονται μπορεί να οδηγούν σε νέα
σύνθεση του δείκτη. Η αρμόδια Επιτροπή του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών θα
συνεδριάζει, σύμφωνα με τις έως τώρα σκέψεις, δύο φορές τον χρόνο, όπως
ακριβώς γίνεται και στην περίπτωση του δείκτη FTSE. Υπενθυμίζεται ότι η
τελευταία αλλαγή στον Γενικό Δείκτη έγινε πέρυσι, όταν αντικαταστάθηκαν
μετοχές της Κτηματικής Τράπεζας, η οποία απορροφήθηκε από την Εθνική Τράπεζα,
με εκείνες των Ελληνικών Πετρελαίων.

Η αναθεώρηση του Γενικού Δείκτη και η διατύπωση των κανόνων και των κριτηρίων
δεν είναι μια διαδικασία που άρχισε πριν από λίγες ημέρες. Ήδη, σύμφωνα με
πληροφορίες, υπάρχουν μελέτες και προτάσεις και μερικοί δείκτες εξετάζονται σε
πιλοτικό στάδιο. Τώρα, απομένει η αξιολόγηση, η τελική καταγραφή και η
λειτουργία των κανόνων στην πράξη, που θα οδηγήσει μάλλον σε αλλαγή της
σύνθεσης του Γενικού Δείκτη Τιμών Μετοχών του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών.

Η κλαδοποίηση

Προϋπόθεση για τη διατύπωση των κανόνων και των κριτηρίων διαμόρφωσης του
Γενικού Δείκτη ήταν η κλαδοποίηση. Με απλά λόγια, έπρεπε να δημιουργηθούν
αντικειμενικά κριτήρια για τον χωρισμό της αγοράς σε κλάδους και για την
κατάταξη των εταιρειών στους αντίστοιχους τομείς. Παράλληλα, πρέπει να
προβλεφθούν κλάδοι για εταιρείες που δεν είναι σήμερα εισηγμένες, αλλά
ενδεχομένως να εισαχθούν. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να υπάρχουν
συγκεκριμένοι κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους η εταιρεία που εισάγεται να
κατατάσσεται στον σωστό κλάδο και να αποφασίζεται εάν και κατά πόσο θα παίρνει
μέρος στη διαμόρφωση του κλαδικού και του γενικού δείκτη.

Σύμφωνα με κύκλους του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών, στόχος είναι να
ολοκληρωθεί η διαδικασία σε τρεις μήνες. Άλλοι είναι πιο αισιόδοξοι και
εκτιμούν ότι θα έχει ολοκληρωθεί σε ένα μήνα, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της
δουλειάς έχει ολοκληρωθεί και τα προβλήματα έχουν ξεπεραστεί. Τότε, μάλλον, θα
έχουμε και την πρώτη αναθεώρηση του Γενικού Δείκτη, ύστερα από αρκετό καιρό,
με την οποία, όπως αναμένεται θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές. Σήμερα, ο
Γενικός Δείκτης αποτελείται από 60 μετοχές, εκ των οποίων 8 ανήκουν στον κλάδο
των τραπεζών, 2 των ασφαλιστικών εταιρειών, 2 των εταιρειών χρηματοδοτικής
μίσθωσης (leasing), 22 των βιομηχανικών επιχειρήσεων, 10 των κατασκευαστικών
εταιρειών, 5 των εταιρειών συμμετοχής, 5 των διαφόρων εταιρειών και μία των
εταιρειών τηλεπικοινωνιών. Η επιλογή τους έγινε ύστερα από κατάταξη των
εταιρειών με βάση την κεφαλαιοποίησή τους και την αξία των συναλλαγών.
Συγκεκριμένα, πρώτα κατατάσσονται οι εταιρείες με τη μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση
προς τη μικρότερη. Στον Γενικό Δείκτη «προτιμώνται» αυτές με τη μεγαλύτερη
κεφαλαιοποίηση. Επειδή μόνο με αυτό το κριτήριο δεν εξασφαλίζεται πάντα η
περίπτωση της μετοχής με υψηλή κεφαλαιοποίηση, η οποία μπορεί να γίνει
αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ικανοποιητικό βαθμό. Δηλαδή, μπορεί να υπάρξει
περίπτωση κατά την οποία πολλές μετοχές μιας εταιρείας υψηλής κεφαλαιοποίησης
να βρίσκονται στα χέρια των φορέων και να παραμένουν «αμετακίνητες» στην αγορά.

Με βάση την αξία

Για τον λόγο αυτό τέθηκε άλλο ένα κριτήριο, το οποίο είναι η υψηλή αξία
συναλλαγών των μετοχών. Έτσι, μετά την πρώτη κατάταξη των μετοχών με βάση την
κεφαλαιοποίηση, αναταξινομούνται και με βάση την αξία συναλλαγών. Τότε
λαμβάνονται οι 60 πρώτες μετοχές, οι οποίες θα διαμορφώσουν τον Γενικό Δείκτη.
Στη συνέχεια, οι μετοχές αυτές κατατάσσονται σε κλάδους και με βάση αυτές
προκύπτουν οι κλαδικοί δείκτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμμετοχή της
εταιρείας στον Γενικό Δείκτη και στον κλαδικό γίνεται με το 100% των μετοχών
της. Εξαίρεση αποτελεί ο ΟΤΕ, του οποίου το «βάρος των μετοχών του» είναι 35%.

Η εξαίρεση αυτή έγινε, σύμφωνα με πληροφορίες, λόγω της κατοχής μεγάλου μέρους
των μετοχών του Οργανισμού από το κράτος. Στην ουσία, όμως, δεν λαμβάνεται
υπόψη το 100% των μετοχών του, διότι η κεφαλαιοποίησή του είναι πολύ μεγάλη σε
σύγκριση με τη συνολική κεφαλαιοποίηση του Γενικού Δείκτη, με «κίνδυνο» να
ταυτιστεί σχεδόν ο Γενικός Δείκτης με τη μετοχή του Οργανισμού.

Για τον υπολογισμό του Γενικού Δείκτη γίνονται
σήμερα τα ακόλουθα έξι βήματα:

* Βήμα 1: Επιλέγονται οι μετοχές που απαρτίζουν τον Δείκτη.

* Βήμα 2: Πολλαπλασιάζεται ο αριθμός των μετοχών επί την τιμή
κλεισίματος. Έτσι, προκύπτει η χρηματιστηριακή αξία της μετοχής.

* Βήμα 3: Επαναλαμβάνεται το προηγούμενο στάδιο για όλες τις μετοχές,
υπολογίζεται το άθροισμα και προκύπτει η συνολική χρηματιστηριακή αξία, η
οποία, για παράδειγμα, την 1η Απριλίου 1999 ήταν 15.320.917.908.614 δραχμές.

* Βήμα 4: Διαιρείται η συνολική χρηματιστηριακή αξία που προέκυψε με
την παραπάνω διαδικασία και με έναν αριθμό που λέγεται βάση και καθιερώθηκε το
1980. Ο αριθμός αυτός είναι η χρηματιστηριακή αξία βάσης του 1980 και
ανέρχεται σε 490.836.653.894 δραχμές. Επομένως, εάν διαιρέσουμε το
15.320.917.908.614 με τη βάση του 1980 θα προκύψει ο αριθμός 31,21388.

* Βήμα 5: Πολλαπλασιάζουμε τον παραπάνω αριθμό με το 100. Τότε
προκύπτει ο αριθμός 3.121,388.

* Βήμα 6: Στρογγυλοποιούμε τον παραπάνω αριθμό στο δεύτερο δεκαδικό
ψηφίο και προκύπτει ο αριθμός 3.121,39. Ο αριθμός αυτός είναι ο Γενικός
Δείκτης της συνεδρίασης της 1ης Απριλίου 1999.

Ο δείκτης FTSE/ASE-20

Η φιλοσοφία του δείκτη FTSE/ASE-20 δεν είναι πολύ διαφορετική από εκείνη του
Γενικού Δείκτη. Ο δείκτης αυτός λαμβάνει μόνο το κριτήριο της κεφαλαιοποίησης,
που μπορεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το κομμάτι αυτό των
μετοχών, το οποίο ανήκει στο ευρύ επενδυτικό κοινό και αποτελεί αντικείμενο
διαπραγμάτευσης, ονομάζεται free float.

Στον δείκτη FTSE/ASE-20 συμμετέχουν 20 μετοχές, οι οποίες προκύπτουν ύστερα
από κατάταξη των μετοχών του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών με βάση το ελεύθερο
ποσοστό της κεφαλαιοποίησης που διαπραγματεύονται ξεκινώντας από το μεγαλύτερο
προς το μικρότερο. Στον δείκτη επιλέγονται κατ’ αρχήν οι 20 πρώτες. Εάν το
ποσοστό αυτό είναι μεγαλύτερο του 50%, τότε λαμβάνεται υπόψη το 100% των
μετοχών της εταιρείας στον δείκτη. Εάν είναι μικρότερο του 50%, τότε
λαμβάνεται ως «βάρος μετοχών» το ποσοστό του free float.

Ο δείκτης αυτός αναθεωρείται κάθε Απρίλιο και Οκτώβριο. Όσες μετοχές με την
παραπάνω κατάταξη καταλάβουν θέσεις από 40 και κάτω είναι υποψήφιες για
αποβολή κατά την περιοδική αναθεώρηση. Όσες κατέλαβαν θέσεις από 10 και πάνω
είναι υποψήφιες για εισαγωγή στον δείκτη κατά την περιοδική αναθεώρηση.