Τώρα πια δεν τρομάζουν

Η μονομερής εκεχειρία που κήρυξε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, η αναστολή των
επιχειρήσεων της σερβικής 3ης Στρατιάς στο Κόσοβο, αλλά και οι φήμες για την
ανταλλαγή των τριών Αμερικανών με μεσολάβηση του Σπύρου Κυπριανού, έδωσαν χθες
κάποιες ελπίδες, αλλά δεν έλυσαν το πρόβλημα της Γιουγκοσλαβίας.

Η αγωνία για τους Σέρβους, που με εντυπωσιακή αξιοπρέπεια υπομένουν τον
πόλεμο, συνεχίζεται και οι σειρήνες είναι ο μόνιμος σύντροφός τους… Χθες,
ωστόσο, ο λαμπρός ήλιος του Βελιγραδίου μαζί με την επίσκεψη της ΑΕΚ και 156
Ελλήνων ζέσταναν πολύ την ατμόσφαιρα.

Το γήπεδο της Παρτιζάν δεν γέμισε, παρά τις προβλέψεις όλων. Κι αυτό συνέβη
γιατί απλούστατα οι συνθήκες δεν το επέτρεψαν. Έλλειψη βενζίνης και επομένως
ακινητοποίηση πολλών Ι.Χ. και πούλμαν ήταν μία από τις αιτίες για το άδειο
«πέταλο» στο γήπεδο. Σε τίποτα όμως αυτό δεν εμπόδισε τον ενθουσιασμό των
Σέρβων και τις συγκινητικές εκδηλώσεις αγάπης τους προς τους Έλληνες που
έφθασαν χθες εδώ στο Βελιγράδι διανύοντας, οδικώς, κάπου 400 χιλιόμετρα από τη Βουδαπέστη.

Στο Προεδρικό Μέγαρο

Ενδεικτικό του κλίματος που επικράτησε για την Ελλάδα είναι ότι… κανένα
μέτρο ασφαλείας δεν ελήφθη στο Προεδρικό Μέγαρο όταν πήγε η ελληνική
αντιπροσωπεία ­ πριν από τον αγώνα ΑΕΚ και Παρτιζάν ­ για να συναντήσει τον
πρόεδρο Μιλουτίνοβιτς.

Όλοι οι Έλληνες με τις τσάντες τους πέρασαν από τα μηχανήματα ελέγχου χωρίς
κανείς από τους Γιουγκοσλάβους υπαλλήλους να ενοχληθεί από το γεγονός ότι οι
οθόνες έδειχναν «ύποπτα» ­ λόγω των κινητών και φωτογραφικών μηχανών ­
αντικείμενα. Ήταν τόσος ο ενθουσιασμός των Σέρβων για την άφιξη μαζί με την
αθλητική ομάδα και Ελλήνων πολιτικών, των Μανόλη Γλέζου, Γιώργου Κατσιφάρα,
Παρασκευά Παρασκευόπουλου και Θεόδωρου Κασσίμη, που δεν το έκρυβαν, θεωρώντας
το γεγονός μεγάλης σημασίας, μεγαλύτερης ακόμη και από την έλευση χθες στο
Βελιγράδι του προέδρου της ρωσικής Δούμας.

Το Βελιγράδι

Αλλά εκείνο που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη του Βελιγραδίου ­ τουλάχιστον όπως
είχα να το δω από το ’95 ­ είναι ότι το μεσημέρι, την ώρα της καθιερωμένης
πλέον συναυλίας στο κέντρο του, η πόλη σφύζει από ζωή. Γυναίκες και παιδιά
στις στάσεις που περιμένουν μήπως περάσει κανένα λεωφορείο, νέοι που τρώνε
πίτσα και συζητούν επί παντός επιστητού, κόσμος που πάει κι έρχεται. Οι
σειρήνες δεν τους τρομάζουν πια, έχουν συνηθίσει. «Για την ψυχή μας λέμε όχι
στους βομβαρδισμούς», ήταν η ατάκα του κυβερνητικού στελέχους Τζόρνταν
Νίκολιτς που βοήθησε την ελληνική αντιπροσωπεία να φθάσει στο Προεδρικό. «Δεν
έχουμε άλλο δρόμο, δεν κάνουμε πίσω. Κι αν κερδίσουν, αυτό θα το πάρουν με
πολύ ιδρώτα», συμπλήρωσε.

Λίγες ώρες νωρίτερα, όταν ακόμη ήμουν καθηλωμένος για τους «γραφειοκρατικούς»
ελέγχους των Ούγγρων στα σύνορα, ο Νίκολιτς με είχε προϊδεάσει: «Μπορεί να μην
έχουμε αεροδρόμιο, να μας γκρέμισαν γέφυρες, να μας στέλνουν καθημερινά στα
καταφύγια, αλλά η ζωή συνεχίζεται. Στο Βελιγράδι, εκτός από τα γκρεμισμένα και
καμένα κτίρια από τους πυραύλους Τόμαχοκ, τίποτα δεν δείχνει ότι κάτι έχει
αλλάξει. Θα δεις στις σκαλωσιές να υπάρχουν εργάτες να δουλεύουν. Και τους
υπαλλήλους να πηγαίνουν στην ώρα τους στη δουλειά». Βεβαίως, ο Νίκολιτς είναι
λίγο υπερβολικός. Αλλά κάπως έτσι δείχνουν ως προς το θάρρος τους όλοι οι
Σέρβοι. Στον δρόμο που έκανα χθες το πρωί από τα ουγγρικά σύνορα ως το
Βελιγράδι, σπανίως είδα αυτοκίνητο να κυκλοφορεί στην περιοχή της Βοϊβοδίνα,
στον βορρά της Γιουγκοσλαβίας. Και τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούσαν έφευγαν από
τη χώρα, με κατεύθυνση προς την Ουγγαρία. Η κεντρική αρτηρία ­ σε ορισμένα
τμήματά της ­ χρησιμεύει ακόμη και για πρόχειρο πολεμικό αεροδρόμιο, ενώ πολλά
ιδιωτικά οχήματα βοηθούν στη μεταφορά στρατιωτικού προσωπικού.

Τους θαυμάζουν

Στο μεταξύ, στη συνάντηση των… 156 Ελλήνων με τον Μιλουτίνοβιτς ειπώθηκαν
πολλά και συγκινητικά. Ο Σέρβος πρόεδρος όταν του μίλησε ο Μανόλης Γλέζος για
«το μεγάλο παράδειγμα που δίνει στην ανθρωπότητα η αξιοπρέπεια του σερβικού
λαού», δάκρυσε. Και το ίδιο σκηνικό επανελήφθη όταν ο Γιώργος Κατσιφάρας του
είπε: «Θαυμάζει ο κόσμος το θάρρος του λαού σας». Η υποδοχή, φυσικά, των
Ελλήνων στο γήπεδο ήταν εντυπωσιακή και αποθεωτική. «Ευχαριστούμε την Ελλάδα»,
«τις πιο θερμές ευχές μας στους φίλους Έλληνες», «ΝΑΤΟ σταμάτα τους
βομβαρδισμούς», «Ελλάδα – Σερβία, συμμαχία», «Ελλάδα – Σερβία, ορθοδοξία». «το
Κόσοβο ανήκει στη Σερβία», «Σερβία – Σερβία», ήταν ορισμένα από τα συνθήματα
που ακούγονταν. Όσο για την άφιξη του τραγουδιστή Γιώργου Νταλάρα και άλλων
καλλιτεχνών από την Ελλάδα, ήταν άλλο ένα μήνυμα για τον σερβικό λαό. Και το
ραντεβού για τη σημερινή συναυλία περιμένει… Όσο περνάνε οι μέρες και
πλησιάζει το Πάσχα, τόσο και πιο λαμπρές θα ‘ναι αυτές οι εκδηλώσεις, λένε οι Σέρβοι.

Στο ξενοδοχείο «Μόσκβα» που πήγα, η ρεσεψιονίστ με ρώτησε: «Μετά τον Νταλάρα
ποιος άλλος θα ‘ρθει στο Βελιγράδι; Ξέρετε, εδώ θα γίνει το μεγαλύτερο
φεστιβάλ του κόσμου».