Ένα «στραβάδι» μαθαίνει να επιβιώνει στη ζούγκλα των δρόμων

Υπήρξα για χρόνια αναβλητική. Κι έβρισκα κάθε φορά και καινούργια δικαιολογία.
Ποτέ δεν είχα χρόνο, ποτέ δεν ήταν η εύλογη στιγμή, ήταν χειμώνας και οι
δρόμοι επικίνδυνοι, ήταν καλοκαίρι κι έλιωνες από τη ζέστη ­ πάντα, εντέχνως,
προέβαλλα κάποιον πειστικό λόγο παραίτησης από την απόπειρα ως μονίμως να
κατέχω τη θέση του συνοδηγού σε Ι.Χ., του επιβάτη σε ταξί, αλλά ποτέ τού… οδηγού!

Μεσολάβησαν τόσες χρονικές αναβολές και τόσες υπαναχωρήσεις που οχυρώθηκα πίσω
από την άρνηση. Βολεύτηκα. Οι μετακινήσεις μου ήταν προϊόν της «θεϊκής»
παρέμβασης τρίτων. Δεν θα ‘λεγα ότι τον πρώτο τουλάχιστον καιρό της
αναβλητικότητας, βίωνα με την ίδια ένταση τον φόβο και την ανασφάλεια των
δρόμων. Οι αντιδράσεις μου ήταν καθαρά αντανακλαστικές, ήπια αμυντικές ­
έμοιαζαν γήινες, φυσιολογικές.

Το αντίστροφο και για πολλούς… «αφύσικο», ήρθε και έδεσε σαν γλυκό του
κουταλιού την τελευταία διετία. Κάπου το πράγμα στράβωσε και όπως κάθε
«βόλεμα», έτσι και το δικό μου, μπούμερανγκ έγινε και στράφηκε εναντίον μου.
Μέσα από το οπτικό πεδίο του συνοδηγού που μεταφέρεται από άλλους αλλά δεν
χαλαρώνει, δεν «αφήνεται», του συνοδηγού που διαρκώς παρατηρεί και όλα,
δυστυχώς, τα βλέπει, αλλά δεν μπορεί να αντιδράσει γιατί τίποτα δεν ελέγχει,
ανέπτυξα… νευρώσεις και ψυχώσεις, καθόλα φυσιολογικές κι αυτές ­ το
«αφύσικο», με όσα συμβαίνουν στην Αθήνα, θα ‘ταν να παραμένει κανείς αδιάφορος
και απαθής!

Ξαφνικά, ζούσα έναν εφιάλτη ­ κι ούτε που κατάλαβα από πότε. «Άντεχα» τη
δοκιμασία της κάθε διαδρομής με τεντωμένα νεύρα και όλες τις αισθήσεις σε
επιφυλακή. Δεν χρονομετρούσα πια τις αποστάσεις με τον κλασικό τρόπο ­ τέταρτα
ή μισάωρα ­ αλλά με την αποτροπή των εν δυνάμει… κινδύνων! Κι επειδή τίποτα
δεν μπορούσα να κάνω, έκανα αυτό που μπορούσα: Κρατιόμουν σφιχτά, απ΄ τη
χειρολαβή με το δεξί μου χέρι, με το αριστερό απ’ το κάθισμα και έκλεινα,
φυσικά, και τα… μάτια!

Αδυναμία εξομολογουμένη ουκ έστιν αδυναμία. Όπως και να ‘χει, η αδυναμία είναι
που με όπλισε με τη δύναμη να αντιδράσω. Ηξερα ότι δεν θα νικούσα την
ανασφάλεια, αν δεν αποφάσιζα να πάρω τη ζωή μου στα χέρια μου. Κι αυτή τη
χρονική στιγμή, η απόφαση δεν χωρούσε αναβολή! Την πήρα μέσα σε μια νύχτα.
Φίλη, που σύστησε μια «καλή» σχολή οδήγησης. Έκλεισα το πρώτο ραντεβού για το
επόμενο κιόλας πρωινό. Από τα μέσα Φλεβάρη, «διδάσκομαι» την τακτική της
επιβίωσης στη ζούγκλα των δρόμων της Αθήνας. Κι είναι από τα δυσκολότερα
πράγματα που έχω κάνει στη ζωή μου…

Το STOP. Έχεις STOP, δίνεις προτεραιότητα, το έχουν οι άλλοι, το παραβιάζουν… Αδιέξοδο!

Αυτό το ρεπορτάζ είναι βιωμένο σε διαδοχικές χρονικές στιγμές και συνδεδεμένο
με τα δρώμενα του δρόμου. Βρίσκομαι κάπου προς το τέλος της εκπαίδευσης, αλλά
αισθάνομαι ακόμα… στραβάδι. Όσα και να έχεις μάθει, τίποτα δεν έχεις μάθει.
Δεν ξέρω αν είμαι «καλή μαθήτρια», αλλά ο εκπαιδευτής μου, ο Γαβριήλ, που με
τα πολλά λόγια δεν είναι «συμβατός», λέει ότι είμαι επίμονη. «Καλό σημάδι»,
σκέφτομαι και αναζητώ τα όρια της ελαστικότητας της επιμονής μου κάθε φορά που
μου έρχεται να εγκαταλείψω. Είχα μια λαθεμένη αντίληψη από τη θέση του
συνοδηγού. Οι δρόμοι δεν είναι μόνο ζούγκλα. Είναι και θάνατος…

Έχει περάσει καιρός από την πρώτη φορά που το Opel Astra, με «φορεμένη» στην
οροφή του τη μεγάλη πινακίδα «ΣΧΟΛΗ ΟΔΗΓΗΣΗΣ», στάθμευσε έξω από το σπίτι κι
εγώ, με το τρακ που είχα και στις μαθητικές εξετάσεις, αλλά με περισσότερο
(ευτυχώς) χιούμορ, καθόμουν στο τιμόνι, φορούσα τη ζώνη ασφαλείας, προσπαθούσα
με ατζαμοσύνη να σύρω το κάθισμά μου πιο κοντά στα πετάλια (λόγω χαμηλού…
ύψους) και ένας άγνωστός μου άνθρωπος με καθοδηγούσε ευγενικά και αποφασιστικά
­ πώς παίρνει μπροστά η μηχανή γυρίζοντας το κλειδί σε δύο κινήσεις, πώς
μπαίνουν οι ταχύτητες πατώντας το αμπραγιάζ έως το πάτωμα, πόσο χαλαρά και
σταθερά κρατάμε το τιμόνι…

Αν η οδήγηση είναι ταλέντο, το ομολογώ, δεν είχα κάπου μέσα μου κρυμμένο αυτό
το ταλέντο! Αλλά, πια, εντάξει, δεν μου σβήνει εύκολα η μηχανή στο φανάρι, δεν
«αγκομαχάνε» οι ταχύτητες, βλέπω έγκαιρα τις λακκούβες, βάζω τη σωστή ταχύτητα
στην ανηφόρα, πατάω έγκαιρα φρένο πριν από τη στροφή και όταν συναντηθώ με
νταλίκα, δεν κλείνω αντανακλαστικά τα… μάτια!

Ρώτησα στη διάρκεια του τέταρτου μαθήματος τον Γαβριήλ, τον μέσο όρο των
μαθημάτων που απαιτείται για να είναι κάποιος έτοιμος για τις εξετάσεις.
Χαμογέλασε εκείνος: «Δεν υπάρχει μέσος όρος», είπε. «Δεν υπάρχουν
επιβαλλόμενες, από το υπουργείο, ώρες. Μπορεί κάποιος και με μία ώρα οδήγησης,
να δώσει, αν θέλει, εξετάσεις». Ήταν αινιγματικό αυτό το «αν θέλει», αλλά
περιθώρια ανάλυσης δεν είχα εκείνη τη στιγμή. Βρισκόμουν σε κεντρική
διασταύρωση, με το αριστερό φλας αναμμένο, έπρεπε να περάσω απέναντι, ο πίσω
και ο παραπίσω κόρναραν διαπεραστικά και παρατεταμένα, πανικοβλήθηκα, η
μηχανή… έσβησε, ο Γαβριήλ γύρισε αστραπιαία το κλειδί και πήρε προσωρινά τα πετάλια!

Δεν μου ήταν αίνιγμα η «καλή σχέση» δασκάλων και εξεταστών. Όλοι εκείνοι που
θρασύτατα και με ταχύτητα κινούνται ανάποδα σε μονόδρομους (ακόμα και σε
κεντρικούς δρόμους) απαιτώντας να κάνεις εσύ πίσω, εκείνοι που κορνάρουν ή
μουντζώνουν όταν διασταυρωθούν με τον «ατζαμή», που εκπαιδεύεται στο έμμισθο
αυτοκίνητο της Σχολής Οδήγησης, εκείνοι που δεν βλέπουν καμία πινακίδα μπροστά
τους, νύχτα το πήραν το δίπλωμα ­ δίχως εκπαίδευση ­ και όλοι ξέρουμε τον
τρόπο. Το ήξερα, μα μου ήταν «ξένη» η συχνότητα, έλεγα, «ο ένας στους
τέσσερις, άντε ο ένας στους τρεις» και ξαφνικά προσγειώνομαι, ο Γαβριήλ
πραγματικά γελάει: «Έχεις μεσάνυχτα Αρετή, ο ένας στους δέκα μόνο το παίρνει
με την αξία του. Ο εξεταστής που θέλει να “περάσεις”, θα βρει τον τρόπο ­ μόνο
με δύο-τρία λεπτά εξέτασης, ίσα ίσα να μην τον καταγράφει κάποια κάμερα. Όπως
θα βρει και τον τρόπο να κοπείς, όσο καλή κι αν είσαι…».

Έτσι μαθαίνω για αυτά τα περίφημα «συστήματα» και «κυκλώματα», στα οποία οι
περισσότεροι παίρνουν μέρος, μα όλοι έχουν επιμέρους συμμετοχή. Εννιά
χιλιάρικα το δίωρο για τον δάσκαλο, επί 20 (κατά μέσον όρο) δίωρα, μας κάνουν
180.000 δραχμές για την εκπαίδευση. Και 20 χιλιάρικα για τα παράβολα της
Εθνικής Τραπέζης, για τον παθολόγο και τον οφθαλμίατρο (αμείβονται όμως ο
καθένας με μόλις 1.840 δραχμές και η εξέταση στην οποία υποβάλλεσαι είναι
αστεία), 200.000 δραχμές.

Μέχρι να εξετασθείς από την αρμόδια επιτροπή, έχεις δώσει 200 ολοστρόγγυλα
χιλιάρικα. Τα εξέταστρα του δασκάλου κυμαίνονται για κάθε εξέταση από 35 έως
50 χιλιάρικα. Περνάς, κόβεσαι, τα πληρώνεις. Ποιος ρισκάρει; «Μόνον οι…
ρομαντικοί, υποψήφιοι και δάσκαλοι», ξαναγελά ο Γαβριήλ. «Τον πρώτο καιρό
κινδύνεψε να κλείσει η Σχολή μου γιατί ήμουν πολύ ρομαντικός». «Δηλαδή,
μεσολαβείς;», αποτολμώ. «Για εκείνους που έμαθαν και πρέπει να το πάρουν,
ναι», λέει χωρίς να χρονοτριβήσει. «Είναι κρίμα. Μεταξύ μας, τον εκπαιδευτή
τον συμφέρει να “κόβεται” ο μαθητής. Αν κοπεί, π.χ., πέντε φορές θα βάλει στην
τσέπη του συνολικά (για τις πέντε παραστάσεις) 200 χιλιάρικα και θα έχει
ξοδέψει 5 λεπτά για κάθε παράσταση ­ 25 λεπτά της ώρας! Για να εισπράξει 200
χιλιάρικα από την εκπαίδευση στον δρόμο, θα καταναλώσει 40 ώρες, θα βάλει
βενζίνη, θα φθείρει και θα σπάσει το αυτοκίνητό του.

Όσο ο μαθητής κόβεται, ο δάσκαλος δεν χρειάζεται να δουλέψει σκληρά! Όσο για
τον καλά εκπαιδευμένο υποψήφιο, που πάντα γνωρίζει την κατάσταση ­ ακόμη κι αν
δεν την αποδέχεται ­ προτιμά να πληρώσει 50 χιλιάρικα για μία μόνο παράσταση
στον δάσκαλο και 50-60 ακόμα για το “δίπλωμα” και να τελειώνει από το να
“κόβεται” και άδικα να ταλαιπωρείται ­ στοιχίζει, άλλωστε, λιγότερο έτσι! Δεν
θα πω “όχι” στον μαθητή που θέλει να δώσει εξετάσεις ύστερα από τρεις ώρες
στον δρόμο ­ συμφέρει η παράσταση. Αλλά δεν θα είμαι ο διαμεσολαβητής του ­
δεν θα προσφύγω στις γνωριμίες μου… Δυστυχώς, πολλοί το κάνουν»!

Βιβλίο Σημάτων για… κλάματα!

Εκπαιδεύομαι σε… όλα, αλλά συνεχίζω να αγανακτώ. Υπολογίζω τα σήματα, αλλά
βρίσκομαι συνέχεια αντιμέτωπη με εκείνους που δεν τα υπολογίζουν. Σέβομαι το
STOP, δίνω προτεραιότητα στους «δεξιά» μου, αλλά ελάχιστοι με αφήνουν να
περάσω όταν είμαι εγώ δεξιά. Παραμένω σταθερά στη δεξιά λωρίδα, μα και τότε
μου κορνάρουν ή με μουντζώνουν οι κατά κανόνα βιαστικοί Έλληνες και βλέπω στην
αριστερή όσους δεν… τρέχουν. Και έχω δίπλα μου έναν επαγγελματία δάσκαλο,
τον Γαβριήλ Ελευθεράτο, που τον «πνίγει» η δουλειά του μόνο και μόνο γιατί δεν
μπορεί να την κάνει έτσι όπως θέλει (σε καλά οργανωμένες πίστες, ευρωπαϊκού
επιπέδου, με χάρτινα ομοιώματα ανθρώπων και απρόβλεπτα εμπόδια και με 200 ώρες
υποχρεωτική, επί εξάμηνο, θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση, όπως στη Γερμανία
όπου τα ατυχήματα γνωρίζουν μόνο κάθοδο), έναν Γαβριήλ που επιμένει στην
πορεία, στα φανάρια, στα STOP του κάθε στενού, στο βουνό της Πεντέλης με την
ομίχλη ή τον πάγο του Φεβρουαρίου και όχι στην οπισθοπορεία, την οπισθογωνία ή
την τεχνική του παρκαρίσματος ­ «αυτό θέλεις δεν θέλεις θα το μάθεις κι αν δεν
μάθεις, υπάρχουν και παρκαδόροι! Στον δρόμο ζωντανούς σάς θέλω…».

Άρχισα να διαβάζω και τα σήματα. Την πρώτη φορά που πρόχειρα διέτρεξα τα 30
κεφάλαια, νόμιζα όται δεν ήξερα ελληνικά. Γλώσσα «τσίγκινη», μετέωρη,
δυσνόητη, γεμάτη παγίδες.

Οι όροι που έχουν επικρατήσει ­ και όλοι ξέρουμε ­ γύρω από το αυτοκίνητο,
είναι «άγνωστοι» στο βιβλίο σημάτων. Το αμορτισέρ είναι «αποσβεστήρας
κραδασμών». Το θερμουί, «παρέμβυσμα τριβής». Η γνωστή μας μπάρα, «ράβδος
ζεύξης». Το αβάνς, «μηχανισμός προπορείας σπινθήρα». Το χειρόφρενο είναι «πέδη
στάθμευσης». Το φρένο είναι «πέδη», σκέτη αυτή. Το γκάζι είναι «επιταχυντή».
Το ρουλεμάν, «ένσφαιρος τριβέας». Η μίζα, «εκκινητής». Θάμπωσαν τα μάτια μου
την πρώτη φορά. Είπα, ας προσπαθήσω να τα εμπεδώσω, παπαγαλία, όπως στο
σχολείο. Κομματάκι δύσκολο ­ πρέπει να κάνεις κάθε φορά και διαφορετικούς
συνειρμούς, να αποκωδικοποιείς την ερώτηση και μετά να απαντάς με «Χ» σε μία
από τις τρεις πιθανές απαντήσεις Άρχισα να εντοπίζω λάθη ­ στις επίσημες
απαντήσεις ­ από τη δεύτερη φορά! Πελάγωσα. «Σ’ αυτή την περίπτωση, τι
κάνουμε;», ρωτώ τον Γαβριήλ.

«Απαντάμε λάθος για να εκληφθεί ως σωστό από τον διορθωτή», λέει εκείνος.
«Διαφορετικά κόβεσαι και ξαναδίνεις τα σήματα». Με πιάνει πονοκέφαλος. Πρέπει
να θυμάμαι, λοιπόν, ότι στα φύλλα 2, 9, 13, 17, 20, 21, 22 και 26, στην
ερώτηση «ποιοι έχουν προτεραιότητα, σε ισόπεδο κυκλικό κόμβο, χωρίς σήμανση»,
η σωστή απάντηση είναι «αυτοί που μπαίνουν στον κόμβο», αλλά στην ίδια
ερώτηση, στο φύλλο 30, η σωστή απάντηση είναι «όσοι κινούνται στον κόμβο».
Προσεύχομαι να μη μου πέσει το τελευταίο κεφάλαιο! Η πρώτη δύσκολη φάση, είναι
τα σήματα. Για το δίπλωμα, βλέπουμε…