Διαδηλώστε, αλλά μακριά από πρεσβείες

«Πράσινο φως» προς τις αστυνομικές αρχές για γενική απαγόρευση πορειών και
συγκεντρώσεων έξω από πρεσβείες ή κατοικίες μελών της κυβέρνησης, αλλά και σε
κεντρικούς δρόμους σε ώρες κυκλοφοριακής αιχμής, ανάβει με γνωμοδότησή της η
Εισαγγελία του Αρείου Πάγου.

Με δεδομένο το «νομοθετικό κενό» που υπάρχει σήμερα για το ζήτημα των δημόσιων
συναθροίσεων ­ καθώς δεν έχει ακόμη θεσπιστεί νόμος που να στηρίζεται στο
Σύνταγμα του 1975, με αποτέλεσμα να παραμένουν σε ισχύ νομοθετικά διατάγματα
της δικτατορίας ­, η Εισαγγελία του Ανώτατου Δικαστηρίου δίνει απαντήσεις στο
υπουργείο Δημόσιας Τάξης για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις πολιτών και
αστυνομικών σχετικά με τις δημόσιες συγκεντρώσεις. Και, ερμηνεύοντας τις
ισχύουσες διατάξεις, ανοίγει τον δρόμο για σημαντικές αλλαγές ως προς την
αντιμετώπιση των συγκεντρώσεων και την καθιέρωση σειράς περιορισμών που
στηρίζονται στη θέση ότι το δικαίωμα περί συναθροίσεως των πολιτών δεν μπορεί
να «καταργεί» δικαιώματα άλλων πολιτών. «Καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν
επιτρέπεται…», τονίζεται χαρακτηριστικά στη γνωμοδότηση.

Οι διατάξεις

Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου επισημαίνει ότι διατάξεις των σχετικών
διαταγμάτων 794/71 και 168/72 είναι σήμερα αντισυνταγματικές και δεν μπορούν
να τύχουν εφαρμογής, αλλά με βάση τις υπόλοιπες διατάξεις των ίδιων
διαταγμάτων και όσα καθορίζονται για τις δημόσιες συναθροίσεις από το
Σύνταγμα, οι αστυνομικές αρχές:

* Μπορούν να απαγορεύσουν προληπτικώς κάθε διαδήλωση έξω από πρεσβείες ή την
πρωθυπουργική κατοικία και κατοικίες υπουργών, καθώς ένας τέτοιος περιορισμός
«αποβλέπει στην προστασία άλλων εννόμων αγαθών και δεν είναι αντίθετος προς το Σύνταγμα».

* Μπορούν να απαγορεύσουν κάθε πορεία σε ώρα κυκλοφοριακής αιχμής στις
κεντρικές οδικές αρτηρίες πόλεων ή στις εθνικές οδούς. Στην εισαγγελική
γνωμοδότηση τονίζεται, μάλιστα, ότι «θα ήταν παραλογισμός αν υποστηριζόταν ότι
η ελευθερία των συναθροίσεων υπερέχει της οδικής ασφάλειας, που ανάγεται ή
αναφέρεται σε ζωή, περιουσία κ.λπ.».

*Μπορούν να θέσουν περιορισμούς σε πορείες και συγκεντρώσεις, «ώστε να μη
διαταράσσεται ή να διαταράσσεται στο μέτρο του απολύτως αναγκαίου η οδική
κυκλοφορία». Με την έννοια αυτή ­ σημειώνει η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ­
«είναι δυνατή η συνύπαρξη της πορείας σε καθορισμένη οδική λωρίδα ή επί του
πεζοδρομίου με την παράλληλη κυκλοφορία των οχημάτων». Και σε κάθε περίπτωση
«ο καθορισμός ορισμένων όρων διεξαγωγής μιας πορείας είναι απολύτως σύμφωνος
προς με το Σύνταγμα, με δεδομένο ότι οι όροι θα έχουν κοινοποιηθεί στον
διοργανωτή της συνάθροισης τουλάχιστον 48 ώρες πριν από τη διεξαγωγή της…».

Στη γνωμοδότηση επισημαίνεται ότι εάν έχουν παραβιασθεί οι όροι και αφού
προηγηθεί σχετική σύσταση στους διοργανωτές, χωρίς να αποκατασταθεί η
νομιμότητα, τότε οι αστυνομικές αρχές «δικαιούνται να προχωρήσουν σε διάλυση
της συνάθροισης».

Αντισυνταγματική

Ακόμη, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου τονίζει ότι προληπτική απαγόρευση
δημόσιας συνάθροισης επιτρέπεται μόνο για λόγους δημόσιας ασφάλειας σε μία
περιοχή, εάν απειλείται σοβαρά, δηλαδή, διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής
ζωής, και όχι και για λόγους «δημόσιας τάξης» που προβλέπει το διάταγμα του
1971, καθώς μία τέτοια απόφαση παραβιάζει το Σύνταγμα του 1975.

Εάν κατά τη διάρκεια μιας συγκέντρωσης, όμως, απειληθεί η δημόσια τάξη, τότε
η Αστυνομία επιτρέπεται να προχωρήσει σε διάλυσή της. Εξάλλου, με την
εισαγγελική γνωμοδότηση σημειώνεται ότι δεν θεωρείται ισχύουσα και η διάταξη
του 1971 που προβλέπει ποινικές κυρώσεις για μη γνωστοποίηση της συνάθροισης,
«αφού δεν συμβιβάζεται η αναγγελία με την απόλυτη συνταγματική κατοχύρωσή της».