Πέντε συν μία ρήξεις στα συνέδρια

Όταν στις 24 Ιανουαρίου 1975 ο Ανδρέας Παπανδρέου μιλούσε στους συντονιστές
των επιτροπών του νεοϊδρυθέντος κόμματός του για τη διοργάνωση του 1ου
ουσιαστικά (ονομάστηκε Προσυνέδριο) Συνεδρίου δεν φανταζόταν κανείς τη
συνέχεια. Σ’ εκείνη τη συνάντηση, ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Κώστας Σημίτης
δεν έδειχναν ότι κάποτε, στο όνομα του αρχηγού τους, θα συγκρούονταν
αξιοποιώντας μάλιστα τόσες φορές τα τσιτάτα του. Και, κυρίως, μιλώντας στο
όνομά του!

Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και «5+1» συνέδρια: Το Προσυνέδριο, το ’75, το
1ο Συνέδριο το ’84, το 2ο το ’90, το 3ο το ’94, το 4ο το ’96 και το 5ο το ’99,
που κλείνει αύριο τις εργασίες του με την εκλογή της νέας Κ.Ε.

Όλα αυτά τα χρόνια οι ρήξεις έδιναν και έπαιρναν. Αποκτούσαν συγκεκριμένο
χαρακτήρα όμως στα συνέδρια, όπως άλλωστε φάνηκε και στο 5ο Συνέδριο που
άνοιξε προχθές τις εργασίες του στο Ολυμπιακό Στάδιο.

Ίσως, πολύ λίγοι θυμούνται ότι τότε το ’75, παραμονές του Προσυνεδρίου, ο
Ανδρέας Παπανδρέου συγκαλούσε συσκέψεις του Εκτελεστικού Γραφείου σε σπίτια
μελών του ­ π.χ. του Σήφη Βαλυράκη ή του Δημήτρη Λιβιεράτου ­ χωρίς να
ενημερώνεται ο Κώστας Σημίτης.

Μάρτιος ’75

Και, τελικώς, η πρώτη, ουσιαστικά, από τον κύκλο των «5+1» ρήξεων του ΠΑΣΟΚ
παγιώθηκε στο Προσυνέδριο (Μάρτιος 1975) όταν «η αριστερά» του ΠΑΣΟΚ νίκησε
τους «σοσιαλδημοκράτες» της Δημοκρατικής Άμυνας.

Οι δύο τότε από τους πολλούς συνεργάτες του Ανδρέα Παπανδρέου, ο Κώστας
Σημίτης και ο Άκης Τσοχατζόπουλος, βρέθηκαν στην ίδια όχθη. Ο πρώτος, μάλιστα,
έφυγε στο εξωτερικό, αποφεύγοντας έτσι να λάβει ανοιχτά θέση υπέρ των παλαιών
του συντρόφων της Δημοκρατικής Άμυνας και να αναγκαστεί να βρεθεί απέναντι από
τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Ευρωεκλογές ’84

Η δεύτερη (συνεδριακή) ρήξη μέσα στο ΠΑΣΟΚ πνίγηκε στα χειροκροτήματα και στον
σκληρό αντιδεξιό αγώνα των επικείμενων ευρωεκλογών του ’84, σε μια εποχή που ο
Ευάγγελος Αβέρωφ, οι «ρέιντζερς» και οι «κένταυροι» επιζητούσαν να πάρουν τη
ρεβάνς. (Ήταν η εποχή του 1ου, επίσημα, Συνεδρίου).

Το ΠΑΣΟΚ είχε ανακοινώσει και τότε (όπως και σήμερα) ότι έχει 220.000 μέλη.
Έστειλε αρχικώς ­ έτσι έγραφαν οι εγκύκλιοι ­ 2.000 συνέδρους, οι οποίοι όμως,
κάτω από… περίεργες συνθήκες έγιναν 3.000!

Ο Ανδρέας Παπανδρέου μίλησε τότε επί τρεισήμισι ώρες, κεκλεισμένων των θυρών,
αφήνοντας ­ αναλογικά ­ μόνον 30 δευτερόλεπτα για την παρέμβαση κάθε συνέδρου!

Η ρήξη στο συνέδριο εκείνο ήταν ­ κι ας μην φαινόταν στην επιφάνεια ­ με την
οργάνωση του ΠΑΣΟΚ, τις τοπικές και τις κλαδικές οργανώσεις. Είχαν παρέμβει
πολύ ­ έτσι κατηγορήθηκαν ­ σε διορισμούς και στο έργο της κυβέρνησης και
«έπρεπε να υπάρξει ένας σαφής διαχωρισμός από το κόμμα».

Σ’ εκείνη την κόντρα ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν συνάντησε πολλά προβλήματα. Η
«τρόικα» Γεννηματά – Τσοχατζόπουλου – Λαλιώτη ήταν σύσσωμη μαζί του και ο
Κώστας Σημίτης δεν αποτελούσε γι’ αυτόν μεγάλο πονοκέφαλο.

Το ’90 στο «Πεντελικόν»

Η τρίτη (συνεδριακή) ρήξη καταγράφηκε το ’90. Το 2ο Συνέδριο και λίγες μέρες
μετά η σύνοδος της Κ.Ε. στο «Πεντελικόν» λίγο έλειψαν να τινάξουν το ΠΑΣΟΚ
στον αέρα!

Ουσιαστικά, εκείνη η ρήξη έφερε στην επιφάνεια τη μάχη… 14 μικρών ομάδων και
ομαδαρχών του ΠΑΣΟΚ, όπως καταγράφηκε στον Τύπο της εποχής: «ομάδα Γεννηματά»,
«ομάδα Λαλιώτη», «ομάδα Αρσένη», «ομάδα Σημίτη», «ομάδα Γ. Παπανδρέου», «ομάδα
Τσοχατζόπουλου», «ομάδα Ιταλών», ήταν μερικές από τις εκφράσεις εκείνης της ομαδοποίησης.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου όμως, αν και κατηγορούμενος στο Ειδικό Δικαστήριο, πέτυχε
να κυριαρχήσει σ’ ένα συνέδριο, με… 4.000 ­ πλέον ­ μέλη και κυρίως να
νικήσει τους «συνωμότες», όπως τους αποκάλεσε στο «Πεντελικόν». Η εκλογή του
Άκη Τσοχατζόπουλου ως γραμματέα του ΠΑΣΟΚ σφράγισε τη νίκη του.

Άκης – Σημίτης το ’94

Η τέταρτη (συνεδριακή) ρήξη καταγράφηκε το ’94, στο 3ο Συνέδριο του κόμματος,
όπου και πάλι ο αριθμός των συνέδρων ήταν υψηλός: 4.000 σύνεδροι.

Ορισμένοι δειλά – δειλά έθεταν θέμα διαδοχής του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και ο Κώστας
Σημίτης φάνηκε να ηττάται. Ο Άκης Τσοχατζόπουλος έλαβε 103 ψήφους για
γραμματέας της νέας Κ.Ε. έναντι του άλλου υποψήφιου Δημήτρη Τσοβόλα (13 ψήφοι).

Ο σημερινός υπουργός Εθνικής Άμυνας κέρδισε οργανωτικά εκείνο το συνέδριο,
αλλά το έχασε πολιτικά, κυρίως όταν ψηφίσθηκε το «ασυμβίβαστο». Δεν μπορούσε,
δηλαδή, να ‘ναι γραμματέας του κόμματος και ταυτόχρονα υπουργός.

Κάποιοι τότε συμβούλεψαν τον Κώστα Σημίτη να παραιτηθεί ­ είχε έλθει 12ος στην
εκλογή νέου Ε.Γ. ­ αλλά εκείνος φάνηκε ότι ήξερε να περιμένει.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, άλλη μια φορά, είχε νικήσει, μόνο που η υγεία του ήταν
πολύ κλονισμένη. Δεν άργησε να χειροτερέψει και, τελικώς, μέσα από την
εντατική, να χάσει την πρωθυπουργία (Ιανουάριος ’96).

Χωρίς Παπανδρέου

Έτσι, το 4ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ έγινε στη σκιά του θανάτου του. Η πέμπτη
(συνεδριακή) ρήξη ήταν από τις πιο… καθαρές.

Σε σύνολο 5.000 συνέδρων και αφού ο Γιώργος Παπανδρέου ­ που τόσο είχε
συγκινήσει με τον επικήδειο του πατέρα του λίγες μέρες νωρίτερα ­ συνέβαλε στο
να γείρει η πλάστιγγα υπέρ του Κώστα Σημίτη, το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο.

Στην κόντρα Σημίτη – Τσοχατζόπουλου, και παρά την ενίσχυση των Απόστολου
Κακλαμάνη και Κώστα Λαλιώτη στον δεύτερο, νικητής αναδείχθηκε ο πρώτος.

Το δίλημμα που είχε θέσει στους συνέδρους «πρόεδρος και πρωθυπουργός ή τίποτα
από τα δύο» έπιασε τόπο.

Μέλη-ψηφοφόροι

Η τελευταία φάση του ιστορικού κύκλου των «5+1» ρήξεων που ολοκληρώνεται στο
αυριανό συνέδριο φαίνεται πως δεν θα έχει εκπλήξεις. Το συνέδριο αυτό ­ το 5ο
κατά σειρά ­ ή «5+1», αν μετρήσει κανείς και το Προσυνέδριο ­ στηρίχθηκε, όπως
και το 1ο (’84) σε 220.000 μέλη. Μόνον που το ’84 οι τοπικές και κλαδικές
οργανώσεις του ΠΑΣΟΚ όχι απλώς λειτουργούσαν αλλά τις κατηγορούσαν κιόλας ότι
παρενέβαιναν στην άσκηση του κυβερνητικού έργου. Σήμερα, το τοπίο έχει
αλλάξει. Τα μέλη (220.000) δεν είναι ενεργά, είναι κυρίως ψηφοφόροι. Αυτά
ανέδειξαν τους 6.000 περίπου συνέδρους. Και αυτοί οι σύνεδροι θα σφραγίσουν
αύριο με την ψήφο τους την ανάδειξη της νέας Κεντρικής Επιτροπής. Εκεί,
άλλωστε, αναμένεται να παιχτεί και η μεγάλη πράξη της κόντρας Σημίτη – Τσοχατζόπουλου.

*’74-’99. Στα είκοσι πέντε χρόνια του ΠΑΣΟΚ πολλά άλλαξαν. Αν θυμηθούμε τα
«κέντρα εξουσίας», όπως διαμορφώθηκαν μετά το 1ο ουσιαστικά Συνέδριο του
κόμματος (προσυνέδριο), θα διαπιστώσουμε ότι το ΠΑΣΟΚ του ’99 είναι, και
οργανωτικά, ένα εντελώς διαφορετικό κόμμα από εκείνο του ’74.