Τα επόμενα θεσμικά βήματα

Η παραίτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει τρεις σοβαρές θεσμικές ιδιαιτερότητες.

Η πρώτη συνίσταται στο γεγονός ότι είναι χωρίς προηγούμενο και συντελείται
εννέα μήνες πριν από τη λήξη της θητείας της.

Η δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι ότι η τρόπον τινά «υπηρεσιακή» συνέχιση της
άσκησης των καθηκόντων των μελών της ­ ώσπου να λήξει η θητεία της ­
προσκρούει και στο κοινό αίσθημα αλλά και στην εικαζόμενη αντίθετη βούληση του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Του Παντσό από τη «Λε Μοντ»

Η τρίτη ιδιαιτερότητα προκύπτει από το γεγονός ότι για ενάμιση ακόμη έως δύο
μήνες θα ισχύει η Συνθήκη του Μάαστριχτ, οπότε θα τη διαδεχθούν οι σχετικές
ρυθμίσεις της Συνθήκης του Άμστερνταμ, που στο επίμαχο θέμα διαφέρουν σε
κρίσιμο βαθμό απ’ τις αντίστοιχες ρυθμίσεις της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Εάν, λοιπόν, επιλεγεί ο δρόμος της άμεσης αντικατάστασης της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής, θα ακολουθηθεί η σχετική διαδικασία της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Αν,
αντιθέτως, η διαδικασία αντικατάστασης αρχίσει ενάμιση μήνα αργότερα, θα
ακολουθηθεί η διαδικασία που προβλέπει η Συνθήκη του Άμστερνταμ.

Γι’ αυτό, στη συνέχεια, εκτίθενται τα αναγκαία θεσμικά βήματα για την
αντικατάσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με βάση το ισχύον Ευρωπαϊκό Δίκαιο
(Μάαστριχτ), με την αναγκαία ενημέρωση των σημείων εις τα οποία η Συνθήκη του
Άμστερνταμ αποκλίνει απ’ τη Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Η αντικατάσταση της Επιτροπής συντελείται, κατά το ισχύον Δίκαιο της Συνθήκης
του Μάαστριχτ, σε πέντε θεσμικά βήματα:

1ο βήμα

Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών, συνερχόμενες ως Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
(αποτελούμενο από τους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων), προτείνουν
ένα πρόσωπο ως υποψήφιο πρόεδρο της Επιτροπής.

Να σημειωθεί ότι αυτή η πρόταση δεν συνιστά διορισμό του προέδρου.

Ως προς το πρώτο αυτό βήμα, δεν υπάρχει καμία διαφορά με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ.

2ο βήμα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη διαδικασία της διαβούλευσης εκφράζει τη γνώμη
του για το πρόσωπο του προέδρου, η οποία όμως δεν έχει καμία νομική δεσμευτικότητα.

Εδώ διαφέρει ριζικά η Συνθήκη του Άμστερνταμ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τη
διαδικασία της σύμφωνης γνώμης, δίνει τη γνώμη του για το προτεινόμενο
πρόσωπο. Αν το απορρίψει, οι κυβερνήσεις πρέπει να προτείνουν άλλο πρόσωπο.

3ο βήμα

Οι κυβερνήσεις, ως Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προτείνουν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Και στο σημείο αυτό διαφέρει η ρύθμιση της Συνθήκης του Άμστερνταμ. Οι
κυβερνήσεις μπορούν να προτείνουν κομισάριους μόνο σε συμφωνία τους με τον,
κατά τη νέα ρύθμιση ήδη εκλεγέντα, πρόεδρο της Επιτροπής.

4ο βήμα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί σε ακροάσεις τούς υποψήφιους κομισάριους που
προτείνουν οι κυβερνήσεις και, στη συνέχεια, εγκρίνει ή απορρίπτει την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο σύνολό της.

Στο σημείο αυτό δεν διαφέρει η Συνθήκη του Άμστερνταμ.

5ο βήμα

Εφόσον η προηγούμενη ψηφοφορία απέβη θετική, οι κυβερνήσεις, ως Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο, προβαίνουν στον οριστικό διορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Και εδώ ταυτίζονται οι ρυθμίσεις Μάαστριχτ και Άμστερνταμ.

Αυτά είναι τα θετικά του Άμστερνταμ απέναντι στο Μάαστριχτ. Το αν θα
καθυστερήσει η αντικατάσταση της Επιτροπής, για να λειτουργήσει το Κοινοβούλιο
με τις πρόσθετες εξουσίες του, ή θα επισπευσθεί η αντικατάσταση της Επιτροπής
­ με το μειονέκτημα της ισχύος των διατάξεων του Μάαστριχτ ­ είναι ένα μεγάλο
πολιτικό πρόβλημα που έχει ήδη τεθεί. Και αξιώνει την άμεση λύση του.

Ο Δημήτρης Τσάτσος είναι καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου κι
ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.