Πόσο αριστερά βαδίζουν;

Οι περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης έχουν σήμερα αριστερές κυβερνήσεις ­
μεγάλη στροφή από την εποχή της βασιλείας Θάτσερ-Κολ.

Ευρωπαϊκή Αριστερά: Απαλλαγμένος από τον Όσκαρ Λαφοντέν, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ (δεξιά) μπορεί απερίσπαστα να ακολουθήσει τον τρίτο δρόμο του Τόνι Μπλερ (φωτό του Ρώυτερ)

Αλλά, δεν είναι ακόμα σαφές πόσο αριστερά βαδίζουν αυτές οι αριστερές
κυβερνήσεις. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, ακολουθώντας τα βήματα του
Αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον, μετατόπισε το Εργατικό Κόμμα από τα
συνδικάτα, που αποτελούσαν την παραδοσιακή βάση του, προς το κέντρο. Τον ίδιο
δρόμο ετοιμάζεται να ακολουθήσει τώρα και η Γερμανία, μετά την παραίτηση του
υπουργού Οικονομικών Όσκαρ Λαφοντέν, ο οποίος ως πρόεδρος του
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος ήταν η κινητήριος δύναμη που έσπρωχνε την
κυβέρνηση προς τα αριστερά.

Επιπτώσεις

Αυτό είχε επιπτώσεις που ξεπερνούν τα σύνορα της Γερμανίας, ακόμα και της
Ευρώπης. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι πολιτικοί επιστήμονες
έσπευσαν να διακηρύξουν τη νίκη της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς και της
δεξιάς πολιτικής. Αλλά, η οικονομική κρίση, που άρχισε από την Ασία και
επεκτάθηκε μέσω της Ρωσίας μέχρι τη Βραζιλία, είχε αποτέλεσμα την επανεξέταση
αυτής της λογικής. Ίσως η ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς προχώρησε πολύ
μακριά, είπαν οι εμπειρογνώμονες. Ίσως να ήρθε ο καιρός να επανεκτιμηθεί η
πίστη στις ανοιχτές αγορές κεφαλαίου και στην ελάχιστη κυβερνητική παρέμβαση.

Τα όρια

Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά η παραίτηση του Όσκαρ Λαφοντέν δείχνει τα
όρια ενός μόνο πολιτικού, η μιάς μόνο χώρας να ανακόψει το ρεύμα του
παγκόσμιου καπιταλισμού. Ως υπουργός Οικονομικών, ο Όσκαρ Λαφοντέν επεδίωξε να
επιβάλει μεγαλύτερη φορολογία στη βιομηχανία, στο πλαίσιο μιας «κοινωνικά
δίκαιης» φορολογικής μεταρρύθμισης, που θα μείωνε επίσης τα φορολογικά βάρη
των εργαζομένων. Αντιστάθηκε στην οποιαδήποτε μεταρρύθμιση των γενναιόδωρων
κοινωνικών προγραμμάτων πρόνοιας της Γερμανίας. Τα αποτελέσματα φάνηκαν
αμέσως. Ορισμένοι επιχειρηματίες απείλησαν να μεταφέρουν τις επιχειρήσεις τους
στο εξωτερικό, εγκαταλείποντας το γερμανικό έδαφος. Ελάχιστοι ήταν πρόθυμοι να
κάνουν επενδύσεις. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας δεν σημείωσε σημεία κάμψης και η
οικονομία παρουσίασε ύφεση. Οι χρηματαγορές εκτινάκτηκαν στα ύψη με την είδηση
της παραίτησης του Γερμανού υπουργού Οικονομικών.

Ανησυχίες

Η αυξανόμενη δυνατότητα της μετακίνησης κεφαλαίων προς πιο πρόσφορο περιβάλλον
μπορεί, κατά πολλούς τρόπους, να αυξήσει την παραγωγικότητα, την αποδοτικότητα
και την ευμάρεια. Αλλά, γεννά και ανησυχίες. Και κυρίως, μεταξύ άλλων,
ενισχύει την ανισότητα μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Η Δεξιά, σε γενικές
γραμμές, δεν ενοχλείται από κάτι τέτοιο. Η παλιά Αριστερά ενοχλείται, αλλά δεν
δίνει λύσεις. Μαζί με τον Μπιλ Κλίντον και τον Τόνι Μπλερ, και ο καγκελάριος
Γκέρχαρντ Σρέντερ έχει τώρα την ευκαιρία να αποδείξει αν η νέα Αριστερά ­ η
κεντροαριστερά του τρίτου δρόμου ­ έχει καλύτερες ιδέες.

Οι Αμερικανοί

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ενδιαφέρονται μόνο ακαδημαϊκά για το αν η Ευρώπη
πετύχει ή αποτύχει να προωθήσει την ανάπτυξη.

Μέχρι τώρα, η αμερικανική οικονομία συνέβαλε στην αποτροπή της παγκόσμιας
ύφεσης μετά την κρίση που αντιμετώπισαν οι αναπτυσσόμενες χώρες. Αλλά, χωρίς
τη βοήθεια της Ιαπωνίας και της Ευρώπης, η αύξηση των εισαγωγών στις Ηνωμένες
Πολιτείες θα γίνει ενδεχομένως ανυπόφορη, τουλάχιστον από πολιτική άποψη.

Οι πιέσεις που ασκούσε ο Όσκαρ Λανφοντέν στην νέα Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
να μειώσει τα επιτόκια, υπονόμευσαν το ευρώ. Αλλά, η άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει
να τονώσει τη ζήτηση δεν είναι αβάσιμη.

Η ΔΕΞΙΑ και η αριστερή πτέρυγα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος
κατόρθωσαν να ενωθούν, έστω και για λίγο, εναντίον του κοινού εχθρού: του
Όσκαρ Λαφοντέν.

Ενώ ο πρώην υπουργός Οικονομικών έχει αποτραβηχτεί στην Τοσκάνη αναζητώντας
λίγες στιγμές ηρεμίας, στη Βόννη από δεξιά και αριστερά εκτοξεύονταν εναντίον
του κατηγορίες ότι πρόδωσε την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. Ιδιαίτερα πικραμένη
εμφανίστηκε η αριστερή πτέρυγα των Σοσιαλδημοκρατών, η οποία στάθηκε πλάι του,
στηρίζοντάς τον σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας.

Η Χάιντε Σιμόνις, πρωθυπουργός του κρατιδίου Σλέσβιχ – Χόλσταϊν επέκρινε τον
παλιό σύντροφό της επειδή «απογοήτευσε όλους εκείνους στο κόμμα, οι οποίοι τον
είχαν υποστηρίξει με νύχια και με δόντια».

«Τα έχασα με τον τρόπο με τον οποίο ο Όσκαρ Λαφοντέν εγκατέλειψε κυβέρνηση και
κόμμα», δήλωσε ο βουλευτής Χέλμουτ Βίκζορεκ. «Δεν μπορείς να φέρεσαι έτσι σ’
ένα κόμμα που σου εμπιστεύτηκε τέτοιο ανώτατο αξίωμα».

Ο καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, πάντως, σπεύδει να απαλλαγεί από την
κληρονομιά που άφησε ο Όσκαρ Λαφοντέν στο υπουργείο Οικονομικών. Στους
πολιτικούς κύκλους της Βόννης κυκλοφορεί ευρέως η φήμη ότι αποπέμπονται από
τον ευαίσθητο τομέα της οικονομίας οι αριστεροί Χάϊνερ Φλάσμπεκ και Κλάους
Νόε, στενοί συνεργάτες τού πρώην υπουργού Οικονομικών.