ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένας ευτυχισμένος αρχιτέκτονας

Να είσαι 92 ετών και να συνεχίζεις να ανακαλύπτεις πράγματα. Να δουλεύεις
πάντα παθιασμένα. Και να δηλώνεις ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου.

Φίλιπ Τζόνσον: «Όταν γίνω 100 ετών θα κλείσω το γραφείο και θα πάω στη Ρώμη. Γιατί, για έναν αρχιτέκτονα, η Ρώμη είναι η πηγή»

Το Γυάλινο Κτίριο, στο Κονέτικατ. Οι Πύργοι Κίο, στη Μαδρίτη. Ο ουρανοξύστης
Lipstick Building και η έδρα της ΑΤ&Τ, στη Νέα Υόρκη. Ο Φίλιπ Τζόνσον
είναι υπερήφανος για όλα τα έργα του. Πιο πολύ απ’ όλα, όμως, τον εκφράζει το
Μουσείο Προκολομβιανής Τέχνης, στην Ουάσιγκτον. «Από τη στιγμή που αντικρύζεις
το κτίριο, συλλαμβάνεις την κυρίαρχη ιδέα: ότι βρίσκεσαι σ’ ένα χώρο όπου δεν
υπάρχουν προσόψεις». Ο αμερικανός αρχιτέκτονας οφείλει αυτή την επιτυχία στο
ότι του ανατέθηκε το έργο χωρίς όριο στον προϋπολογισμό του. Όπως λέει ο
κριτικός Πήτερ Μπλέικ, το κτίριο αυτό κόστισε ανά τετραγωνικό μέτρο
περισσότερο απ’ οποιοδήποτε άλλο στον κόσμο.

Ο δημοσιογράφος της «Ελ Παΐς» συνάντησε τον Τζόνσον στον 16ο όροφο ενός
ουρανοξύστη της Παρκ Άβενιου. Εκείνος τον σχεδίασε κι αυτόν. «Αυτό που έχει
σημασία σ’ ένα αρχιτεκτονικό έργο είναι να λειτουργούν ικανοποιητικά τα
ουσιώδη πράγματα», του λέει. «Οι ανελκυστήρες, για παράδειγμα. Πέστε μου αν
χρειάστηκε να περιμένετε περισσότερα από 30 δευτερόλεπτα για να έλθει ένας
ανελκυστήρας και να σας ανεβάσει σ’ αυτό το πάτωμα. Όχι; Αυτό εννοώ. Οι
ανελκυστήρες, όπως και οι τηλεοπτικές συσκευές, είναι συνήθως μεγάλος μπελάς
για τους αρχιτέκτονες. Χρειάζονται πολλές δοκιμές και ακριβείς υπολογισμοί».

Ο Φίλιπ Τζόνσον είναι ένας αντιφατικός άνθρωπος. Τη ναζιστική περίοδο τον είχε
γοητεύσει όχι μόνο η ναζιστική αρχιτεκτονική, αλλά και ο ίδιος ο Χίτλερ. Είχε
γράψει μάλιστα και άρθρα όπου εξήρε την αρεία φυλή. «Έχω κάνει βλακώδη
πράγματα στη ζωή μου, πράγματα για τα οποία έχω μετανιώσει», λέει ενοχλημένος
στον δημοσιογράφο. Εξακολουθεί όμως να πιστεύει στην ελίτ. «Οι άνθρωποι που
ξεχωρίζουν από το πλήθος είναι οι καλύτεροι. Όλοι θέλουμε να είμαστε οι
καλύτεροι και να ανήκουμε σ’ αυτή την ελίτ. Άλλο αν δεν το παραδεχόμαστε».

Ο πατέρας του λεγόταν Όμηρος και πέθανε στα 97 του. Ο παππούς του πάτησε τα
100. Σ’ εκείνη περίπου την ηλικία σκοπεύει κι ο ίδιος να αποσυρθεί. Αν και
ηλικία, για τον Τζόνσον, δεν υπάρχει. «Για μένα, η ηλικία είναι δύο στιγμές σε
κάθε μέρα: η στιγμή της δουλειάς και η στιγμή της απόλαυσης, που μερικές φορές
πηγαίνουν μαζί. Έτσι βλέπω την ηλικία: να δουλεύεις και να απολαμβάνεις».
Δηλωμένος ομοφυλόφιλος, δεν θέλησε ποτέ του να κάνει παιδιά. Γιατί πιστεύει
ότι ένα παιδί δεν ικανοποιεί ποτέ τις προσδοκίες του πατέρα. Τον απογοητεύει
και απογοητεύεται απ’ αυτόν.

Ο Φίλιπ Τζόνσον δεν πιστεύει σε κανένα θεό. Δεν πιστεύει στο καλό, στη
δικαιοσύνη, στην ευλάβεια. Μόνο στον Φρανκ Γκέρυ πιστεύει, τον δημιουργό του
Μουσείου Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο, που τον θεωρεί τον καλύτερο αρχιτέκτονα
του κόσμου. Και τον θάνατο δεν τον φοβάται. Είναι βέβαιος ότι θα τον βρει στον
ύπνο του, ούτε που θα το καταλάβει.