ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Οι έξι πληγές του ΙΚΑ

Εκτεταμένες πολιτικές παρεμβάσεις στις προσλήψεις – μεταθέσεις – αποσπάσεις
του διοικητικού αλλά και του υγειονομικού – ιατρικού προσωπικού, οι οποίες
έχουν αποτέλεσμα την καταρράκωση του ηθικού των εργαζομένων και τη μείωση της
αποτελεσματικότητας του ΙΚΑ, καταγγέλλει ο διοικητής του ιδρύματος κ.
Μιλτιάδης Νεκτάριος.

Μιλτιάδης Νεκτάριος: Είμαι σίγουρος ότι το προσωπικό θα ακολουθήσει με ενθουσιασμό κάθε σοβαρή προσπάθεια αναδιοργάνωσης του ΙΚΑ.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», ο κ. Νεκτάριος:

* Αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο μεγαλύτερος
ασφαλιστικός φορέας της χώρας, με κυριότερο την ανυπαρξία ουσιαστικής
οικονομικής οργάνωσης.

* Επισημαίνει την υποβάθμιση των εργασιακών σχέσεων αλλά και των
υγειονομικών υποδομών, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην εξυπηρέτηση των πολιτών.

* Αποκαλύπτει ότι αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, όσοι πρόκειται να
συνταξιοδοτηθούν μετά το έτος 2015 θα βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρά προβλήματα.

* Αποδέχεται ότι την ευθύνη για την καθυστέρηση του εκσυγχρονισμού την
έχει και ο ίδιος και αναλύει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την
αναδιοργάνωση του ιδρύματος.

Αρνητικά χαρακτηριστικά

ΕΡ.: Ποιες είναι οι πρώτες εντυπώσεις από το ΙΚΑ;

ΑΠ.: Το ΙΚΑ αφέθηκε να συμπαρασυρθεί στο τέλμα της παθογένειας του δημοσίου
τομέα, με τα εξής εξαιρετικά αρνητικά χαρακτηριστικά:

* Απαρχαιωμένο νομοθετικό πλαίσιο διοίκησης (χρονολογείται από το 1951).

* Σοβαρότατη καθυστέρηση στην εισαγωγή σύγχρονων μεθόδων οργάνωσης –
λειτουργίας – διοίκησης, με αποκορύφωμα την ανυπαρξία ουσιαστικής οικονομικής
οργάνωσης. Η πραγματικότητα αυτή έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα
δυσλειτουργίας: καθυστερήσεις στην έκδοση των συντάξεων λόγω της χειρωνακτικής
εργασίας στην επεξεργασία των σχετικών φακέλων, απώλειες εσόδων λόγω μη
ύπαρξης μηχανογραφικών βάσεων στοιχείων εργοδοτών, σημαντική αύξηση δαπανών
για αναπηρικές συντάξεις – φάρμακα – νοσοκομειακή και ιατρική περίθαλψη.

* Εκτεταμένες πολιτικές παρεμβάσεις στις προσλήψεις – μεταθέσεις – αποσπάσεις
του διοικητικού (υγειονομικού) ιατρικού προσωπικού, με αποτέλεσμα την
καταρράκωση του ηθικού των εργαζομένων και τη μείωση της αποτελεσματικότητας
του οργανισμού.

* Απίθανη πολυνομία, με θέσπιση ασφαλιστικών διατάξεων από υπουργεία άσχετα
προς το αρμόδιο υπουργείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε
την ηρωική προσπάθεια του προσωπικού τού ΙΚΑ στην αφομοίωση και εφαρμογή αυτής
της απίθανης διαχρονικής νομοθετικής πολυπραγμοσύνης.

* Έλλειψη αποτελεσματικής εποπτείας του τεράστιου περιφερειακού δικτύου
διοικητικών υπηρεσιών και υγειονομικών μονάδων.

* Υποβάθμιση τόσο των εργασιακών χώρων (με αρνητικές συνέπειες στην καθημερινή
απασχόληση του προσωπικού) όσο και των υγειονομικών υποδομών (δημιουργία
αρνητικών εντυπώσεων στους πολίτες).

Το προσωπικό – ο εκσυγχρονισμός

Βέβαια, όλα αυτά χαρακτηρίζουν τους περισσότερους δημόσιους οργανισμούς και
αντικατοπτρίζουν τη σημαντική υστέρηση σε θέματα εκσυγχρονισμού στην κοινωνία
μας. Από την άλλη πλευρά, θέλω να κάνω δύο επισημάνσεις σε σχέση με το
προσωπικό (διοικητικό και ιατρικό) του ΙΚΑ.

Πρώτον, η συντριπτική πλειοψηφία του προσωπικού εργάζεται ηρωικά, κάτω από τις
δεδομένες συνθήκες, για την εξυπηρέτηση των πολιτών ­ τα παράπονα που συνήθως
αναφέρονται είναι μια μικρή μειοψηφία σε σχέση με τον όγκο των προσφερόμενων
υπηρεσιών σε καθημερινή βάση, σε όλο το μήκος και πλάτος της χώρας. Δεύτερον,
η μεγαλύτερη ευθύνη για την καθυστέρηση του εκσυγχρονισμού ανήκει σ’ εμάς που
ασκούμε τη διοίκηση του οργανισμού. Είμαι σίγουρος ότι το προσωπικό θα
ακολουθήσει με ενθουσιασμό κάθε σοβαρή προσπάθεια αναδιοργάνωσης του ΙΚΑ.

Οι γενιές συνταξιούχων

ΕΡ.: Ακούμε συνέχεια για το πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης. Τι
ακριβώς σημαίνει αυτό και ποιος είναι ο ρόλος του ΙΚΑ στο πλαίσιο αυτό;

ΑΠ.: Το πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης αφορά τόσο τον τομέα των συντάξεων
όσο και τις ασφαλίσεις υγείας, και είναι κοινό πρόβλημα όλων των ανεπτυγμένων
οικονομιών. Οφείλεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού, καθώς και στις
αυξημένες απαιτήσεις των πολιτών στις σύγχρονες κοινωνίες για τις σχετικές υπηρεσίες.

Κατ’ αρχήν να μιλήσουμε για τα προβλήματα στο σύστημα των συντάξεων. Εδώ να
ξεκαθαρίσουμε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα για τους σημερινούς συνταξιούχους και
για όσους συνταξιοδοτηθούν μέχρι το 2010. Αυτές οι γενιές συνταξιούχων έχουν
διασφαλισμένες τις συντάξεις τους, με βάση το ισχύον σύστημα. Το πρόβλημα
βρίσκεται στις γενιές των εργαζομένων που γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο και οι
οποίοι θα αρχίσουν να συνταξιοδοτούνται μετά το 2015. Επειδή, τότε, η σχέση
συνταξιούχων/εργαζομένων θα είναι περίπου 1:2, θα χρειαστεί μια σημαντικότατη
επιβάρυνση των εργαζομένων της εποχής αυτής, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι
συντάξεις των τότε συνταξιούχων (δηλαδή, των σημερινών εργαζομένων). Διότι, ως
γνωστόν, με βάση το ισχύον σύστημα οι συντάξεις χρηματοδοτούνται από τις
τρέχουσες εισφορές. Για τους λόγους αυτούς, έχουν ξεκινήσει σε όλο τον δυτικό
κόσμο (στις ΗΠΑ από τα μέσα του ’70 και στην Ευρώπη από τα μέσα του ’80), οι
προσπάθειες ανασυγκρότησης των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, με τη
δημιουργία τριών πυλώνων προστασίας: α) Τη βασική ασφάλιση που θα παρέχεται
από το κράτος με βάση το αναδιανεμητικό σύστημα, β) την επικουρική ασφάλιση
που θα βασίζεται σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο εγγυημένο από το κράτος και θα
παρέχεται με βάση το κεφαλαιοποιητικό σύστημα και γ) τις ιδιωτικές
συμπληρωματικές συντάξεις.

Το καίριο στοιχείο στην ανάλυση αυτή είναι ότι ο σχεδιασμός αυτός θα πρέπει να
ολοκληρωθεί σύντομα και να τεθεί σε εφαρμογή, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος
στους σημερινούς εργαζομένους να χρησιμοποιήσουν τα συμπληρωματικά
χρηματοοικονομικά εργαλεία για να διασφαλίσουν τις συντάξεις τους μετά το 2015.

Ιατρικές – νοσοκομειακές υπηρεσίες

Όσον αφορά τον άλλο μεγάλο τομέα των ασφαλίσεων υγείας, οι αναμενόμενες
εξελίξεις θα είναι εξίσου δύσκολες. Οι σύγχρονοι πολίτες απαιτούν ιατρικές και
νοσοκομειακές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου, πράγμα το οποίο προϋποθέτει υψηλές
δαπάνες για εγκαταστάσεις, εξοπλισμούς, ιατρική έρευνα κ.λπ. Εάν σε αυτά
προστεθεί η γήρανση του πληθυσμού, καθώς και η εκτεταμένη προκλητή ζήτηση για
ιατρικές / νοσοκομειακές / φαρμακευτικές υπηρεσίες, τότε η αναμενόμενη τάση
του ιατρικού πληθωρισμού θα είναι σημαντική και στις επόμενες δεκαετίες. Τα
προβλήματα αυτά είναι πολύ δύσκολα παντού. Στην Ελλάδα είναι ακόμα δυσκολότερα
διότι δεν έχουμε διαχωρίσει τη ζήτηση από την προσφορά ιατρικών /
νοσοκομειακών υπηρεσιών. Στην πλευρά της ζήτησης βρίσκονται οι ασφαλιστικοί
οργανισμοί. Στην πλευρά της προσφοράς οι μονάδες πρωτοβάθμιας περίθαλψης
(διαγνωστικά κέντρα κ.λπ.), καθώς και τα νοσοκομεία. Το ελληνικό κράτος ασκεί
μια ακατανόητη διαχείριση στον τομέα της υγείας, όπου υπάρχει πλήρης σύγχυση
στους τρόπους παρέμβασης στη ζήτηση και την προσφορά. Ο μεγαλύτερος
παραλογισμός βρίσκεται στο γεγονός ότι η χώρα έχει επάρκεια κλινών / ιατρών /
εξοπλισμού και παρ’ όλα αυτά το επίπεδο των προσφερομένων υπηρεσιών προκαλεί
απογοήτευση στους πολίτες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός της έλλειψης μιας
συνολικής στρατηγικής για τον χώρο της υγείας. Περαιτέρω υπάρχει πλήρης
ανεπάρκεια ενός πλαισίου οργάνωσης και διαχείρισης των νοσοκομείων, όπου
λείπουν ακόμα και στοιχειώδη λογιστικά συστήματα. Τα προβλήματα στον τομέα
υγείας μπορούν να αρχίσουν να αντιμετωπίζονται με τον διαχωρισμό της ζήτησης
από την προσφορά.

Η μεγαλύτερη προτεραιότητα

ΕΡ.: Στο νέο πλαίσιο της κοινωνικής ασφάλισης που δημιουργείται, τι
ρόλο θα παίζει το ΙΚΑ, δεδομένων των προβλημάτων που αναφέρατε προηγουμένως;

ΑΠ.: Η εκτίμησή μου είναι, με βάση και τα όσα ανέφερα παραπάνω, ότι το
μεγαλύτερο εσωτερικό πρόβλημα της χώρας είναι η ανάγκη ανασυγκρότησης του
συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Αυτή θα πρέπει να είναι η μεγαλύτερη
προτεραιότητα της χώρας στο εσωτερικό, μετά την αναμενόμενη ένταξη της χώρας
στην ΟΝΕ στο τέλος του χρόνου αυτού. Περαιτέρω καθυστέρηση θα οδηγήσει μέσα
στην επόμενη δεκαετία σε σοβαρότατες κοινωνικές και οικονομικές συγκρούσεις
και θα απειλήσει την κοινωνική συνοχή της χώρας. Εξάλλου, στην ίδια κατεύθυνση
κινούνται οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρώτη δεκαετία του
21ου αιώνα θα χαρακτηριστεί από τις βαθιές αλλαγές στα συστήματα κοινωνικής
ασφάλισης των ευρωπαϊκών χωρών. Ήδη, η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζει Οδηγία για τα
Συμπληρωματικά Συνταξιοδοτικά Ταμεία. Η εφαρμογή των Οδηγιών αυτών θα αλλάξει
τον χάρτη των χρηματοοικονομικών αγορών στην Ευρώπη και θα οδηγήσει στη
ραγδαία αύξηση των κεφαλαίων προς επένδυση. Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο τέλος
του 1996 τα συνολικά αποθεματικά των συνταξιοδοτικών ταμείων της Ευρώπης ήταν
1,4 τρισ. ECU, ενώ στις ΗΠΑ τα αντίστοιχα αποθεματικά ήταν 3,5 τρισ. ECU.

Στην Ελλάδα, το θέμα της κοινωνικής ασφάλισης πρέπει να τύχει διακομματικής
συναίνεσης. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι το πολιτικό προσωπικό της χώρας έχει
πλήρη συνείδηση της κατάστασης, καθώς και τη βούληση για την επίλυση του
προβλήματος. Το κατάλληλο timing για την έναρξη της διαδικασίας νομίζω ότι θα
είναι μετά τις επόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές.

Στη διαδικασία ανασυγκρότησης της κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει να βαδίσουμε
με τεκμηρίωση και προγραμματισμό. Αυτό προϋποθέτει τον οργανωτικό –
λειτουργικό – οικονομικό εκσυγχρονισμό των μεγάλων φορέων κοινωνικής ασφάλισης
της χώρας, με την εγκατάσταση Ολοκληρωμένων Πληροφοριακών Συστημάτων. Η
εργασία αυτή θα ξεκινήσει τους επόμενους μήνες στο ΙΚΑ και θα αποτελέσει τη
βάση για την επέκταση και στους άλλους φορείς. Πιστεύω ότι μέχρι το τέλος του
2001 θα έχει δημιουργηθεί μια σύγχρονη υποδομή σε όλο το φάσμα της κοινωνικής
ασφάλισης στη χώρα. Τον επόμενο μήνα θα ανακοινώσουμε το πλήρες χρονοδιάγραμμα
για την εγκατάσταση του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του ΙΚΑ.