[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Συμφέρον ή ηθική; Ένα από τα παλαιότερα διλήμματα στη χάραξη εξωτερικής
πολιτικής είναι αν θα πρέπει να ασκείται με γνώμονα το εθνικό συμφέρον ή
κάποιους κανόνες διεθνούς πολιτικής. Μας το θύμισε με δραματικό τρόπο η
περιπέτεια του Αμπντουλάχ Οτζαλάν. Εύκολες απαντήσεις, βέβαια, δεν υπάρχουν.
Ούτε είναι ένα πρόβλημα αποκλειστικά ελληνικό. Σ’ όλο τον κόσμο οι πολιτικοί
παλινδρομούν ανάμεσα στους δύο αυτούς πόλους. Κορυφαίο ίσως παράδειγμα η
περίπτωση του Αμερικανού προέδρου Τζίμυ Κάρτερ που έβαλε ως απόλυτο κριτήριο
της πολιτικής του τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ύστερα από μια σειρά διπλωματικών
καταστροφών οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να ξαναγυρίσουν στην πιο σκληρή δυνατή
πολιτική ισχύος με τον Ρόναλντ Ρήγκαν. Για πολλούς αυτό αποτελεί και το
καλύτερο μάθημα. Τα κράτη ­ υποστηρίζουν ­ δεν έχουν την πολυτέλεια να
ανησυχούν για την ηθική. Και κανείς ασφαλώς δεν θα αμφισβητήσει ότι μία
πολιτική που οδηγεί σε εθνικές καταστροφές δεν μπορεί να είναι πολιτική ­ ούτε
καν ηθική. Η πραγματικότητα όμως είναι συνήθως πολύ πιο σύνθετη. Πολλές φορές
η διάκριση μεταξύ ηθικής και συμφέροντος δεν είναι ούτε ευκρινής ούτε
αυτονόητη. Πού βρίσκονται ­ για παράδειγμα ­ το δίκαιο και η ηθική στην
περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου και πού το εθνικό συμφέρον; Ο καθένας μπορεί να
επιχειρήσει να δώσει τις δικές του απαντήσεις, είναι ωστόσο φανερό ότι κανείς
δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Ουδείς ψόγος. Άλλωστε συνήθως εκείνο που έχει
μεγαλύτερη σημασία δεν είναι το αν μια πολιτική είναι «σωστή» ή «λαθεμένη»,
αλλά οι συνέπειές της. Κι εκεί δεν χωρούν υπεκφυγές. Πολλοί ­ για να
χρησιμοποιήσουμε ένα άλλο παράδειγμα που μας δίχασε στο παρελθόν ­ είχαν
θεωρήσει ανήθικη τη συμμαχική εισβολή στο Ιράκ. Πιθανώς να είχαν δίκιο. Όσοι
όμως υποστήριζαν αυτή την άποψη θα έπρεπε να είναι διατεθειμένοι να ζήσουν με
τις συνέπειες της θέσης τους ­ ιδιαίτερα αυξημένες δηλαδή τιμές πετρελαίου,
δραστική μείωση των εισοδημάτων και εκτίναξη της ανεργίας. Και την πίτα σωστή
και τον σκύλο χορτάτο δεν γίνεται. Μας το θύμισε κι αυτό η περίπτωση του
Αμπντουλάχ Οτζαλάν. Οι ευθύνες της κυβέρνησης, βέβαια, είναι δεδομένες. Αυτό
που παρακολουθούμε, ωστόσο, ξεπερνά κάθε έννοια μέτρου. Δύο εβδομάδες τώρα
έχουμε επιδοθεί ως κοινωνία σε ένα απίστευτο αυτομαστίγωμα για τη σύλληψη του
Κούρδου ηγέτη. Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε. Αναρωτιέται, όμως, κανείς αν όλοι
αυτοί ­ πολιτικοί και μη ­ που συναγωνίζονται αλλήλους σε φιλοκουρδικές
κορόνες είναι έτοιμοι να ζήσουν με τις συνέπειες των λόγων τους…

Kapsis@dolnet.gr