ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ «Το Άουσβιτς των Βαλκανίων»

Το αίμα έρρεε άφθονο στον ποταμό Σάβα. Ακόμη και οι στρατιώτες των Ες Ες
αηδίασαν. Όμως ο Ντίνκο Σάκιτς επιμένει: «Τίποτα δεν συνέβη. Οι άνθρωποι
πέθαναν από φυσικά αίτια». Στο Άουσβιτς των Βαλκανίων…

Ντίνκο Σάκιτς. Ο πρώην διοικητής στρατοπέδου συγκέντρωσης του Γιασένοβατς κατά τη σύλληψή του από την αστυνομία της Αργεντινής

Αντιμέτωπη με το παρελθόν της θα είναι η Κροατία από την Πέμπτη, στην πρώτη
δίκη που έχει διεξαχθεί ποτέ για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης τα οποία
διατηρούσε στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Ο Ντίνκο Σάκιτς, διοικητής
τότε σε ένα από αυτά, του Γιασένοβατς ­ γνωστού και ως «Άουσβιτς των
Βαλκανίων» ­ κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γιασένοβατς, στις όχθες του ποταμού Σάβα, ήταν
το μεγαλύτερο κέντρο εξόντωσης Σέρβων, Εβραίων, Τσιγγάνων και αντιφρονούντων
Κροατών όσο βασίλευε το ναζιστικό καθεστώς των Ουστάσι στην καθολική Κροατία.
Περίπου 600.000 άνθρωποι ­ 35.000, σύμφωνα με Κροάτες ιστορικούς ­ θανατώθηκαν
εκεί. Ο Σάκιτς γνωρίζει καλά την αλήθεια. Το ίδιο και η γυναίκα του που
εργαζόταν τότε ως φρουρός σε ένα γειτονικό με το Γιασένοβατς στρατόπεδο
συγκέντρωσης, στη Στάρα Γκραντίσκα. Μόλις πέρυσι εκδόθηκαν από την Αργεντινή
όπου ζούσαν από το ’47 εξαιτίας εντάλματος σύλληψης που εξέδωσε ένας δικαστής
από το Ζάγκρεμπ.

Σε συνέντευξή του στην τηλεόραση της Αργεντινής ο Σάκιτς παραδέχτηκε ότι
υπήρξε διοικητής του Γιασένοβατς, αλλά αρνήθηκε τα περί… Άουσβιτς: «Δεν
συνέβαινε τίποτα. Ήταν στρατόπεδο εργασίας. Ποτέ δεν απλώσαμε χέρι σε κάποιον
από τους εγκλείστους. Οι άνθρωποι πέθαιναν από φυσικά αίτια»…

Οι μαρτυρίες όμως λένε άλλα. Οι κρατούμενοι εκτελούνταν με μαχαίρια και
ξιφολόγχες, σπανιότερα με σφαίρες. Μάλιστα, γινόταν διαγωνισμός μεταξύ των
εκτελεστών για το ποιος θα σκοτώσει τους περισσότερους. Τα πτώματα τα πετούσαν
στον ποταμό Σάβα. Ακόμη και στρατιώτες των Ες Ες ενοχλήθηκαν από τη
φρικαλεότητα και διαμαρτυρήθηκαν στο Βερολίνο.

Σημείο καμπής αναμένεται να είναι η δίκη (και ενδεχομένως καταδίκη) του Σάκιτς
για την Κροατία, που στην προσπάθειά της να αποτινάξει το φασιστικό παρελθόν
δανείζεται δυτικό προφίλ. Δύσκολη δίκη όμως και για τον πρόεδρο Τούτζμαν,
πρώην φιλοναζιστή αξιωματούχο, που στο βιβλίο του «Οι ερημιές της Ιστορίας»
(The Wastelands of History) προσπάθησε να υποβαθμίσει το Ολοκαύτωμα δίνοντάς
τους δικούς του ισχνούς αριθμούς για τους Εβραίους που θανατώθηκαν. Το Ισραήλ
απαιτεί συγγνώμη γι’ αυτά και δεν έχει αποκαταστήσει πλήρως τις διπλωματικές
του σχέσεις με την Κροατία. Και το Βατικανό έχει κάθε λόγο να αγωνιά για όσα
τυχόν αποκαλυφθούν, αν ο Σάκιτς μιλήσει για το πώς παπικοί αξιωματούχοι
βοήθησαν πρώην ηγέτες της Ουστάσι, όπως τον Άντο Πάβελιτς, να διαφύγουν στη
Νότια Αμερική. Πολλοί από τους τότε εκτελεστές κατάφεραν να αποφύγουν την
προέλαση του Τίτο διασχίζοντας υπόγειες οδούς ώς την Ιταλία όπου τους
περίμεναν καθολικοί ιερείς με χρήματα και διαβατήρια.

Ο δικαστής Μίροσλαβ Σουμάνοβιτς που διέταξε τη σύλληψη του Σάκιτς είπε πως οι
κατηγορίες που τον βαρύνουν επισύρουν τη βαρύτερη ποινή. Ίσως τελικά σ’ αυτή
τη δίκη να μη δικαστεί μόνο ο Σάκιτς…