Ευρωπαϊκή Βαβέλ!

Η Ευρώπη είναι μία ήπειρος που αγαπάει τις γλώσσες. Από την Λισαβώνα μέχρι το
Ελσίνκι, οι Ευρωπαίοι σταθερά μαθαίνουν, δανείζονται, κακοποιούν, και ενίοτε,
ζηλεύουν τις γλώσσες των γειτόνων τους.

Πολύγλωσσοι και πολύχρωμοι. Οι μεταφραστές του Ευρωκοινοβουλίου καλούνται πολλές φορές να μεταφράζουν τις ποικίλες διαμαρτυρίες των διαφόρων πολιτικών ομάδων

Από πρώιμη ηλικία, τα παιδιά του σχολείου αγωνίζονται να μάθουν δύσκολα, ξένα
ρήματα. Βιβλιοπωλεία και εφημεριδοπώλες έχουν πολυεθνικό εμπόρευμα και
διαφημιστές και παρουσιαστές της τηλεόρασης δεν το θεωρούν τίποτα να
αναμειγνύουν διαφορετικές γλώσσες, για παράδειγμα, γερμανικά, αγγλικά και γαλλικά.

Όμως ακόμη και όλες αυτές οι δραστηριότητες μοιάζουν ασήμαντες συγκρινόμενες
με τα πολυγλωσσικά που συμβαίνουν στο επιτελείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις
Βρυξέλλες. Η Ευρώπη, λοιπόν, ενώνεται γοργά σε πολλά μέτωπα: συγχωνεύει εθνικά
νομίσματα και φόρους και καθιερώνει κοινή νομοθεσία στην διακυβέρνηση των
πάντων, από την περιβαλλοντική ρύπανση μέχρι τα βακτηρίδια στο τυρί.

Δεν σημειώνεται όμως καμία τέτοιου είδους ένωση στο γλωσσικό μέτωπο. Η ένωση
των 15 χωρών λειτουργεί με 11 επίσημες γλώσσες και κάθε χώρα θέλει η δική της
γλώσσα να υπερισχύσει και είναι ταγμένη να την προστατέψει! Προσπάθειες να
αφήσει η Ε.Ε. κάποιες γλώσσες, εκτός, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε ολόκληρη
την ήπειρο. «Ο κανόνας είναι ότι όλες οι γλώσσες της Ένωσης είναι ίσες»,
ανέφερε ο Νοέλ Μουίλ, διευθυντής διερμηνείας στο επιτελείο της Ένωσης, «οπότε,
το δικαίωμα ότι όλα τα κράτη-μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν την μητρική τους
γλώσσα, είναι πολύ, πολύ βαθιά θεμελιωμένο».

Χιλιάδες μεταφραστές

Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ε.Ε. ­ που θα χωρούσε ολόκληρη μέσα στις ΗΠΑ και θα
περίσσευε και αρκετός ακόμη χώρος ­ διατηρεί το μεγαλύτερο προσωπικό
μεταφραστών σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απασχολεί
περισσότερους από 1.900 μεταφραστές και διερμηνείς πλήρους απασχόλησης, καθώς
και μία φάλαγγα από ελεύθερους επαγγελματίες που εργάζονται για μετάφραση.

Αν υπολογιστεί μάλιστα και το λογιστικό προσωπικό και το προσωπικό
υποστήριξης, η γλωσσική υπηρεσία της Κομισιόν απασχολεί 3.890 ανθρώπους ­ ή,
αλλιώς, το 11% του συνολικού προσωπικού της. Πέρυσι, μάλιστα, παρήχθησαν 1,2
εκατομμύρια σελίδες μεταφράσεων. Και οι γλώσσες της Ε.Ε. αναμένεται να
αυξηθούν. Με τις συζητήσεις και τα σχέδια που ήδη δρομολογούνται για την
ένταξη 10 ακόμη χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην Ένωση, ακόμη
και οι φανατικοί γλωσσολόγοι συμφωνούν ότι ένας πύργος της Βαβέλ μοιάζει να οικοδομείται.

«Αντιμετωπίζουμε την προσθήκη στην Ε.Ε. πέντε νέων γλωσσών τα αμέσως επόμενα
χρόνια», είπε η Κολέτ Φλες, διευθύντρια των υπηρεσιών μετάφρασης στην
Κομισιόν, αναφερόμενη στα τσέχικα, τα ουγγρικά, τα πολωνέζικα, τα εσθονικά,
και τα σλοβένικα «και υπάρχουν ακόμη πέντε γλώσσες που περιμένουν στην σειρά.
Τι να πω, δεν γνωρίζω να υπάρχει καμία άλλη παγκόσμια οργάνωση που να πρέπει
συνεχώς να προσθέτει γλώσσες. Και για κάθε πρόσθετη γλώσσα, η Ένωση πρέπει να
προσλάβει τουλάχιστον 100 νέους μεταφραστές και διερμηνείς».

Πρόταση για πέντε

Δεν είναι λοιπόν παράδοξο, που κάθε τόσο κάποιος επιχειρεί να περιορίσει αυτήν
την πελώρια γλωσσική γραφειοκρατία. Πρόσφατα η Γαλλία και η Αυστρία πρότειναν,
τουλάχιστον για τα περισσότερα πράγματα, να περιοριστούν οι γλώσσες της Ε.Ε.,
στις πέντε: γαλλικά, γερμανικά, αγγλικά, ιταλικά και ισπανικά. Δηλαδή έπρεπε
να ξεχαστούν τα δανέζικα, τα ολλανδικά, τα φινλανδικά, τα ελληνικά, τα
πορτογαλικά και τα σουηδικά. Όπως αναμενόταν, αυτό ήρθε σε αντίθεση με το
αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας των θιγόμενων χωρών και στην κατακραυγή που
ακολούθησε την πρόταση αυτή, η ιδέα αυτή απορρίφθηκε.

«Φυσικά είναι πλεονέκτημα να έχουμε όλες αυτές τις γλώσσες, αλλά μπορεί και να
κάνει τα πράγματα πιο πολύπλοκα», είπε προσεκτικά ο Μουίλ. Αυτός καθώς και
άλλοι πιστεύουν ότι θα είναι δύσκολο να αλλάξουν οι κανόνες που θεσπίσθηκαν το
1958, όταν η Ένωση περιελάμβανε μόλις έξι χώρες και τέσσερις γλώσσες.
«Μπορούμε να αλλάξουμε το σύστημα μονάχα εάν όλοι συμφωνήσουν, αλλά οι
πολιτικοί φοβούνται να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της γλώσσας», είπε.

Στην πράξη, δεν μεταφράζεται κάθε λέξη ή κάθε ασήμαντο χαρτάκι και στις ένδεκα
γλώσσες της Ε.Ε. Συχνά, όταν κάνουν δουλειά επιτροπών, οι αξιωματούχοι δεν
ασκούν το δικαίωμά τους να χρησιμοποιούν την εθνική τους γλώσσα, και,
αντίθετα, συμφωνούν να κάνουν χρήση κάποιων γλωσσών ­ συνήθως, αγγλικών,
γαλλικών και γερμανικών. Ακόμη και αυτό όμως, δίνει λαβή σε αντιθέσεις, καθώς
οι Γάλλοι και οι Γερμανοί θεωρούν ότι είναι παραγκωνισμένοι, προς όφελος της
επικράτησης των αγγλικών.

Όταν οι διερμηνείς και μεταφραστές μιλούν για την δουλειά τους, λένε ότι
υπάρχουν λεπτά σημεία, όποια γλώσσα και αν χρησιμοποιείται. Αναφέρουν, λοιπόν,
ότι οι Ιταλοί και οι Πορτογάλοι είναι ασυγκράτητα φλύαροι, ενώ οι Γάλλοι
κάνουν μεγάλες «λυρικές» παρεκβάσεις και οι Νοτιοευρωπαίοι μπορούν να είναι
ωμοί. Αλλά όλοι σχεδόν έχουν πέσει θύματα στο Eurospeak.

«Το Eurospeak είναι μία χωριστή, εντός οργανισμού, γλώσσα, γεμάτη τεχνικούς
όρους, ακρωνύμια και αφαιρέσεις ­ και ένα μεγάλο μέρος της είναι ανύπαρκτο
γλωσσικό μπέρδεμα», ανέφερε ο Ντέιβιντ Μάρκομ, Βρετανός μεταφραστής.