Λεπτό προς λεπτό το σενάριο της σωτηρίας

Έντονο διπλωματικό παρασκήνιο, σε όλα τα επίπεδα, προηγήθηκε της ασφαλούς
αναχώρησης των τριών γυναικών συντρόφων του Οτζαλάν και του ταγματάρχη της ΕΥΠ
Σάββα Καλεντερίδη.

Ουσιαστικά η επιχείρηση ενημέρωσης των ξένων κυβερνήσεων άρχισε αμέσως μετά
την αναχώρηση για την Κένυα του γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών Π.
Αποστολίδη, όταν οι υπηρεσίες του υπουργείου ήρθαν σε επαφή με αντίστοιχες
υπηρεσίες των υπουργείων Εξωτερικών των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της
Κένυας, του Ισραήλ, και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. (Στην πολλαπλή
επιχείρηση ενημέρωσης της κυβέρνησης πρέπει να ενταχθεί και η επιστολή που
απέστειλε ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης στους ομολόγους του των κρατών-μελών
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την υπόθεση Οτζαλάν).

Οι εντατικές διπλωματικές πρωτοβουλίες είχαν τα πρώτα αποτελέσματα νωρίς χθες
το πρωί, όταν από το Ναϊρόμπι έγινε γνωστό ότι η Κένυα συναινούσε για την
αναχώρηση των τριών γυναικών και του ταγματάρχη Καλεντερίδη. Είχε προηγηθεί
τηλεφωνική συνομιλία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου με τον Κενυάτη
ομόλογό του, καθώς και απόπειρα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλου
να επικοινωνήσει με τον πρόεδρο της Κένυας, προσπάθεια που δεν ευοδώθηκε, με
αποτέλεσμα ο κ. Στεφανόπουλος να αποστείλει εγγράφως το σχετικό ελληνικό αίτημα.

Ενημερώθηκε ο Μπερνς

Γυρω στις 10.20 το πρωί προσήλθε στο υπουργείο των Εξωτερικών ο πρέσβης των
ΗΠΑ στην Αθήνα Νίκολας Μπερνς. Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών ανέφεραν ότι η
επίσκεψη Μπερνς πραγματοποιήθηκε ύστερα από αίτημα της αμερικανικής πλευράς,
και είχε υποβληθεί από ημέρες. Το αίτημα αφορούσε την ενημέρωση της
αμερικανικής πλευράς επί του περιεχομένου της πρόσφατης απόφασης του
Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για το Κουρδικό και την
σύλληψη Οτζαλάν.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, στο περιθώριο της ενημέρωσης,
ανέφερε διεξοδικά στον κ. Μπερνς όλα τα σχετικά με την επιχείρηση
απεγκλωβισμού των τεσσάρων εγκλείστων στην πρεσβεία. Και από τις δύο πλευρές
υποστηρίζεται ότι δεν ζητήθηκε παρέμβαση της αμερικανικής πλευράς προς την
κυβέρνηση της Κένυας· αντιθέτως, αναφέρεται ότι η ελληνική πλευρά επέμεινε
ιδιαίτερα στον ανθρωπιστικό χαρακτήρα της επιχείρησης. Από άλλες πηγές, όμως,
θεωρείται βέβαιο ότι η αμερικανική πλευρά «ενημερώθηκε» για τις επιπτώσεις που
θα είχε τυχόν αποτυχία της επιχείρησης απεγκλωβισμού των τεσσάρων ατόμων.

Και πως ζητήθηκε από τους Αμερικανούς να βοηθήσουν στην παροχή εγγυήσεων από
την κενυατική πλευρά.

Η Μοσάντ

Καμένη στον χυλό της υπόθεσης Οτζαλάν, η ελληνική πλευρά απευθύνθηκε,
αναφέρουν οι πληροφορίες, και στην κυβέρνηση του Ισραήλ, επιδιώκοντας την
απομάκρυνση ή την ανοχή των πρακτόρων της Μοσάντ που βρίσκονταν γύρω από την
ελληνική πρεσβεία στο Ναϊρόμπι. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι υπήρξε επαφή τόσο
με τη διπλωματική αντιπροσωπεία του Ισραήλ στην Αθήνα όσο και με το ισραηλινό
υπουργείο Εξωτερικών. Οι επαφές είχαν και σ’ αυτό το επίπεδο θετική κατάληξη.

Βέλγιο – Σουηδία

Ο ίδιος ο Γιώργος Παπανδρέου επικοινώνησε τηλεφωνικά με τους υπουργούς
Εξωτερικών της Γερμανίας Φίσερ, της Γαλλίας Βεντρίν και Βρετανίας Κουκ, οι
οποίοι τον βεβαίωσαν «ότι θα βοηθήσουν στο μέτρο του δυνατού». Με νέες επαφές
του κ. Παπανδρέου εξασφαλίσθηκε η ενεργός συμμετοχή στην επιχείρηση απεμπλοκής
του Βελγίου και της Σουηδίας. Το Βέλγιο έλαβε μέρος γιατί μία από τις γυναίκες
διαθέτει βελγικό διαβατήριο, ενώ η Σουηδία για καθαρά ανθρωπιστικούς λόγους.

Πολύωρη σύσκεψη

Μετά την ολοκλήρωση των τηλεφωνικών επαφών, ο κ. Παπανδρέου μετέβη, μαζί με
τον υφυπουργό Γιάννο Κρανιδιώτη, στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου και ενημέρωσε τον
Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, ο οποίος επρόκειτο να αναχωρήσει για τη Βόννη. Γύρω
στη 1 το μεσημέρι μετέβησαν στο υπουργείο Εσωτερικών, Δημ. Διοίκησης και
Αποκέντρωσης, στην οδό Βασ. Σοφίας, στο γραφείο της υπουργού Βάσως Παπανδρέου
όπου ήδη βρίσκονταν ο υπουργός Εθν. Άμυνας Άκης Τσοχατζόπουλος, ο υπουργός
Δημ. Τάξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Λίγο αργότερα προσήλθε και ο γεν. γραμματέας
Τύπου Νίκος Αθανασάκης, και συγκλήθηκε σύσκεψη προκειμένου να καθοριστούν οι
λεπτομέρειες στο σχέδιο διαφυγής από την πρεσβεία στο Ναϊρόμπι και κυρίως η
ασφαλής διέλευση του αεροσκάφους που τους μετέφερε στον ελληνικό εναέριο χώρο.

Έγγραφο της Κένυας

Στη διάρκεια της σύσκεψης, αποφασίσθηκε να ζητηθεί και έγγραφη διαβεβαίωση των
κενυατικών αρχών για την ασφαλή μεταφορά των τεσσάρων ατόμων από την πρεσβεία
στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι. Ακολούθησαν τηλεφωνικές διαβουλεύσεις του κ. Γ.
Παπανδρέου με τις κενυατικές αρχές, και η έγγραφη διαβεβαίωση δόθηκε, γεγονός
που ουσιαστικά άναψε το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας απεγκλωβισμού.

Τηλεοπτική κάλυψη

Στα πλαίσια του σχεδιασμού που έγινε, αποφασίσθηκε μέσω των γραφείων Τύπου της
Ελλάδας στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο να ζητηθεί η τηλεοπτική κάλυψη της
επιχείρησης απεγκλωβισμού από τα διεθνή τηλεοπτικά δίκτυα ­ όπως το CNN, το
BBC, το ABC κ.ά. Σε λίγη ώρα, υπήρξαν καταφατικές απαντήσεις και από τα ξένα
τηλεοπτικά δίκτυα. Η απόφαση να κληθούν και τα ξένα τηλεοπτικά δίκτυα, εκτός
των ελληνικών, στην επιχείρηση είχε ως στόχο την αποτροπή κάθε απόπειρας
επίθεσης κατά της αυτοκινητοπομπής που μετέφερε τους τέσσερις στο αεροδρόμιο.

Η ασφάλεια της πτήσης

Στη συνέχεια, οι μετέχοντες στη σύσκεψη ασχολήθηκαν με το σκέλος που αφορούσε
τη διέλευση του αεροσκάφους πάνω από «κρίσιμες» περιοχές της Μεσογείου, μέχρι
να εισέλθει στον ελληνικό εναέριο χώρο. Ζητήθηκε ενημέρωση από τον υπουργό
Εθν. Άμυνας Α. Τσοχατζόπουλο για το αν υπάρχουν πιθανότητες «παρενόχλησης» ή
και κάποιας σοβαρότερης ακόμη ενέργειας εις βάρος του γαλλικού αεροσκάφους.
Μετά την ενημέρωση που παρέσχε ο κ. Τσοχατζόπουλος αποφασίσθηκε να υπάρξει
εγρήγορση της Πολεμικής Αεροπορίας, και διακριτική προστασία του γαλλικού
Φάλκον, από τη στιγμή της εισόδου του στο ελληνικό FIR.

Στα πλαίσια αυτά, και με αφορμή κάποιες ανησυχητικές κινήσεις των Τούρκων
(μετασταθμεύσεις πολεμικών αεροσκαφών σε αεροδρόμια της Νότιας Μικράς Ασίας,
ενώ χθες, στη διάρκεια μιας τουρκικής άσκησης νοτίως της Ρόδου,
χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά πυρά από την τουρκική αεροπορία), διατάχθηκε η
μεταστάθμευση στα αεροδρόμιο της Σούδας και του Ηρακλείου πολεμικών αεροσκαφών
τύπου F-16 και Μιράζ 2000. Τα ελληνικά πολεμικά ήταν σε πλήρη ετοιμότητα από
τις 7.30 το βράδυ, ώρα κατά την οποία πάνω – κάτω επρόκειτο να πραγματοποιηθεί
η προσέγγιση του Φάλκον στο ελληνικό FIR, νοτίως της Κρήτης.

Ετοιμότητα της Αεροπορίας

Το κρίσιμο διάστημα, κατά το οποίο εκτιμήθηκε ότι πρέπει να υπάρχει κατάσταση
πλήρους ετοιμότητας της Πολεμικής Αεροπορίας, ήταν η πτήση του αεροσκάφους από
την Κρήτη μέχρι τη Μήλο, εκεί όπου υπάρχει ένα μεγάλο τμήμα του διεθνούς
εναέριου χώρου.

Στην Ελευσίνα

Στη σύσκεψη αποφασίσθηκε επίσης να μην προσγειωθεί το αεροσκάφος στο
αεροδρόμιο του Ελληνικού, επειδή, όπως αναφέρθηκε, κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε
άσκοπες εντυπώσεις. Ρίχθηκε η ιδέα της προσγείωσης σε ένα στρατιωτικό
αεροδρόμιο και εκτιμήθηκε ότι πρέπει να είναι ένα από αυτά της Ελευσίνας, της
Τανάγρας και του Αράξου. Τα δύο τελευταία αποκλείσθηκαν λόγω απόστασης, και
από πιθανή αδυναμία να ληφθούν μέτρα ασφαλείας για την απομάκρυνσή τους από το
αεροδρόμιο. Έτσι προκρίθηκε το αεροδρόμιο της Ελευσίνας.

Πράσινο φως από Σημίτη

Το τελευταίο μέρος της σύσκεψης περιελάμβανε ενημέρωση του Πρωθυπουργού Κώστα
Σημίτη για το «καλώς έχει» της αποστολής και εκείνος έδωσε το «πράσινο φως»
για την έναρξη της επιχείρησης. Ο κ. Σημίτης εξουσιοδότησε την υπουργό
Εσωτερικών Βάσω Παπανδρέου να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για το
σχέδιο απεγκλωβισμού των τεσσάρων από το Ναϊρόμπι και τους πιθανούς κινδύνους
που υπήρχαν. Η κ. Παπανδρέου ενημέρωσε τους κ.κ. Κωνσταντόπουλο και Τσοβόλα
καθώς και την κ. Παπαρήγα, αλλά δεν κατέστη δυνατόν να συνομιλήσει με τον κ.
Καραμανλή, ο οποίος εκείνη την ώρα προήδρευε της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας
Δημοκρατίας. Τον κ. Καραμανλή ενημέρωσε αργότερα, το απόγευμα, ο υπουργός
Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος ενημέρωσε επίσης και τους υπόλοιπους
πολιτικούς αρχηγούς για την εξέλιξη της επιχείρησης.

«Ρολόι»

Το τέλος της περιπέτειας που γέμισε ανακούφιση την κυβέρνηση έδωσε την
ευκαιρία και για πολιτικές εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες η κυβερνητική
σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία της Βάσως Παπανδρέου «αποτελεί
υπόδειγμα κυβερνητικής λειτουργίας». Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις «όλα κύλησαν
ρολόι, επειδή υπήρξε συντονισμένη συνεργασία όλων των συναρμόδιων φορέων».