Νάρκες, μάρκο και πορνό

«Περιοχή απενεργοποίησης ναρκών». Ταμπέλα μόλις πενήντα μέτρα από το
αεροδρόμιο του Σαράγεβο και δέκα μέτρα από τα σπίτια μού φαίνεται ότι διακρίνω
τα αστέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΣΑΡΑΓΕΒΟ

Μάλλον λάθος κάνω, εδώ δεν υπάρχει η Ευρώπη, υπάρχει μόνο η πολυεθνική δύναμη,
δηλαδή, οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, οι Ιταλοί. Και ακόμη οι Έλληνες, οι
Σκανδιναβοί ­ κι άλλοι κι άλλοι, όλοι μαζί και χωριστά, ο καθείς για
διαφορετικούς λόγους, ηθική και συμφέροντα, όλοι όμως ήρθαν μετά…

Μετά… τον πόλεμο. Τη σφαγή. Το παράλογο ­ των Βαλκανίων, λένε. Μετά τους
150.000 νεκρούς, άντρες, γυναίκες και παιδιά ­ μπορεί και να ‘ναι 250.000 οι
νεκροί, κανείς δεν ξέρει ακόμη. Μετά τους 1.250.000 πρόσφυγες και
εκτοπισμένους από τις εστίες τους. Μετά τις τηλεοπτικές εικόνες ­ ήχος
πυροβολισμού, πτώμα με τα μάτια ανοικτά να κοιτούν το άπειρο, γυναίκα που
κλαίει, την άλλη μέρα επανάληψη, άλλο πτώμα ­ άλλη γυναίκα. Μετά… τη διάλυση
της χώρας που την έλεγαν Γιουγκοσλαβία. Στο μυαλό σου έχεις το Κόσοβο, έτσι
είναι, λες, η επικαιρότητα, ρωτάς «τι λένε εδώ για το Κόσοβο;», παύση, «δεν
τους απασχολεί ­ έχουν τα δικά τους», μπορεί και οι κάτοικοι του Σαράγεβο να
βλέπουν στις τηλεοράσεις τους εικόνες από την Πρίστινα και τα χωριά και τους
νεκρούς, όπως οι Ευρωπαίοι έβλεπαν από τους καναπέδες τους το σίριαλ του
Σαράγεβο. Οι διαφημίσεις, όμως, έχουν έρθει, χάρη των Βόσνιων «καταναλωτών»,
ενός πληθυσμού με ανεργία 40%-50%. Όσοι ζουν με την εργασία τους απευθύνονται
στην πολυεθνική δύναμη, δολάρια και μάρκα που συντηρούν κάτι το οποίο
ονομάζεται «οικονομία της Βοσνίας» ­ πάντως, τη δική της νομισματική ένωση την
έκανε, ένα βοσνιακό μάρκο ισούται με ένα γερμανικό μάρκο. Το Tide, η
Coca-Cola, ακόμη και ο Dior έχουν έρθει ­ και μια διαφήμιση με τον μυστηριώδη
τίτλο «Dayton imports – exports». Ναι, το Ντέιτον έφερε όλους αυτούς τους
στρατιώτες και σταμάτησε, λένε, τη σφαγή, το μεγάλο αφεντικό στη χώρα δεν
είναι ούτε μουσουλμάνος ούτε Κροάτης ούτε Σέρβος ­ είναι ο Καρλ Ουέστεντορπ, ο
υψηλός εκπρόσωπος της πολυεθνικής, μέχρι και νομοσχέδια φτιάχνει ο άνθρωπος.
Και οι «υπήκοοί» του βλέπουν τσόντα το βράδυ στις τηλεοράσεις, ένα γερμανικό
κανάλι ονόματι VOX επιμορφώνει τους Βαλκάνιους.

«Εμάς δεν μας πάνε και πολύ εδώ». Ο Έλληνας στρατιώτης ­ μόνιμος ή πενταετούς
θητείας ­ δεν εκφράζει ούτε οργή ούτε ενόχληση, τίποτα, είναι απλώς ένα
γεγονός, αυτός είναι ο τελευταίος που ευθύνεται για ένα «φιλοσερβικό παρελθόν»
που χρεώνουν κάποιοι στην Ελλάδα. Ποιους «πάνε»; Μα, τους Γερμανούς. Βέβαια…

Ο Θόδωρος Πάγκαλος, στο τραπέζι που του έκανε η ελληνική δύναμη της Βοσνίας ­
ρετσίνα και ντολμαδάκια και φέτα, Μικρούτσικος, Βίσση και Βανδή ­ είπε το
αυτονόητο ­ ότι ελπίζαμε η παρουσία μας σ’ αυτή τη γωνιά των Βαλκανίων να ήταν
γι’ άλλο λόγο, να μην είχαμε αυτόν τον ρόλο…

Δεν περιορίζεται στη συζήτηση με τους διοικητές, χαιρετά έναν έναν τους
φαντάρους, ίσως ξέρει πόσο χρειάζονται μια κουβέντα «από την πατρίδα», νέοι
που δεν βγαίνουν ποτέ από το στρατόπεδο να διασκεδάσουν, «μια φορά να συμβεί κάτι»…

Την άλλη μέρα ο υπουργός, ο πολιτικός, φεύγει ­ για να δει την ηγεσία της
Βσνίας, τους Βοσνιοκράτες. Να μιλήσει για τα Βαλκάνια και το Ντέιτον και την ειρήνη.

Ευτυχώς ­ το χιόνι είναι τόσο πυκνό που κρύβει την ημιτελή γέφυρα ­ και τις
πληγές του μετεμφυλιακού Σαράγεβο.