ΟΣΚΑΡ ΛΑΦΟΝΤΕΝ Κοινό σχέδιο για την ανεργία στην Ευρώπη

Δεν είναι η εντυπωσιακή σταδιοδρομία που δημιούργησε κατά κύριο λόγο τη
φήμη του Όσκαρ Λαφοντέν πέραν των συνόρων της Γερμανίας. Αλλά η οξύτητα της
κρίσης, η μαθηματική και ουμανιστική του καλλιέργεια και η μοντέρνα σκέψη. Από
τη νύχτα της 16ης Νοεμβρίου 1995, όταν νίκησε στο συνέδριο του
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος τον μέχρι τότε αρχηγό Ρούντολφ Σάρπινγκ με μια
ανεπανάληπτη ανάλυση του δικού του προγράμματος, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση
για το Ες Πε Ντε. Έγκαιρα διείδε ποιος είχε τις προϋποθέσεις για να οδηγήσει
στη νίκη: ο πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας Γκέρχαρντ Σρέντερ. Συνέβαλε
καθοριστικά για να διαμορφώσει την προοδευτική κοινή γνώμη της χώρας του πάνω
στο ποιος θα έπρεπε να γίνει υποψήφιος καγκελάριος. Και για μια ακόμη φορά στο
αρχαιότερο πολιτικό κόμμα της Ευρώπης ­ ιδρύθηκε στα 1863 ­ λειτούργησε η
δυαρχία, σύμφωνα με το πετυχημένο πείραμα: αρχηγός ο Βίλλυ Μπραντ, καγκελάριος
ο Χέλμουτ Σμιτ (1974-1982). Ο Λαφοντέν αυτοπειθάρχησε και ανέλαβε το υπουργείο
Οικονομικών με ευρύτατες αρμοδιότητες σε όλο τον χώρο των δημοσιονομικών και
της ανάπτυξης, με στόχο να τιθασεύσει την οικονομία: τους γίγαντες των
μονοπωλίων και την πρακτική του ημιάγριου ανταγωνισμού των ημερών της
παγκοσμιοποίησης. Και να μειώσει αισθητά τη φορολογία του μέσου πολίτη, που
σήκωνε το δυσβάσταχτο βάρος της φορολογίας στα 16 χρόνια της συντηρητικής
διακυβέρνησης. Έχοντας εφαρμόσει στο Σάαρ που κυβέρνησε τρεις τετραετίες
ευρύτατη κοινωνική πολιτική, είναι μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από τους
λίγους που πιστεύουν στη σοσιαλδημοκρατική κοινωνία. Τον προβάλλουν στις
Βρυξέλλες σαν τον πρόεδρο της Κομισιόν, που θα εκλεγεί το φετινό καλοκαίρι.
Όσοι δεν γνωρίζουν τις προδιαγραφές του χαρισματικού Λαφοντέν. Ο νεώτερος
δήμαρχος μεγάλης πόλης στη μεταπολεμική Γερμανία ­ 32 χρόνων στο Σάαρμπρικεν ­
που σπούδασε πυρηνική φυσική με υποτροφίες των Ιησουιτών και πολέμησε έντονα
στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 τους πυρηνικούς εξοπλισμούς, αποβλέπει σε
εξισορρόπηση των φορέων της οικονομίας και μείωση της ανεργίας με εξυγίανση
του δημοσιονομικού συστήματος. Αλλά και των μη παραγωγικών δαπανών με
συγκεκριμένα μέτρα, που εξήγγειλε καταθέτοντας τον προϋπολογισμό του 1999 στις
20 Ιανουαρίου. Ο ρεαλισμός του αντικατοπτρίζεται στην ανοχή των μεγάλων
μάνατζερ των ισχυρότερων βιομηχανιών. Αντιλαμβάνονται ότι ο κύριος αυτός
μοχλός της σημερινής γερμανικής κυβέρνησης μπορεί να πετύχει. Δεδομένο που θα
εξαρτηθεί και από τη στενή συνεργασία του με τον καγκελάριο. Η κοινή γραμμή
τους προοιωνίζεται ασφαλή τετραετή διακυβέρνηση.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Το γεγονός ότι τώρα από τις 15 χώρες-μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης τα 13 έχουν κυβέρνηση σοσιαλιστική ή
σοσιαλδημοκρατική, δίνει τη δυνατότητα σε αυτές να
αναπτύξουν ένα κοινό κοινωνικό πρόγραμμα, κατά κύριο λόγο για να
εξαλείψουν την ανεργία των νέων; Πιστεύετε πως παρά το γεγονός ότι
για ορισμένες χώρες που για τη συμμετοχή στο ευρώ η Σύμβαση
του Άμστερνταμ επιβάλλει σκληρά εσωτερικά
μέτρα, είναι εφικτό να εφαρμοστεί ένα τέτοιο ενιαίο πρόγραμμα;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ­ οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 15
χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ­ πέτυχε μεγάλη πρόοδο στη Βιέννη σχετικά με
την πορεία προς εφαρμογή ενός συλλογικού πακέτου απασχόλησης. Όλες οι
χώρες-μέλη συμπίπτουν στην εκτίμηση πως η εξεύρεση εργασίας των ανθρώπων στην
Ευρώπη: η εξασφάλιση απασχόλησης αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Στόχος της
πολιτικής μας είναι να επικεντρώσουμε το όλο φάσμα της απασχόλησης σε ένα
περιεκτικό κοινό σχέδιο, που προϋποθέτει γενική ανάπτυξη και σταθερότητα,
βασισμένες σε κοινή συνεταιρική οικονομική πολιτική.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Μετά τη θετική συνάντηση κατά τον πρώτο γύρο των συνομιλιών
«της συμμαχίας για την εργασία, την επιμόρφωση και του
συναγωνισμού» των εκπροσώπων της κυβέρνησης, των εργαζομένων και
των εργοδοτών στην καγκελαρία της Βόννης, πώς βλέπετε τις δυνατότητες
για εφαρμογή μιας προοδευτικής-κοινωνικής οικονομικής πολιτικής στη Γερμανία;

Είναι δυνατόν με τα μέτρα που έχετε ήδη εξαγγείλει, να
αυξηθούν οι θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα των νέων;

Η ΑΝΕΡΓΙΑ

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Ο πρώτος γύρος συνεργασίας μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων,
των εργοδοτών και της κυβέρνησης ­ που πραγματοποιήθηκε στην καγκελαρία ­ γύρω
από τα προβλήματα της απασχόλησης, επιμόρφωσης και συναγωνισμού έθεσε θετικές
βάσεις. Όλοι όσοι παραβρέθηκαν έχουν συνειδητοποιήσει την από κοινού ευθύνη
τους. Ιδιαίτερη σημασία ωστόσο έχει το δεδομένο ότι όλοι αναλάβαμε αγώνα
εναντίον της ανεργίας των νέων. Αν πετύχουμε σε σύντομο χρονικό διάστημα να
εξασφαλίσουμε απασχόληση και εξειδίκευση σε εκατό χιλιάδες νέους, θα έχουμε
προχωρήσει κάνοντας καθοριστικό βήμα.

Αλλά υπάρχει και η φορολογική μεταρρύθμιση που ελαφρύνει και ανακουφίζει τους
εργαζόμενους και τις οικογένειές τους και παρέχει δυνατότητες ενίσχυσης των
επενδύσεων. Αποτελεί σημαντική συμβολή στο πεδίο της καταπολέμησης της ανεργίας.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Σαν κεντρικό πόλο της οικονομικής σας πολιτικής θέσατε προ
των εκλογών κι επαναλάβατε σε πρόσφατες δηλώσεις σας τη
φορολογική μεταρρύθμιση, με κύριο στόχο την ανακούφιση των
εργαζομένων στη Γερμανία, όλων, και των μεταναστών.
Αλλά και εναρμόνιση της φορολογίας σε όλες τις χώρες-μέλη της
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Με ποια μέτρα θα πραγματοποιήσετε τους
δύο αυτούς στόχους;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Στο πρώτο σκέλος της ερώτησής σας απαντώ ότι η προτεραιότητά μας
είναι να αυξήσουμε τα εισοδήματα των εργαζομένων. Όλων, όσοι απασχολούνται στη
χώρα μας. Τα τελευταία χρόνια οι επιχειρηματίες ­ όχι ο μεμονωμένος εργοδότης
­ είχαν στη Γερμανία την κατώτατη πραγματική επιχειρηματική φορολόγηση η οποία
είχε εφαρμοστεί ποτέ στην Ομοσπονδία. Ενώ οι εργαζόμενοι, την ίδια περίοδο,
κατέβαλλαν κάθε χρόνο τους υψηλότερους φόρους που είχαν ποτέ εφαρμοστεί στη
χώρα μας.

Αυτή η πρακτική με τη δική μας μεταρρύθμιση αποτελεί παρελθόν. Καθοριστικό
όμως είναι το άλλο σκέλος που αφορά την εναρμόνιση των φόρων στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Το φορολογικό «ντάμπινγκ» που ισχύει σε ορισμένες χώρες. Δηλαδή ενώ για
τους εργαζόμενους στις χώρες αυτές ο φόρος προστιθέμενης αξίας, ο έμμεσος
καταναλωτικός, ο φόρος πάνω στην κοινωνική τους ασφάλεια και στα ημερομίσθιά
τους συνεχώς αυξάνονται, για τους πλούσιους διαρκώς μειούται: η περιουσία που
προέρχεται από εγκαταστάσεις σε άλλη χώρα δεν φορολογείται, όπως και τα
κεφάλαια που εξάγονται στο Λουξεμβούργο. Αυτή την τακτική δεν είναι δυνατόν να
την ανεχθούμε. Μια τέτοια Ευρώπη δεν την θέλουμε. Φυσικά αυτό θα προκαλέσει
αντιδράσεις. Αλλά μια «ευρωπαϊκή οικονομική ένωση» που δεσμεύεται με ένα
πακέτο ενιαίας νομισματικής σταθερότητας και που αποβλέπει σε κοινή πολιτική
και στον επιμέρους κρατικό προϋπολογισμό, χωρίς μια βαθμιαία συνεχή και κοινή
φορολογική πολιτική δεν θα μπορέσει να ολοκληρωθεί.

Γι’ αυτό, άλλωστε, ο Βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε μαζί με τον Γερμανό
καγκελάριο ότι επιθυμεί να καταπολεμήσει το φορολογικό «ντάμπινγκ».

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

«ΤΑ ΝΕΑ»: Η αντιπολίτευση επικεντρώνει την κριτική της, ότι με τη
φορολογική σας μεταρρύθμιση δεν εξασφαλίζονται θέσεις εργασίας και άρα δεν θα
μειωθεί η ανεργία, την καταπολέμηση της οποίας έχετε προγραμματίσει ως κύριο
στόχο σας. Έχει βάση η άποψη αυτή;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Όχι. Εμείς ακολουθούμε άλλη κοινωνική πολιτική με τη φορολογική μας
μεταρρύθμιση από εκείνη που εφάρμοσαν για πολλά χρόνια οι επικριτές μας. Για
τη δική τους αποφάνθηκε το γερμανικό εκλογικό σώμα τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Οι μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις συγκέντρωσαν την τελευταία χρονική περίοδο
τόσο πολύ ρευστό χρήμα, τόσα κέρδη, ώστε να μπορούν τώρα να αγοράζουν τη Ρόβερ
και να συγχωνεύονται με αυτήν, να συγχωνεύονται με την Μπέντλεϊ. Η χημική
βιομηχανία αγοράζει άλλες ξένες μονάδες, η Ντόιτσε Μπανκ (Σημ. όχι η κρατική
Μπούντεσμπανκ) αγοράζει επίσης και συγχωνεύεται. Προφανώς συμβαίνει αυτό που
ισχυρίζονται: «πληρώνουν πάρα πολύ υψηλούς φόρους!…».

Το συμπέρασμα από αυτή την κατάσταση ήταν σαφές για ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.

Όσον αφορά την καταπολέμηση της ανεργίας, πολύ σύντομα όχι μόνο θα γίνουν
αισθητά, αλλά και θα αποδώσουν τα μέτρα που άρχισε ήδη να εφαρμόζει η κυβέρνηση.

Αντικατοπτρίζονται ήδη στο πρόγραμμα του υπουργείου Οικονομικών για το 2000,
που θα υλοποιηθεί από του χρόνου με τη μείωση από τη μία πλευρά του φόρου
εισοδήματος των εργαζομένων και από την αύξηση του επιδόματος για τα παιδιά
τους από την άλλη. Και ακόμη θα αρχίσουν να λειτουργούν αργότερα και τα κοινά
μέτρα που συζητάμε και προδιαγράφουμε με τους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

«ΤΑ ΝΕΑ»: Στο νέο βιβλίο σας «Κανένας φόβος απέναντι στην
παγκοσμιοποίηση. Ευημερία και εργασία για όλους», που συγγράψατε
με τη σύζυγό σας, οικονομολόγο Κρίστα Μίλερ, βεβαιώνετε
ότι είναι δυνατή η μείωση κατά 50% του σημερινού αριθμού των
ανέργων στη Γερμανία, που είναι 4,8 εκατομμύρια πολίτες. Πώς θα
το επιτύχετε αυτό και γιατί δεν πρέπει να υπάρχει φόβος για μία
άγριου σχεδόν ανταγωνισμού παγκοσμιοποίηση;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Είμαι πεπεισμένος γι’ αυτό. Με τη στρατηγική ενός κατευθυνόμενου
ρυθμού ανάπτυξης της δημοσιονομικής πολιτικής, τη μείωση των πρόσθετων εξόδων
πάνω στα ημερομίσθια, τη μείωση των ωρών εργασίας σε συνάρτηση με πολιτική
μισθών προσανατολισμένη στην παραγωγικότητα, μπορούν να εξασφαλιστούν, φυσικά
βαθμιαία, δύο εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας.

Αναφορικά με την ανάγκη να μην υπάρχει φόβος για την παγκοσμιοποίηση στη
Γερμανία ­ το βιβλίο κάνει ανάλυση της οικονομικής πολιτικής στη χώρα αυτή ­
επιθυμώ να προσδιορίσω ότι η ανάπτυξη και η απασχόληση δεν οφείλονται στην
παγκοσμιοποίηση, αλλά είναι φαινόμενα ενδογερμανικών συνισταμένων.

Θα πρέπει επομένως με εσωτερική στρατηγική να αντιμετωπιστούν. Την
παγκοσμιοποίηση οφείλουμε να την διαμορφώσουμε κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να
μετατραπεί σε μία επιτυχία υπέρ του ανθρώπου. Χρησιμοποιώντας και αξιοποιώντας
της ευκαιρίες που παρέχει. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια πολιτική που
συνειδητά θα κατευθύνεται από διεθνή ευθύνη. Σε μια εποχή που οι επιχειρήσεις
συγχωνεύονται σε διεθνές επίπεδο, επιβάλλεται και η πολιτική να διαμορφώνεται
και να ενισχύεται από κοινού διεθνώς και με ισχυρότερους δεσμούς. Και να
εναρμονίζεται. Στο πεδίο αυτό ανήκουν και οι προσπάθειες για αποδοτικότερο
συντονισμό της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής, προκειμένου να
περιορίζονται μεγάλες ανακατατάξεις οικονομικής υφής ­ παραδείγματος χάρη
μαζικές κερδοσκοπίες. Μόνο με αυτές τις προϋποθέσεις θα καταστεί δυνατό στην
Ευρώπη να καταπολεμήσουμε με επιτυχία την ανεργία, που απειλεί όλη την ήπειρο.

Με τη σύζυγό του Κρίστα Μίλερ, διακεκριμένη οικονομολόγο

«ΤΑ ΝΕΑ»: Πρόσφατα είχατε μία μακρά συνομιλία ως αρχηγός του Ες Πε Ντε με
τον Έλληνα αρχηγό του ΠΑΣΟΚ κ. Σημίτη, που επισκέφθηκε ως
Πρωθυπουργός επίσημα τη Βόννη. Ποιο ήταν το κύριο αντικείμενο
των συνομιλιών σας με τον ηγέτη του ιδεολογικά συγγενούς ελληνικού
κόμματος και πώς αντιμετωπίζετε μελλοντική συνεργασία σε διμερές
επίπεδο και στον χώρο των ευρωσοσιαλιστικών κομμάτων;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Οι τακτικές συνομιλίες ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και το Ες Πε Ντε αποτελούν
συστατικό στοιχείο της διεθνούς συνεργασίας του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος και συμβάλλουν ουσιαστικά στην ελληνογερμανική φιλική σχέση. Κατά τις
συνομιλίες αυτές αντικείμενο είναι από τη μια πλευρά κοινή εκτίμηση και
ανάλυση των επίκαιρων προβλημάτων. Στην πρόσφατη εδώ συνάντησή μας
αντιμετωπίσαμε κατά κύριο λόγο προβλήματα της πορείας προς την ευρωπαϊκή
ενοποίηση και συνακόλουθα τις σχετικές με τον στόχο αυτό μεταρρυθμίσεις, που
προβλέπονται στην Ατζέντα για το 2000. Όμως από την άλλη μεριά ανταλλάσσουμε
τις απόψεις μας γύρω από τις προγραμματικές θέσεις και εξελίξεις στα δύο
κόμματα: το ΠΑΣΟΚ και το Ες Πε Ντε. Αναφέρομαι σε αυτό ιδιαίτερα εν όψει του
επικείμενου την άνοιξη Συνεδρίου των Ελλήνων φίλων μας και των στόχων που θα
προσδιοριστούν κατά τη διάρκεια των εργασιών του για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ και
την κοινή συνεργασία μας στο μέλλον, μέσα στη σοσιαλδημοκρατική οικογένεια της Ευρώπης.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Σε συνάντησή μας πριν από τις εκλογές είχατε πει πως θα
επισκεπτό- σαστε την Ελλάδα όπου πολλές φορές έχετε
έρθει, όπως πήγατε και στην Κύπρο με τον Βίλλυ
Μπραντ. Τώρα που το βάρος των υποχρεώσεών σας είναι
διαφανές, προβλέπετε σύντομη επίσκεψη που θα γινόταν ιδιαίτερα
ευπρόσδεκτη από τους παλαιούς φίλους σας;

ΛΑΦΟΝΤΕΝ: Προ του τέλους της γερμανικής προεδρίας ­ 30 Ιουνίου 1999 ­ στην
Ευρωπαϊκή Ένωση καταλαβαίνετε πως δεν μπορώ να βρω ελεύθερες ημέρες. Μετά όμως
θα πραγματοποιήσω την επιθυμία μου και αυτό που σας είπα. Πάντα επισκέπτομαι
ευχαρίστως τη χώρα σας. Η τελευταία μου παρουσία όμως ήταν θλιβερή: ήρθα εκεί
για να συνοδεύσω ως αρχηγός του γερμανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος έναν μεγάλο
φίλο: τον Ανδρέα Παπανδρέου στην τελευταία του κατοικία.