Σάλος για την εκλογή αρνητή της γενοκτονίας

Η εκλογή, με την οριακή πλειοψηφία μιας ψήφου, του μελετητή της οθωμανικής
ιστορίας Ζυλ Βενστέν στην έδρα της Τουρκικής Ιστορίας του φημισμένου
πανεπιστημιακού ιδρύματος College de France έχει προκαλέσει έντονη διαμάχη
τόσο στους ακαδημαϊκούς κύκλους όσο και στην αρμενική κοινότητα. Πολλοί
ερευνητές και διανοούμενοι τον κατηγορούν ότι αρνείται τον χαρακτηρισμό της
γενοκτονίας στη σφαγή των Αρμενίων από τους Τούρκους.

Γενοκτονία των Αρμενίων. Δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, τονίζουν οι επικριτές του Βενστέν, που αρνείται τον χαρακτηρισμό της γενοκτονίας στη σφαγή του 1915

Ο ΖΙΛ Βενστέν δεν είναι ειδικευμένος στη σύγχρονη ιστορία. Και δεν
καταπιάστηκε με το θέμα της γενοκτονίας των Αρμενίων παρά τρεις φορές: σ’ ένα
άρθρο, που δημοσιεύτηκε το 1995 στη γαλλική επιθεώρηση «Histoire», σε μία
επιστολή του προς τον διευθυντή του College de France Ζιλμπέρ Ντραγκόν, τον
Ιούλιο του 1998, και σε μία συνέντευξη-ποταμό που παραχώρησε τον Νοέμβριο του
ίδιου έτους στη γαλλοαρμενική εφημερίδα «Haratch».

Ο Ζιλ Βενστέν, αν και δεν αμφισβητεί άμεσα το γεγονός ότι οι Τούρκοι προέβησαν
σε μαζικές σφαγές των Αρμενίων, το 1915, εκφράζει ορισμένες αμφιβολίες όσον
αφορά την αποτίμηση του αριθμού των θυμάτων. Οι ισχυρισμοί των Αρμενίων περί
1,5 εκατομμυρίου νεκρών απορρίπτονται «από πλήθος ιστορικών», υποστηρίζει ο
Γάλλος ιστορικός. Και, αποενοχοποιώντας τους Τούρκους, ισχυρίζεται ότι δεν
υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν την ενοχή της οθωμανικής κυβέρνησης ούτε
σαφής απόδειξη ότι οι αρχές της εποχής εκείνης είχαν λάβει συνειδητά την
απόφαση να εξοντώσουν τον αρμενικό λαό.

Στην επιστολή του προς τον Ζιλμπέρ Ντραγκόν, δέχεται ότι ο όρος «γενοκτονία»
μπορεί πράγματι να χρησιμοποιηθεί στην περίπτωση των Αρμενίων, εφόσον τον
αντιλαμβανόμαστε «ως μαζικό ακρωτηριασμό ενός πληθυσμού». Σπεύδει, όμως, να
συμπληρώσει: «Αντίθετα, αν συνδέουμε αναγκαστικά τον χαρακτηρισμό της
γενοκτονίας με μια απόφαση εξόντωσης που λαμβάνει μια κυβέρνηση ­ και στη
συγκεκριμένη περίσταση η οθωμανική κυβέρνηση ­ και με τη συστηματική εφαρμογή
της, μου φαίνεται ότι μια τέτοια απόφαση δεν αποκλείεται, αλλά δεν έχει ακόμα
πλήρως τεκμηριωθεί με την αναγκαία ακρίβεια».

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ «ΑΡΝΗΤΙΣΜΟΥ»

Για την αρμενική κοινότητα, αυτές οι επιφυλάξεις ως προς τη χρησιμοποίηση του
όρου γενοκτονία ισοδυναμούν με μιαν εκστρατεία «αρνητισμού», υποδουλωμένη στην
τουρκική εκδοχή της Ιστορίας. Ο ορισμός της γενοκτονίας, όπως καθιερώθηκε από
τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών, το 1948, προϋποθέτει ότι ένας κρατικός
μηχανισμός επιδιώκει τη «σκόπιμη υποταγή μιας ομάδας (εθνικής, φυλετικής ή
θρησκευτικής) σε συνθήκες ύπαρξης που θα επέφεραν τη φυσική πλήρη ή μερική
εξόντωσή της».

Γνωστοί Γάλλοι διανοούμενοι, μεταξύ των οποίων ο Αλέν Φινκελκρότ, ο Ζακ λε
Γκοφ και ο Μισέλ Πατί, σε κείμενό τους με το οποίο ζητούν την επανεξέταση της
εκλογής του Ζιλ Βενστέν, υπογραμμίζουν ότι «η πραγματικότητα της γενοκτονίας
των Αρμενίων δεν επιδέχεται αμφισβήτηση ούτε ως προς το εύρος της ούτε ως προς
την προμελέτη της. Πολυάριθμα ντοκουμέντα της εποχής εκείνης, κυρίως
διπλωματικά αρχεία, αποδεικνύουν ότι η αλληλουχία των εκτοπίσεων, των σφαγών
και των θανάτων από εξάντληση αποκαλύπτουν ένα σχέδιο εξάλειψης της παρουσίας
του αρμενικού στοιχείου από την Ανατολία. Ήδη από το 1915 ήταν σαφές ότι
υπεύθυνοι αυτού του σχεδίου ήταν οι υπουργοί Εσωτερικών και Πολέμου, Τάλαατ
και Ενβέρ».