Υπέρηχοι σωτηρίας

Οι μισές καρδιακές προσβολές και το ένα στα τρία εγκεφαλικά επεισόδια
μπορεί να προληφθούν χάρη σε μια προληπτική εξέταση με υπερήχους σε υγιή
άτομα, την οποία ανέπτυξε ο Έλληνας καθηγητής Αγγειοχειρουργικής στο Ιμπίριαλ
Κόλετζ του Πανεπιστημίου του Λονδίνου κ. Ανδρέας Νικολαΐδης.

Ο καθηγητής Αγγειοχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου Ανδρέας Νικολαΐδης

ΟΠΩΣ ΕΞΗΓΗΣΕ στα «ΝΕΑ» ο κ. Νικολαΐδης, ο οποίος βρίσκεται στην Αθήνα
με την ευκαιρία του 6ου Συνεδρίου Αγγειολογίας και Αγγειοχειρουργικής, η
έρευνα της ομάδας του αφορά τις αθηρωματικές πλάκες που φράσσουν τις αρτηρίες
και ιδιαίτερα αυτές των καρωτίδων αρτηριών.

«Η μέτρηση αυτών των πλακών στις αρτηρίες με υπερήχους γίνεται τόσο σε μέγεθος
(σε εκατοστά του μέτρου), όσο και σε ποιόν (από τι αποτελούνται)» ανέφερε ο
καθηγητής. «Έχουμε φθάσει στο σημείο να εξετάζουμε ένα υγιές άτομο και να του
λέμε πόσα χρόνια πιο νέες ή πιο ηλικιωμένες είναι οι αρτηρίες του σε σχέση με
τη βιολογική ηλικία του».

Το ζητούμενο της μακροχρόνιας έρευνας είναι η προφύλαξη από τα εγκεφαλικά και
καρδιακά επεισόδια με τη βοήθεια ­ σε δεύτερη φάση ­ των φαρμάκων και, εάν
χρειασθεί, της χειρουργικής.

ΕΧΟΥΜΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ

«Έχουμε εξετάσει 2.000 άτομα επί 10 χρόνια, μελετώντας δύο καρωτίδες και δύο
μηριαίες αρτηρίες σε κάθε άτομο», τονίζει ο κ. Νικολαΐδης. «Έχουμε σήμερα τις
αποδείξεις ότι είναι δυνατόν με αυτή την εξέταση να καλύψουμε διαγνωστικά
μεγάλο αριθμό ατόμων. Το 20% των ατόμων της ομάδας που εξετάσαμε, στα οποία
διαπιστώσαμε πρόβλημα στις καρωτίδες, εμφάνισαν μέσα σε 10 χρόνια εγκεφαλικό
επεισόδιο ή καρδιακή προσβολή. Το 10% των ανθρώπων τα οποία ελέγχουμε με τους
υπερήχους και διαγιγνώσκουμε σοβαρή στένωση των αρτηριών αντιστοιχούν στο 80%
των εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακών εμφραγμάτων που συμβαίνουν μέσα στον πληθυσμό».

Η μέθοδος που ανέπτυξε η ομάδα του κ. Α. Νικολαΐδη εφαρμόζεται ήδη σε κλινικές
προλήψεως των εγκεφαλικών (Stroke Prevention Clinics) στις ΗΠΑ, στον Καναδά
και στην Ευρώπη. «Η εξέταση αυτή θα πρέπει να γίνεται σε όλα τα υγιή άτομα άνω
των 45 χρόνων, άνδρες και γυναίκες», υπογραμμίζει ο κ. Νικολαΐδης. «Οι έως
σήμερα εξετάσεις γίνονταν σε άτομα που ήδη είχαν εμφανίσει συμπτώματα, οπότε
ήταν πολύ δύσκολο να προλάβεις τα επεισόδια».

ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΒΗΜΑ

Το επόμενο βήμα των ερευνητών ήταν να μελετήσουν πώς κινούνται οι αθηρωματικές
πλάκες μέσα στις αρτηρίες. «Η κίνηση των πλακών σε σχέση με τα τοιχώματα των
αρτηριών (απουσία κινήσεως, κίνηση πάνω-κάτω ή στροβιλιστική κίνηση) νομίζουμε
ότι παίζει ρόλο στην πρόκληση εγκεφαλικού επεισοδίου», λέει ο κ. Νικολαΐδης.
«Πιστεύουμε ότι οι πλάκες που κινούνται σπάνε, και κρύσταλλοι χοληστερόλης
πηγαίνουν στον εγκέφαλο προκαλώντας το εγκεφαλικό επεισόδιο. Στα άτομα που
βρίσκουμε ότι κινδυνεύουν για εγκεφαλικό επεισόδιο ­ και αυτό μπορεί να
συμβαίνει ακόμη και εάν δεν έχουν υψηλά επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα τους ­
μπορούμε να χορηγήσουμε ως προληπτικά φάρμακα στατίνες (και κυρίως
πραβαστατίνη), που έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να βοηθήσουν. Με τον τρόπο
αυτό, είμαστε σε θέση να προλάβουμε κατά 30% τα εγκεφαλικά επεισόδια και κατά
50% τις καρδιακές προσβολές».

Η ΣΤΕΝΩΣΗ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

Οι ερευνητές προχώρησαν και σε άλλες μελέτες για το ίδιο αντικείμενο,
αναζητώντας στα άτομα που είχαν μεγάλη στένωση των αρτηριών (μεγαλύτερη του
50%) ποιοι κινδυνεύουν και ποιοι όχι. Η νέα αυτή έρευνα διεξάγεται σε 1.500
άτομα και σε 90 ταυτόχρονα επιστημονικά κέντρα (μεταξύ των οποίων τα
Πανεπιστήμια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης), με συντονιστικό κέντρο το
εργαστήριο του κ. Α. Νικολαΐδη στο Ιμπίριαλ Κόλετζ του Λονδίνου. Η έρευνα
χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Πρέπει να ξεχωρίσουμε ποια άτομα με στένωση των αρτηριών πραγματικά
κινδυνεύουν και πρέπει να υποβληθούν σε εγχείρηση καρωτίδων, γιατί το ποσοστό
του γενικού πληθυσμού που παθαίνει εγκεφαλικό επεισόδιο κάθε χρόνο είναι 2%
και το ποσοστό κινδύνου από την εγχείρηση είναι 3%», επισημαίνει ο κ. Νικολαΐδης.

Στην έρευνα για την κίνηση των αθηρωματικών πλακών μέσα στην αρτηρία,
συμμετέχει η Ελληνίδα ερευνήτρια στο Τμήμα Βιοϊατρικών Συστημάτων του Ιμπίριαλ
Κόλετζ του Λονδίνου κ. Σπυρέττα Γολεμάτη. «Στο συνέδριο θα παρουσιάσουμε την
αυτόματη μέθοδο που έχουμε αναπτύξει και χάρη στην οποία μπορεί να εκτιμηθεί η
κίνηση του τοιχώματος του αγγείου», λέει η κυρία Γολεμάτη. «Με την τεχνική
αυτή είναι δυνατός ο διαχωρισμός των αθηρωματικών πλακών, με βάση τον τρόπο
κινήσεώς τους».