[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΣΤΗΝ εκκλησία δεν πηγαίνω ­ παρότι μπορεί και να ένιωθα καλά. Με τις
χαρτορίχτρες, τους αστρολόγους, τις μάντισσες και τα λοιπά συναφή με χωρίζει
άβυσσος. Το ίδιο και με τους περί την ινδική φιλοσοφία και τον διαλογισμό
ασχολουμένους. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ανελλιπώς, την πρώτη του έτους
κάνω έναν νοερό απολογισμό της χρονιάς. Και κάθε χρόνο, εδώ και μία δεκαετία
τουλάχιστον, το ίδιο αίσθημα: ότι ζούμε στη χώρα που δεν συμβαίνει τίποτε. Όχι
φυσικά ότι δεν υπάρχουν δραματικά γεγονότα άξια να αποσπάσουν την προσοχή μας.
Ούτε ότι λείπουν τα αξιόλογα πρόσωπα που παρά τις αντιξοότητες προσπαθούν ό,τι
κάνουν, ο καθένας στον τομέα του, να το κάνουν καλά. Είναι περισσότερο η
απουσία κάθε μορφής συλλογικότητας, η έλλειψη ακόμα και ενός στοιχειωδώς
οργανωμένου διαλόγου για το πού πάνε και πού θα θέλαμε να πάνε τα δικά μας
πράγματα. Κι αυτό μπορεί κανείς να το διακρίνει παντού ­ από την τέχνη έως την πολιτική.

Κάθε χρόνο εκδίδονται εκατοντάδες νέα βιβλία, δύσκολα όμως θα μπορούσε να
μιλήσει κανείς για ελληνική πεζογραφία ή ποίηση. Όπως δύσκολα θα μπορούσε να
μιλήσει κανείς για νέο ελληνικό κινηματογράφο παρά τις όποιες καλές νέες
ταινίες. Στην πολιτική συμβαίνει ακριβώς το ίδιο. Τα κόμματα έχουν προ πολλού
αφυδατωθεί και οι διανοούμενοι, όταν δεν ξεκοκαλίζουν προγράμματα της ΕΟΚ
κυνηγούν ο καθένας τους δικούς του δαίμονες. Ίσως αυτή την απουσία να είχε
υπόψη του ο κ. Σημίτης όταν θέλησε να ξεκινήσει τον διάλογο για την
Κεντροαριστερά με τον Όμιλο Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της
Κοινωνίας. Μια πρωτοβουλία, βέβαια, που σήμερα έχει εκφυλιστεί σε κοσμικά τέια
που απλώς εξυπηρετούν τις προσωπικές στρατηγικές ορισμένων στελεχών.

Τις συνέπειες αυτής της απουσίας κάθε μορφής συλλογικότητας τις ζούμε όλοι με
τον αυξανόμενο εκβαρβαρισμό της κοινωνικής μας ζωής. Η έλλειψη οποιουδήποτε
κοινού πλαισίου αναφοράς σημαίνει ότι ο καθένας τραβάει τον δικό του δρόμο ­
εν δυνάμει μόνος εναντίον όλων και όλοι εναντίον ενός εκάστου. Οι προσωπικές
συμπάθειες ή αντιπάθειες και οι «παρέες» ­ με την πιο στενή και μικρόκαρδη
έννοια ­ αναδεικνύονται σε καθοριστικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση της
στάσης μας. Το είδαμε πριν από λίγους μήνες ακόμη και σε μια τόσο τρανταχτή
περίπτωση όπως τον θόρυβο που ξέσπασε γύρω από το λεξικό Μπαμπινιώτη. Το
ξαναζήσαμε πριν από λίγες ημέρες με τους S-300, όπου με την ίδια ευκολία
κάποιοι μιλούσαν για εθνικό θρίαμβο και κάποιοι άλλοι για εθνική προδοσία.
Έτσι όμως δεν θα κάνουμε προκοπή.