[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ πριν από λίγα χρόνια έκαναν ένα πρωτότυπο πείραμα: κατάργησαν τη
δωρεάν χορήγηση σχολικών βιβλίων. Κάθε μαθητής στην αρχή του χρόνου κατέβαλε
ένα ­ περίπου συμβολικό ­ ποσό για να πάρει τα βιβλία του. Στο τέλος του
χρόνου αν επέστρεφε τα βιβλία σε καλή κατάσταση, έπαιρνε τα λεφτά πίσω. Αν
όχι, τα έχανε. Όπως ίσως θα περίμενε κανείς, η σχέση των μαθητών με τα βιβλία
τους ­ ενδεχομένως άρα και με την εκπαιδευτική διαδικασία ­ άλλαξε από τη μια
μέρα στην άλλη. Πού το δικό μας τελετουργικό σκίσιμο των βιβλίων στο τέλος
κάθε σχολικής χρονιάς… Κι όμως και στην Ελλάδα μπορεί κανείς να παρατηρήσει
σήμερα ανάλογα φαινόμενα με αυτά της Ιαπωνίας. Οι καταλήψεις για παράδειγμα.
Κανείς ως σήμερα δεν έχει σχολιάσει ­ θεωρείται άραγε αυτονόητο; ­ ότι μόνο
δημόσια σχολεία τελούν υπό κατάληψη. Ούτε ένα ιδιωτικό! Στα πλαίσια μιας
αυστηρά τυπικής λογικής αυτό είναι παράλογο: η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αφορά
εξίσου τα δημόσια και τα ιδιωτικά σχολεία.

Είναι φανερό, ωστόσο, ότι ο μαθητής του ιδιωτικού σχολείου αρνείται να
αντιδράσει στην πολιτική Αρσένη στερώντας από τον εαυτό του ένα αγαθό το οποίο
ακριβοπληρώνει. Αντιθέτως, στα δημόσια σχολεία, παρ’ ό,τι το αγαθό ­ η
εκπαίδευση ­ είναι ακριβώς το ίδιο, οι μαθητές, επειδή (μοιάζει να) τους
παρέχεται δωρεάν, το ευτελίζουν με περισσή ευκολία. Κι ίσως εδώ να βρίσκεται
το κλειδί για την «αποτυχία» των αλλεπάλληλων εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που
με εκνευριστική περιοδικότητα ­ και πολλές καλές προθέσεις ασφαλώς ­
επιχειρούν ο ένας υπουργός Παιδείας μετά τον άλλο. Στο ότι όλοι δηλαδή έχουν
αποτύχει να εμπλέξουν στην εκπαιδευτική διαδικασία τους άμεσα ενδιαφερομένους,
δηλαδή τους μαθητές και τους γονείς. Μόνη λύση φυσικά είναι η
αποκρατικοποίηση! Είτε με την πλήρη ιδιωτικοποίηση ­ κάθε γονιός πλέον να
λαμβάνει ένα «τσεκ» εκπαίδευσης και να επιλέγει το σχολείο των παιδιών του.
Είτε με το πέρασμα της ευθύνης για τα σχολεία στους δήμους ­ όπου βέβαια η
πίεση των γονιών για την ποιότητα των σχολείων θα είναι πιο άμεση και απείρως
πιο αποτελεσματική.

Παρεμπιπτόντως, με τον τρόπο αυτό τα ζητήματα της Παιδείας θα πάψουν να
ορίζονται από τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων των καθηγητών με το
υπουργείο. Με 100.000 καθηγητές σήμερα να απασχολούνται σε φροντιστήρια και
κύριος οίδε πόσους σε ιδιαίτερα μαθήματα, μπορεί κανείς στα σοβαρά να
περιμένει από την εκπαιδευτική κοινότητα λύσεις που θα καταργούν την παραπαιδεία;