ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Κακές συμβουλές προς νέους

Στους νέους, όλοι δίνουν καλές συμβουλές. Πιο σπουδαίες όμως, καθ’ ότι
δυσκολότερες και πιο επώδυνες, είναι οι κακές συμβουλές. Και καταλληλότερος να
τις δώσει είναι ένας γνωστός «κακός»: ο Τζωρτζ Στάινερ.

Προς νέους. Πάνω απ’ όλα, λέει ο Τζωρτζ Στάινερ, να ζείτε τα πάθη σας

ΣΥΜΒΟΥΛΗ πρώτη: Μη διαπραγματεύεστε ποτέ τα πάθη σας. Ο κόσμος είναι γεμάτος
από αθλιότητα κι από πείνα, από ωμότητες κι από ανάγκες, και η επιθυμία
κάποιου να αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη ενός πολύ ειδικού πράγματος, της
κινεζικής κεραμικής στη διάρκεια της δυναστείας Σουνγκ, για παράδειγμα, ή ενός
χειρογράφου του δέκατου αιώνα, φαίνεται προκλητική από κοινωνική, πολιτική και
οικονομική άποψη. Ο Στάινερ, όμως, είναι κατηγορηματικός: τα πάθη μας πρέπει
να τα ζούμε. Γιατί άμα αρχίσεις να διαπραγματεύεσαι ­ σημειώνει ο γνωστός
κριτικός και καθηγητής σε ομιλία που εκφώνησε πρόσφατα στη Ρώμη ­ γρήγορα οι
συμβιβασμοί σε πνίγουν. Το να έχεις πάθος για κάτι και να ασχοληθείς μ’ αυτό
για τέσσερα, πέντε χρόνια, είναι ο μεγαλύτερος πλούτος του κόσμου. Κι αν
έπειτα χρειαστεί να γίνεις δικηγόρος ή τραπεζίτης, θα έχεις ζήσει μερικά
χρόνια ευτυχισμένος. Κι αυτό δεν μπορεί να σου το πάρει κανείς.

Συμβουλή δεύτερη: Να έχετε επίγνωση του εύθραυστου χαρακτήρα του πάθους σας.
Ακόμη δεν έχουμε καταλάβει γιατί η Ευρώπη, η δική μας Ευρώπη, υπήρξε εστία των
βαρβαροτήτων αυτού του αιώνα. Τα στρατόπεδα του θανάτου δεν ήταν στην έρημο
της Αφρικής, αλλά στη χώρα του Γκαίτε, του Καντ και του Μπετόβεν. Και οι λαοί
δεν προστάτευσαν τους ανθρώπους απ’ αυτά: αντίθετα, συχνά συμμάχησαν με τη
βαρβαρότητα. Κάθε πρωί που ξυπνάμε για να ασκήσουμε το καθηγητικό μας
επάγγελμα ­ λέει ο Στάινερ ­ πρέπει να θέτουμε στον εαυτό μας ένα ερώτημα που
μοιάζει αφελές: γιατί δεν υπερασπιστήκαμε με μεγαλύτερη θέρμη τις ανθρώπινες
αξίες; Τι κάναμε όταν στην Ευρώπη ήταν μεσάνυχτα; Οι νέοι θέλουν να ξέρουν.

Κακή συμβουλή τρίτη, και ελαφρότερη: Να μαθαίνετε από μνήμης, μέρα-νύχτα, όχι
με το μυαλό αλλά με την καρδιά, «απέξω» όπως λέγαμε στο σχολείο. Ό,τι να ‘ναι,
αρκεί να το μαθαίνετε με την καρδιά. Και τότε θα γίνετε πλούσιοι, πολύ
πλούσιοι. Θα είστε σαν ένα καράβι γεμάτο θησαυρούς. Κανείς δεν μπορεί να σας
αφαιρέσει αυτό που ξέρετε από μνήμης, κανείς. Οι Ρώσοι το γνωρίζουν καλά. Την
εποχή του Μπρέζνιεφ υπήρχε σ’ ένα πανεπιστήμιο του Καζαχστάν μια νεαρή
καθηγήτρια της αγγλικής λογοτεχνίας που την έκλεισαν στη φυλακή για το τίποτα,
ύστερα από μια εσφαλμένη καταγγελία. Η γυναίκα αυτή έμεινε κλεισμένη σ’ ένα
κελί χωρίς φως, χωρίς χαρτί, χωρίς μολύβι, για τρία ολόκληρα χρόνια. Ήξερε
όμως από μνήμης τον «Ντον Τζιοβάνι» του Μπάιρον, ένα σχεδόν εθνικό ποίημα της
Ρωσίας. Κάπου 40.000 στίχοι, και τους ήξερε απέξω, και τους μετέφρασε στο
σκοτάδι. Χάρις σ’ αυτούς άντεξε. Αυτή η γυναίκα είναι πιο ισχυρή απ’ όλα τα
κράτη του κόσμου. Σε μια τέτοια γυναίκα, κανένας φασισμός, σταλινισμός ή
ψυχορραγών καπιταλισμός δεν μπορεί να κάνει τίποτα.