«Σκηνές» εκπαιδευτικής απορρύθμισης

Τι κοινό έχουν τα κενά καθηγητών στα σχολεία και οι κυήσεις; Την απάντηση την
δίνει ο υφυπουργός Παιδείας Γιάννης Ανθόπουλος στη Βουλή, σε ερώτηση που αφορά
την ύπαρξη κενών θέσεων καθηγητών στα σχολεία:

«Δεν είναι περίεργο, κύριε Πρόεδρε.

Υπάρχουν απλές ερμηνείες: Αποσπάσεις αδικαιολόγητες,
επαπειλούμενες ανεξέλεγκτες κυήσεις. Όταν θέλει μια
εκπαιδευτικός να πάρει μία άδεια, ή να απουσιάσει από την τάξη,
πηγαίνει και λέει ότι έχει επαπειλούμενη κύηση και κανένας δεν
μπορεί να τα ελέγξει.

Τώρα εμείς βέβαια θα τα ελέγξουμε, διότι ήρθε η ώρα να ελεγχθούν
τα καταχρηστικά φαινόμενα»

(Πρακτικά Βουλής)

ΤΟ παρακάτω κείμενο επιχειρεί να χαρτογραφήσει μια σειρά από ­ εκ πρώτης όψεως
­ παράδοξες «σκηνές» της εκπαίδευσης στη χώρα μας.

Πρόκειται, πιθανόν, για μια σειρά «επεισοδίων», που φαντάζουν σε όσους
παρακολουθούν από απόσταση «σχολικά ιερογλυφικά», καθώς διαδραματίζονται εν
μέσω μιας «μεγαλεπήβολης» εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, η οποία φιλοδοξεί να
φέρει το σχολείο «των ανοικτών οριζόντων στην αυγή του 21ου αιώνα». Παράλληλα
συνθέτουν, παρ’ όλο τον φαινομενικό νομαδισμό τους, το παζλ μιας τριτοκοσμικής
προχειρότητας που συμπληρώνεται σε πείσμα των «τακτοποιημένων λόγων» των πάσης
φύσεως διαχειριστών.

Σκηνή 1η (Σε Εσπερινό Γυμνάσιο της Νομαρχίας Αθηνών, στον 1ο όροφο
κτιρίου στο οποίο συστεγάζεται και Εσπερινό Λύκειο)

Από την αρχή της σχολικής χρονιάς οι μαθητές δεν διδάσκονται καθόλου ορισμένα
μαθήματα ή τα διδάσκονται με λιγότερες ώρες από όσες απαιτεί το ωρολόγιο
πρόγραμμα, γιατί υπάρχουν ελλείψεις εκπαιδευτικών.

Την ίδια στιγμή, στο ισόγειο του κτιρίου, όπου συστεγάζεται το Εσπερινό
Λύκειο, καταρτίζεται, με εντολή του ΥΠΕΠΘ, πρόγραμμα πρόσθετης διδακτικής
βοήθειας των μαθητών, εκτός ωρών λειτουργίας του κανονικού προγράμματος, όταν
είναι γνωστό ότι η ιδιαιτερότητα των «μαθητών της νύχτας» (εργαζόμενοι σε
βαριές χειρωνακτικές δουλειές) τους εμποδίζει συχνά να παρακολουθούν ακόμη και
το κανονικό σχολικό πρόγραμμα, που καθημερινά αρχίζει στις 7 μ.μ. και
ολοκληρώνεται στις 11 μ.μ.

Τι συμβαίνει λοιπόν;

Στις 6 Νοεμβρίου 1998, δύο μήνες μετά την έναρξη του σχολικού έτους, 50 ημέρες
μετά τις διαβεβαιώσεις του ΥΠΕΠΘ ότι «φέτος τα σχολεία όχι μόνο δεν θα έχουν
έλλειψη εκπαιδευτικών», αλλά «θα παρουσιαστεί και πλεόνασμα μετά τις χιλιάδες
των διορισμών», μεσούσης, ήδη, της πολλά υποσχόμενης εκπαιδευτικής
μεταρρύθμισης, σε μία μόνο περιοχή του Λεκανοπεδίου, στην Καλλιθέα, χάνονται
περίπου 1.000 εκπαιδευτικές ώρες ημερησίως, καθώς υπάρχει έλλειμμα 47
καθηγητών, στα λιγότερα από 30 Γυμνάσια και Λύκεια της περιοχής (Καλλιθέα – Μοσχάτο).

Την ίδια στιγμή, τα Λύκεια όλης της χώρας, ύστερα από εντολή του ΥΠΕΠΘ,
συνεδριάζουν για να οργανώσουν τμήματα πρόσθετης διδακτικής βοήθειας
(ενισχυτική διδασκαλία) στους μαθητές, για την καταπολέμηση της σχολικής
αποτυχίας και την ενίσχυση της μαθησιακής διαδικασίας.

Εκπαιδευτικό παράδοξο;

Βεβαίως όχι! Πρόκειται για το «φυσικό» αποτέλεσμα της διαχείρισης των δαπανών
για την εκπαίδευση. Από τη μια η δημόσια υποχρηματοδότηση του σχολείου και από
την άλλη η γνωστή «απορρόφηση» των χρημάτων του Β’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.

Από τη μια ελλείψεις καθηγητών, συγχωνεύσεις τμημάτων, 30 και 35 μαθητές στην
τάξη, κοντολογίς δημιουργία του κατάλληλου εδάφους για την «απογείωση» της
σχολικής αποτυχίας, και από την άλλη οικοδόμηση της «βιτρίνας» της θεραπείας της.

Σκηνή 2η Σε συστεγαζόμενα Λύκεια της Νέας Σμύρνης, λίγα χιλιόμετρα βορειότερα.

Οι μαθητές έχουν επιλέξει να διδαχθούν το μάθημα της Πληροφορικής, στα πλαίσια
των δυνατοτήτων που τους παρέχει το Ωρολόγιο Πρόγραμμα του Ενιαίου Λυκείου. Ώς
εδώ καλά. Η συγκρότηση των Τμημάτων Πληροφορικής γίνεται με τον εξής
«πρωτότυπο» τρόπο: Σε αίθουσες που θα έπρεπε να είναι αποθήκες «φορτώνονται»
26 μαθητές, αντί 15 που ορίζει ο νόμος, με έναν καθηγητή αντί για δύο, και με
10 «πρωτόγονους» υπολογιστές που δεν λειτουργούν.

Σκηνή 3η Ένα από τα «κεφάλαια» της μεταρρύθμισης που διατρέχει το
«σώμα» και το «πνεύμα» του σχολικού μας συστήματος, με τη φιλοδοξία να
εξαλείψει τις βαθιές ρίζες της χρόνιας κρίσης του, αναφέρεται στην εκπαίδευση
των χιλιάδων αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών, με στόχο την «ουσιαστική
αντιμετώπιση των αναγκών τους», την «αποτελεσματική τους ένταξη», την
«εξασφάλιση ίσων ευκαιριών πρόσβασης» και την «εξάλειψη του κοινωνικού τους
στιγματισμού». Στα πλαίσια αυτά, δεκάδες δισ. δρχ. απορροφούνται από το Β’
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης σε «προγράμματα ένταξης των Τσιγγανοπαίδων, των
παιδιών της μειονότητας, των Ποντίων και των αλλοδαπών».

Την ίδια στιγμή, λίγα χιλιόμετρα από το ΥΠΕΠΘ, σε Γυμνάσιο των Αθηνών στην
Κολιάτσου, με εντολή του 1ου Γραφείου Α/βάθμιας Εκπαίδευσης, αφαιρείται η
δυνατότητα από ένα μικρό Αλβανόπουλο που αρίστευσε να «φέρει» την Ελληνική
Σημαία κατά τη διάρκεια της παρέλασης των μαθητών, την 28η Οκτωβρίου.

Σκηνή 4η «Με το απολυτήριο του Γυμνασίου στο χέρι ανοίγονται δύο
μεγάλοι δρόμοι: Ο δρόμος του Ενιαίου Λυκείου και ο δρόμος των Τεχνικών
Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ)» (ΥΠΕΠΘ). Η ίδρυση των Τεχνικών
Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων (ΤΕΕ), που ήρθαν να υποκαταστήσουν τις Τεχνικές
Επαγγελματικές Σχολές (ΤΕΣ), φιλοδοξούν να γίνουν ο χώρος διοχέτευσης-υποδοχής
αρκετών δεκάδων χιλιάδων μαθητών, κυρίως των ΤΕΛ αλλά και των Γενικών Λυκείων,
των οποίων οι προσδοκίες για ολοκλήρωση του Λυκείου προβλέπεται να
αναχαιτιστούν «εγκαίρως» από τα αρνητικά αποτελέσματα του εξεταστικού
ναρκοπεδίου της Α’ Λυκείου, τα οποία θα προσανατολίζουν στην έξοδο από το Λύκειο.

Μια ματιά μόνο στο αναλυτικό πρόγραμμα Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων
(ΤΕΕ) είναι ικανή να αποδείξει το «είδος» και την «ποιότητα» της γνώσης που
επιφυλάσσεται στους μελλοντικούς τροφίμους τους.

Σε μια εποχή κατ’ εξοχήν γνωσιοκεντρική, καλούνται νέοι 15 ετών, σε μια
περίοδο δηλαδή συγκρότησης και ολοκλήρωσης της προσωπικότητάς τους, να
παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα μαθημάτων στο οποίο τα μαθήματα γενικής παιδείας
και γενικής ωφελιμότητας (Ελληνικά, Μαθηματικά, Φυσική) ουσιαστικά
εξοστρακίζονται, καθώς υφίστανται δραστικές περικοπές, ακόμη και σε σχέση με
τα πρώην Τεχνικά Επαγγελματικά Λύκεια (ΤΕΛ). Στον πίνακα φαίνεται καθαρά ότι
στην Α’ και Β’ τάξη των ΤΕΕ τα μαθήματα γενικής παιδείας καταλαμβάνουν το
35%-40% στο σύνολο των ωρών του προγράμματος (στα πρώην ΤΕΛ 56%-62%).

Ιδιαίτερα η περικοπή κατά το ήμισυ των ωρών των Ελληνικών και η πλήρης
εξαφάνιση του μαθήματος της Ιστορίας, με δεδομένη τη διαλεκτική σχέση γλώσσας
και σκέψης, ενισχύει την τάση για δημιουργία ενός νέου «μοντέλου» ανθρώπου, με
αδυναμία διαμόρφωσης και διατύπωσης κριτικής σκέψης και με απουσία ιστορικής συνείδησης.

«Πάνω από 30 νέα βιβλία για τον μαθητή, ένα τεράστιο στη σημασία του
έργο, είναι ήδη έτοιμα… θα αναβαθμίσουν την
εκπαιδευτική διαδικασία» (ΥΠΕΠΘ).

Σκηνή 5η Τον Σεπτέμβριο έρχεται στα σχολεία ένα βιβλίο για τη Β’ τάξη
του Λυκείου, με τίτλο «Εισαγωγή στο Δίκαιο και στους πολιτικούς θεσμούς».
Πρόκειται για ένα από τα νέα βιβλία που, σύμφωνα με το ΥΠΕΠΘ, αναβαθμίζουν τις
νομικές και κοινωνικές σπουδές στη σχολική εκπαίδευση. Στις οδηγίες για τη
διδασκαλία του μαθήματος και την αξιολόγηση των μαθητών που στάλθηκαν από τη
μεριά του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου επισημαίνονται τα εξής «τρομερά»:

«Το ανά χείρας εγχειρίδιο δημιουργήθηκε, εγκρίθηκε και τυπώθηκε μέσα σε
ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, με αποτέλεσμα οι συγγραφείς να μην έχουν
παραδώσει ένα άρτιο από παιδαγωγική άποψη βιβλίο. Το βιβλίο έχει προβλήματα
σχετικά με τη γλώσσα, το ύφος, τη νοηματική σύνδεση των ενοτήτων, τις
επικαλύψεις, την αποσαφήνιση των επιστημονικών όρων, το εποπτικό υλικό, τις
δραστηριότητες, εργασίες, ερωτήσεις κ.λπ.».

Ωστόσο, αυτό ακριβώς το βιβλίο είναι υποχρεωτικό μάθημα γενικής παιδείας, το
οποίο οφείλουν να διδαχθούν σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς και να εξεταστούν
οι μαθητές τον Ιούνιο και από το οποίο, βεβαίως, εξαρτάται η πρόσβασή τους
στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.