ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η ανανέωση της μνήμης

Έχουν δικαίωμα οι Γερμανοί να αποτινάξουν επιτέλους την ενοχή τους για το
Ολοκαύτωμα; Όχι, βροντοφωνάζει ο πρόεδρος της εβραϊκής κοινότητας. Πριν έλθει
το 2030, δεν μπορεί να γίνει καμιά συζήτηση.

Μπούμπις – Βάλσερ. Οι δηλώσεις του δεύτερου για το Άουσβιτς προκάλεσαν την έκρηξη του προέδρου της εβραϊκής κοινότητας

«ΤΑ ΜΕΣΑ ενημέρωσης έχουν υποκύψει σε μια ρουτίνα ενοχοποίησης. Έχω αποστρέψει
το βλέμμα μου τουλάχιστον είκοσι φορές για να μη δω τις φρικιαστικές σκηνές
των ταινιών για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κανένα σοβαρό άτομο δεν αρνείται
το Άουσβιτς. Κανείς με σώας τας φρένας δεν σχετικοποιεί τη φρίκη του
Ολοκαυτώματος. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι το Άουσβιτς πρέπει να αποτελεί
διαρκή απειλή ή μέσο εκφοβισμού. Το Άουσβιτς δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως
ηθικό ρόπαλο. Γιατί πρέπει να θεωρείται ύποπτος όποιος λέει ότι οι Γερμανοί
είναι σήμερα ένα φυσιολογικό έθνος, μια φυσιολογική κοινωνία;».

Ο άνθρωπος που τόλμησε να ξεστομίσει αυτά τα λόγια τον περασμένο Οκτώβριο,
παραλαμβάνοντας το βραβείο των γερμανών βιβλιοπωλών στη Φραγκφούρτη, είναι ο
Μάρτιν Βάλσερ, ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της μεταπολεμικής
Γερμανίας. Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες ­ θετικές και αρνητικές. Για τον Κλάους
φον Ντονάνι, πρώην δήμαρχο του Αμβούργου, ο συγγραφέας του «Μαύρου Κύκνου»
αξίζει συγχαρητήρια γιατί άνοιξε μια αναγκαία συζήτηση γύρω από την ανανέωση
της μνήμης. Ο κάθε Γερμανός πρέπει να αποφασίζει μόνος του τι μέρος των
εγκλημάτων μπορεί να δει και να αντέξει, έγραψε ο φον Ντονάνι στη
«Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ». Η εκμετάλλευση της μνήμης πρέπει να
σταματήσει. Με ποιο δικαίωμα χαρακτηρίζουν στην Ολλανδία «ναζί» τους γερμανούς
μαθητές; Δεν ντρέπονται οι ξένες εφημερίδες να παρομοιάζουν τον Χέλμουτ Κολ με
τον Χίτλερ;

Στο αντίπαλο στρατόπεδο, αυτός που άστραψε και βρόντηξε ήταν ο Ιγκνάτς
Μπούμπις. Κατά τον πρόεδρο της γερμανικής εβραϊκής κοινότητας, ο Βάλσερ είναι
εμπρηστής, εκπέμπει αντισημιτικά κηρύγματα και προσφέρει πυρομαχικά στην
ακροδεξιά. Αυτός κι ο φον Ντονάνι θέλουν να κάνουν τους Γερμανούς να καταπιούν
και να ξεχάσουν το παρελθόν, λέει ο Μπούμπις, που δεν αρκείται να
κατακεραυνώσει αυτούς τους δύο. Με την ευκαιρία παραλαμβάνει και τους αναιδείς
«68άρηδες», που μόλις ανέλαβαν την εξουσία με την κοκκινοπράσινη κυβέρνηση του
Γκέρχαρντ Σρέντερ. Οι δηλώσεις του καγκελάριου ότι «πρέπει να θυμόμαστε την
Ιστορία, αλλά όχι να βαραίνει καθημερινά στους ώμους μας» του προκαλούν
ανατριχίλα. Και την έκκλησή του να ολοκληρωθούν μέχρι το 2000 οι συζητήσεις
για την αποζημίωση των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, ώστε η Γερμανία να μπει πιο
χαλαρά στον επόμενο αιώνα, την απορρίπτει. Πρέπει να πεθάνει και ο τελευταίος
πρωταγωνιστής του δράματος ­ κάτι που υπολογίζεται να γίνει γύρω στο 2030 ­
για να ανοίξει ένα καινούργιο κεφάλαιο στη γερμανική Ιστορία.

«Όποιος ξεχνάει τα θύματα τα σκοτώνει μια δεύτερη φορά», διακηρύσσει ο
Μπούμπις. «Τιμώ τη μνήμη των θυμάτων, απορρίπτω όμως την εκμετάλλευση της
μνήμης και της συλλογικής μας ντροπής για πολιτικούς, ηθικούς και
δημοσιογραφικούς λόγους», απαντά ο Βάλσερ. Και ο νοών νοείτω.