ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ανισότητα στις θυσίες

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος απέδειξε με την
εξαμηνιαία έκθεσή του στη Βουλή για τη νομισματική πολιτική ότι αν και
κεντρικός τραπεζίτης δεν ανήκει στο κλαμπ των κ.κ. Βιμ Ντούισμπεργκ και Χανς
Τιτμάγιερ που δεν βλέπουν τίποτα πέρα από τον πληθωρισμό και υποβαθμίζουν
συστηματικά τον κόσμο της εργασίας.

Αντίθετα με την παράδοση που θέλει τους κεντρικούς τραπεζίτες να ενδιαφέρονται
μόνο για τη μείωση του κόστους εργασίας προκειμένου να πέσει ο πληθωρισμός, ο
κ. Λ. Παπαδήμος δείχνει αυξημένη κοινωνική ευαισθησία και αποτολμά να
υπογραμμίσει ότι οι θυσίες για την ένταξη στην ΟΝΕ δεν κατανέμονται ισομερώς
στην ελληνική κοινωνία, αφού οι μεν εργαζόμενοι με τη συγκράτηση στα
εισοδήματά τους συνέβαλαν αποφασιστικά στη μείωση του πληθωρισμού, ενώ οι
εργοδότες αντίθετα διεύρυναν τα περιθώρια κέρδους και ταυτόχρονα έβγαλαν και
πρόσθετα κέρδη από την υποτίμηση της δραχμής.

Η εφετινή χρονιά ήταν ιδιαίτερα δύσκολη για τους μισθωτούς αφού σύμφωνα με τα
στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος το μέσο
διαθέσιμο εισόδημα των μισθωτών σε πραγματικές τιμές αυξήθηκε μόνο κατά 1,1%
έναντι 4,5% που ήταν η αύξηση του 1997. Όπως συγκεκριμένα αναφέρεται στην
έκθεση: «Ο κυριότερος ενδογενής παράγοντας που συμβάλλει στην αποκλιμάκωση του
πληθωρισμού εφέτος, αντισταθμίζοντας τις άμεσες επιπτώσεις της υποτίμησης,
είναι το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος. Ο ρυθμός ανόδου του μεγέθους
αυτού, ο οποίος προσδιορίζεται από την πολιτική μισθών που ακολουθείται στο
Δημόσιο, από τα αποτελέσματα των συλλογικών διαπραγματεύσεων στον
επιχειρηματικό τομέα (δηλαδή στις ιδιωτικές και δημόσιες επιχειρήσεις και στις
τράπεζες) και από την εξέλιξη της παραγωγικότητας, εκτιμάται ότι το 1998 έχει
επιβραδυνθεί κατά 3,5 εκατοστιαίες μονάδες περίπου στο σύνολο της οικονομίας,
ενώ ειδικότερα στη μεταποίηση εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα».

Πράγματι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία (Στατιστικό Δελτίο Οικονομικής
Συγκυρίας της Τ.Ε. σελ. 50), το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (που
είναι ο λόγος του ωριαίου κόστους εργασίας προς την παραγωγικότητα της
εργασίας) από ρυθμό αύξησης 11% το 1995 στη μεταποίηση, δηλαδή τη βιομηχανία,
έπεσε στο 7,5% το 1996, στο 4,4% το 1997 και στο 2%-2,5% εφέτος. Δηλαδή έπεσε
με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι ο πληθωρισμός. Πράγμα που σημαίνει ότι οι
εργαζόμενοι με την αποδοχή χαμηλών αυξήσεων πρώτον συνέβαλαν αποφασιστικά στην
πτώση του πληθωρισμού, αφού το εργατικό κόστος είναι το πιο σημαντικό
συνθετικό στοιχείο στη διαμόρφωση των τιμών, και δεύτερον βοήθησαν στην τόνωση
της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και απόδειξη η μεγάλη αύξηση των
εξαγωγών μας τα τελευταία χρόνια.

Γιατί όμως ο πληθωρισμός δεν έπεσε με την ίδια ταχύτητα όπως και το κόστος
εργασίας. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό, με βάση τα στοιχεία που περιλαμβάνει η
έκθεση Παπαδήμου, αποκαλύπτει τρεις ανατιμητικούς παράγοντες:

Πρώτον, την αύξηση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων. Με βάση τα αποτελέσματα
χρήσεως των βιομηχανικών επιχειρήσεων, όπως αναλύονται από τον ΣΕΒ, τα
περιθώρια καθαρού κέρδους στη βιομηχανία κυμάνθηκαν περί το 5,5% στην τριετία
1995-1997, ήταν δηλαδή υψηλότερα (κατά 1%-2,5%) απ’ ό,τι στην τριετία
1992-1994. Εφέτος είναι ακόμη υψηλότερα. Φυσικά τα ποσοστά αυτά βγαίνουν με
συνάθροιση των ζημιών των προβληματικών και υπερχρεωμένων, διότι οι κερδοφόρες
βιομηχανίες δουλεύουν με περιθώριο κέρδους που αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο με
ποσοστό 25% μέχρι και 100%.

Δεύτερον, τη μη υποχώρηση των επιτοκίων που είχε σαν αποτέλεσμα το μέσο κόστος
χρηματοδότησης των επιχειρήσεων για βραχυπρόθεσμα δάνεια να μείνει στο 18,70%
έναντι 18,78% το 1997. Η ακαμψία αυτή εξηγεί και τα μεγάλα κέρδη των τραπεζών.

Τρίτον, την κερδοσκοπία πολλών επιχειρήσεων που επωφελήθηκαν της υποτιμήσεως
για να αυξήσουν τις τιμές των παραγομένων αγαθών και προσφερομένων υπηρεσιών
σε υψηλότερο ποσοστό απ’ ό,τι δικαιολογούσαν οι επιπτώσεις από την αλλαγή των
ισοτιμιών της δραχμής. Άλλωστε, ενώ είναι γνωστό ότι η υποτίμηση ήταν 12% στις
14 Μαρτίου, από τον Απρίλιο η δραχμή άρχισε να ανατιμάται και κάλυψε περίπου
το 7% της υποτιμήσεως, χωρίς φυσικά οι επιχειρήσεις να μειώσουν αντίστοιχα τις τιμές.

Απ’ όλα αυτά προκύπτει σαφώς ότι στα τέσσερα τελευταία χρόνια που ο ελληνικός
λαός απεδύθη όντως σε μια σκληρή προσπάθεια και μεγάλες θυσίες για να
επιτευχθεί ο υπέρτατος στόχος της ΟΝΕ, κάποιες προνομιούχες ομάδες ή δεν
συνέβαλαν ή συνεισέφεραν ελάχιστα και πάντως η κατανομή του εθνικού
εισοδήματος έγινε πιο άνιση και άδικη.