ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ζέει και Ζει;

Όταν αναλύουμε τα προβλήματα της νεολαίας πρέπει ν’ αποφεύγουμε πέντε
τουλάχιστον πειρασμούς: 1. Να θέλουμε να μας μοιάσουν. 2. Να ζηλεύουμε που δεν
είμαστε νέοι. 3. Να τους κρίνουμε σύμφωνα με τα δικά μας (χαμένα ή
ανεκπλήρωτα) όνειρα. 4. Να ασκούμε (έμμεση) εξουσία συμμόρφωσης. 5. Να
φοβόμαστε το (δικό μας) μέλλον.

Ξεχνάς το Πολυτεχνείο, την επιστράτευση. Αυτά ήταν
παρενθέσεις. Ίσως γιατί μας έλειπε η φαντασία κι αφήσαμε τους
νεκρούς στα πεδία της μάχης.

Γ. Φίλη, Σίσυφος

Δυστυχώς, όλοι μας παγιδευόμενοι σε μια διαδικασία αυτοδικαίωσης βγάζουμε τα
απωθημένα μας στα παιδιά μας, τα παιδιά των μεγάλων εικονικών λεωφόρων και των
μικρών πραγματικών ευκαιριών γι’ αληθινή ζωή.

Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να προσεγγίσουμε ανεπηρέαστα (κι από τα «μέσα» και
από τα «έξω») τις κινητοποιήσεις με την ευκαιρία της 17ης Νοέμβρη, της
εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973.

1 Είναι άραγε επέτειος μνήμης; Πολύ αμφιβάλλω. Λίγοι θυμούνται με
ακρίβεια, λιγότεροι έχουν αξιολογήσει αμερόληπτα, ελάχιστοι εμπνέονται ακόμα
από τα συνθήματα.

2 Είναι μήπως εθνική γιορτή; Εξακολουθώ να αμφιβάλλω. Παρά την παρουσία
της Γαλανόλευκης ή ορισμένων πανό διαχρονικής αξίας (και αγωνίας) για τον
Ελληνισμό, δεν έχουν πατριωτικό χαρακτήρα ούτε στέλνουν μήνυμα ενότητας στους
εχθρούς και φίλους της διεθνούς κοινότητας.

3 Είναι ίσως επίδειξη κομματικής ισχύος; Δεν νομίζω. Μπορεί τα κόμματα
να θέλουν (ή να μη θέλουν) να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις, αλλά σίγουρα δεν
έχουν τους ηγέτες, τους μηχανισμούς ή και το θάρρος για να καθοδηγήσουν
τέτοιες κινήσεις. Τα περισσότερα ελληνικά κόμματα ­ ως δια-νομείς κεντρικής
εξουσίας ­ δεν επιθυμούν πολλά πάρε-δώσε με πρωτοβουλίες δρόμου ή πεζοδρομίου.
Οι θεωρητικοί τους προτιμούν τους πεζοδρόμους του Κολωνακίου, για να
σχεδιάζουν τα κέντρο-δεξιά-αριστερά συνέδριά τους.

4 Είναι προστάδιο κοινωνικής έκρηξης; Πάλι δεν νομίζω. Τα κοινωνικά
προβλήματα (ανεργία, αποκλεισμός…) μπορεί να δημιουργούν συγκυριακά κάποιες
εντάσεις, αλλά δεν έχουν διαμορφώσει συνθήκες κινημάτων. Η κοινωνία μας
μοιάζει αμήχανη και διστακτική ακόμα και για να διεκδικήσει την ιστορία της
(πόσο μάλλον τα σημερινά της δίκαια).

5 Μήπως είναι ένα πολιτικό γεγονός, δίκοπο κι αμφίσημο; Ασφαλώς ναι. Η
17η Νοέμβρη 1973 συνεχίζει να μας τροφοδοτεί με όνειρα, με λέξεις και με
τύψεις. Όχι στον αυταρχισμό, Ναι στην Παιδεία. Όχι στην εξουσία των ολίγων,
Ναι στον έλεγχο των πολλών. Μπορεί ορισμένοι κουκουλοφόροι να «χρωματίζουν»
τις εκδηλώσεις ή κάποιες βόμβες να τις αμαυρώνουν, αλλά αυτά τα φαινόμενα δεν
αποτελούν την ουσία.

Ουσία είναι η ίδια η ανάγκη του λαού να μιλήσει για όσα συμβαίνουν γύρω του
και μέσα του. Να φωνάξει, να κλάψει, να ονειρευτεί μαζί με τον πλαϊνό του.

Αν έτσι έχουν τα πράγματα τότε προς τι οι τηλεοπτικές καλύψεις, οι
δημοσιογραφικές αποκαλύψεις και οι μικροπολιτικές συγκαλύψεις; Προς τι η
συναγωγή συμπερασμάτων για το μέλλον της νεολαίας, για την ποιότητά της και οι
κασσανδρικές κραυγές; Κάτι το ξεχωριστό (άλλο για την Πέπη, άλλο για τον
Κώστα, άλλο για τη Μαρία). Για τους πολλούς όμως, για όλους, τι συμβολίζουν;

Μία ημέρα που θα περάσει; Ένα αναγκαίο κακό που θα υποστούμε; Ένα σόου για να
μετρήσουμε την τηλεθέαση των καπνογόνων;

Ένα τεστ για κάθε κυβέρνηση ή αρμόδιο υπουργό; Κατά τη γνώμη μου, κανείς δεν
θέλει να ψάξει σε βάθος το ζήτημα. Όλοι φοβούνται την ιστορική αλήθεια [και
τις προβολές της στο παγκοσμ(ουμ)ιοποιημένο αύριο].

Συμπεράσματα: Η 17η Νοέμβρη 1973 συμβολίζει διαχρονικά την αντι-στάση. Η
αντίσταση ενοχλεί όλους τους ανήκοντες στο κατεστημένο.

Η νεολαία μας δεν υποχρεούται να μας μιμηθεί, υιοθετώντας μοντέλα
«συνεργατών», «συνομιλητών», «συνεταίρων», «συνδαιτυμόνων». Τη βία ως μορφή
επιβολής/επιβίωσης εμείς τη διδάξαμε στους νέους (αφού δεν έχουμε ώρα/διάθεση
για διάλογο επί της ουσίας).

Αν υπάρχει ποσοτική/ποιοτική αύξηση «των δυνάμεων του κακού» σ’ αυτή τη χώρα
στους ενήλικες πρέπει να αναζητηθούν οι αιτίες και τα κίνητρα.

Η ελληνική κοινωνία φοβάται τον εαυτό της, γι’ αυτό σπάει τους γνήσιους
καθρέφτες της.

Ο τόπος χρειάζεται άλλο όραμα, άλλες αρχές/αξίες, άλλη ηγεσία, άλλες μορφές
συμμετοχής-δράσης-διακίνησης ιδεών. Αν συμφωνήσουμε σε όλα αυτά, τότε πράγματι
το Πολυτεχνείο Ζει. Αν όχι, τότε μάλλον εμείς έχουμε πεθάνει και απλώς δεν μας
το ‘χουν ανακοινώσει ακόμα.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας
και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.