ΖΑΚ ΝΤΕΛΟΡ Το ευρώ θα είναι το νέο παγκόσμιο νόμισμα

Από τους θεμελιωτές του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος και της Κοινωνικής
Χάρτας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ζακ Ντελόρ έρχεται σήμερα στην Αθήνα,
προκειμένου να συμμετάσχει σε σεμινάριο, το οποίο οργανώνει το Ίδρυμα
Επιστημονικών Ερευνών και Μελετών «Notre Europe», που ίδρυσε και διευθύνει ο
ίδιος, μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ). Μαζί με τον
Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη θα μιλήσουν το βράδυ του Σαββάτου στο ξενοδοχείο
«Μεγάλη Βρετάνια», με θέμα «Το κράτος, η αγορά και οι ενδιάμεσες οργανώσεις,
και η κοινωνία των πολιτών». Με αφορμή την επίσκεψή του αυτή, ο επί δεκαετία
πρόεδρος της Κομισιόν, που θεωρείται γενικά κορυφαία προσωπικότητα στην
Ευρώπη, παραχώρησε αποκλειστική συνέντευξη για «ΤΑ ΝΕΑ». Σ’ αυτήν κάνει την
ανατομία της ΟΝΕ και προσδιορίζει τον ρόλο των Ευρωπαίων Σοσιαλδημοκρατών για
την αντιμετώπιση των καυτών προβλημάτων και κυρίως της ανεργίας ­ 19
εκατομμύρια άνεργοι στις 15 χώρες της Ε.Ε. ­ που ροκανίζει τις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης

«ΤΑ ΝΕΑ»: Ύστερα από μακρόχρονη διακυβέρνηση συντηρητικών κομμάτων στην
Ευρώπη, μπαίνουμε σε μια νέα εποχή. Ιδιαίτερα μετά τη νίκη των
Σοσιαλδημοκρατών στη Γερμανία, από τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι 13
έχουν κυβέρνηση σοσιαλιστική ή σοσιαλδημοκρατική και σε δύο μόνον κυβερνούν
φιλελεύθεροι και συντηρητικοί. Πιστεύετε ότι έχουν τη δυνατότητα αυτές οι
δεκατρείς κυβερνήσεις να συντάξουν ένα κοινό πρόγραμμα αντιμετώπισης κατά
κύριο λόγο του προβλήματος της ανεργίας, που προσλαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις;

Ζ. ΝΤ.: Υπάρχουν πράγματι κυβερνήσεις σοσιαλιστικές, αλλά επίσης κυβερνήσεις
συνασπισμού σοσιαλιστών με άλλα κόμματα, έτσι ώστε να μην μπορούμε να τις
χαρακτηρίσουμε όλες ως σοσιαλιστικές. Αυτή η δυναμική επάνοδος στη
σοσιαλδημοκρατία αποδεικνύει ότι οι λαοί μας έχουν επιλέξει ένα σύστημα που
συνδυάζει την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική πρόνοια. Τελείωσε πλέον «η
χρυσή δεκαετία του ’60».

Εναπόκειται τώρα στο σοσιαλιστικό κίνημα να απαντήσει στα ερωτήματα, που
τίθενται στις αρχές του 21ου αιώνα. Είναι απαραίτητο να υπάρξει ευρεία
ανταλλαγή απόψεων και σημαντικές θεωρητικές τοποθετήσεις των διανοουμένων μας.

ΠΡΟΝΟΙΑ

Οι σοσιαλδημοκράτες δεν έχουν πια άλλα περιθώρια: βρίσκονται τώρα «με την
πλάτη στον τοίχο». Οι προγραμματικές τους θέσεις οφείλουν να προσανατολιστούν
προς μία Ευρώπη της κοινωνικής πρόνοιας και αλληλεγγύης. Έχοντας συνείδηση
αυτών που συμβαίνουν στην πράξη, πρέπει να αποδείξουν ότι είναι ικανοί να
κατευθύνουν την εξέλιξη της Ευρώπης προς μια κοινωνία με περισσότερες θέσεις
εργασίας και λιγότερο κοινωνικό αποκλεισμό.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Οι Ευρωπαίοι μπορούν, κατά τη γνώμη σας, να συνθέσουν ένα
πρόγραμμα αποτελεσματικής αντιμετώπισης της ολοένα γενικευόμενης οικονομικής
κρίσης και της παγκοσμιοποίησης, που αναπτύσσεται με ταχύτητα γεωμετρικής προόδου;

Ζ. ΝΤ.: Υπάρχουν δύο διαφορετικές πραγματικότητες, ακόμα και αν είναι
συνδεδεμένες. Η αγορά πρέπει να εξισορροπήσει την προσφορά με τη ζήτηση. Αλλά
για να γίνει αυτό είναι απαραίτητο να υπάρξουν κανόνες του παιχνιδιού. Ο
κόσμος πρέπει να μπορεί να ζει χωρίς τους συνηθισμένους κλυδωνισμούς. Από την
άλλη μεριά, η παρούσα οικονομική πραγματικότητα προσδιορίζει τα όρια της
παγκόσμιας αγοράς. Η Ευρώπη είναι τυχερή, που μπορεί να διακηρύξει με αυτή την
ευκαιρία ότι έχει πλήρη συνείδηση των παγκόσμιων ευθυνών της και οφείλει να
αναλάβει πρωτοβουλίες στον τομέα του οικονομικού και του νομισματικού
σχεδιασμού, καθώς και της διαχείρισης των πόρων. Οφείλει να επιδείξει τόλμη
ανάλογη με εκείνη που χαρακτήρισε την εποχή του Bretton Woods. Κατά κύριο
λόγο, οι σοσιαλιστές είναι αυτοί που μπορούν να συνηγορήσουν για μια νέα
σύνθεση μεταξύ της αγοράς και των ρυθμιστικών λειτουργιών της οικονομίας. Αυτή
ακριβώς τη θέση ανέπτυξε πρόσφατα ο Λιονέλ Ζοσπέν. Και εγώ ο ίδιος, πριν από
τρία χρόνια ήδη, οδηγήθηκα στο να προτείνω τη δημιουργία ενός οικονομικού
συμβουλίου ασφαλείας. Είναι προφανώς η κατάλληλη στιγμή, τώρα, να
προσδιορίσουμε το ουσιαστικό περιεχόμενο αυτού του νέου διεθνούς οργάνου.

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

Ο Ζακ Ντελόρ παρουσιάζοντας έναν πίνακα του Βέλγου ζωγράφου Φολόν, που τοποθετήθηκε στο Μέγαρο της Κομισιόν

Δεν πρόκειται για μία ως εκ θαύματος λύση αλλά για μία αναβάθμιση, χάρη σε νέα
διαπιστευτήρια, της συνεργασίας, η οποία μπορεί να αποτελέσει απαραίτητο
συμπλήρωμα της άμιλλας και της σωστής λειτουργίας της αγοράς. Τα μέλη αυτού
του οικονομικού συμβουλίου ασφαλείας ­ το οποίο θα βρίσκεται υπό την αιγίδα
της Γενικής Γραμματείας του ΟΗΕ ­ θα θεσπίζουν τους κανόνες του παιχνιδιού,
που θα ισχύουν για όλους, και θα επιδιώκουν την επίλυση των δυσκολότερων από
τα προβλήματα, όπως π.χ. τα προβλήματα που συνδέονται με την υπερβολική κίνηση
των κεφαλαίων και με τους παράγοντες οι οποίοι δυσχεραίνουν την ανάπτυξη και
συμβάλλουν στην καταστροφή του περιβάλλοντος.

Ο αρχικός αντικειμενικός στόχος θα είναι να συμπράξουν όλες οι περιοχές του
κόσμου σ’ αυτή τη σφαιρική εποπτεία της οικονομίας και του νομίσματος των
κρατών. Παράλληλα προς τα μέλη του ομίλου των «8» (δηλαδή οι επτά βιομηχανικά
μεγαλύτερες χώρες του κόσμου και ο πρόεδρος της Κομισιόν της Ευρωπαϊκής
Ένωσης) θα συμμετέχουν η Κίνα, η Ινδία, όπως και οικονομικές ομάδες, που
αντιπροσωπεύουν την Αφρική, τη Λατινική Αμερική, τη Μέση Ανατολή, τη
Νοτιοανατολική Ασία και τα κράτη του Ειρηνικού, με τη συνεργασία, βέβαια, των
υπευθύνων των μεγάλων διεθνών οργανισμών.

Οι Ευρωπαίοι, εν πρώτοις, χάρη στην ύπαρξη ήδη της Οικονομικής και
Νομισματικής Ένωσης, είναι αυτονόητο ότι αυτοί πρέπει να προωθήσουν μια τέτοια πρωτοβουλία.

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

«ΤΑ ΝΕΑ»: Το καθοριστικό ερώτημα είναι κατά πόσον είναι δυνατό να
λειτουργήσει ένα κοινωνικό σύστημα στην Ευρώπη, το οποίο άλλωστε αποτελεί το
θεμέλιο της ιδεολογίας του δημοκρατικού σοσιαλισμού, ταυτόχρονα με την
εφαρμογή των όρων του Μάαστριχ και του Άμστερνταμ, που είναι ιδιαίτερα σκληροί
για πολλές χώρες;

Ζ. ΝΤ.: Λυπούμαι γιατί η Λευκή Βίβλος, που είχα προτείνει στα 1993 και είχε
γίνει αποδεκτή από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων δεν εφαρμόστηκε σε όλο
το ευρωπαϊκό της εύρος, έστω και αν πολλά ευρωπαϊκά κράτη την υιοθέτησαν ως
προς το σκέλος που αφορούσε την εθνική τους οικονομία. Χρειάστηκε να
περιμένουμε μέχρι τα 1997 για να ακολουθήσουμε και πάλι ένα μονοπάτι πάγιας
ανάπτυξης. Τα εξωτερικά γεγονότα δεν θα έπρεπε, τώρα, να υπονομεύσουν αυτή την
καλή αρχή ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η ΟΝΕ

«Η ελευθερία, η αλληλεγγύη κι η ευθύνη είναι το τρίπτυχο για να επιτύχει η σοσιαλδημοκρατία» λέει ο Ντελόρ που στη φωτογραφία κοντρολάρει άψογα την μπάλα στο περιθώριο του τελευταίου Μουντιάλ που έγινε στη Γαλλία.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Πιστεύετε ότι το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα (ευρώ) θα είναι ένας
νομισματικός μηχανισμός ικανός να ενώσει οικονομικά την Ευρώπη και να οδηγήσει
τα κράτη-μέλη της στη λήψη ομόφωνων πολιτικών αποφάσεων;

Ζ. ΝΤ.: Πρώτα απ’ όλα επιθυμώ να χαιρετίσω τις αξιοθαύμαστες προσπάθειες που
καταβάλλει η Ελλάδα για να ενταχθεί στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση
(ΟΝΕ). Περιμένουμε πολλά από την ΟΝΕ: το ευρώ θα είναι ένα παγκόσμιο νόμισμα,
που θα χρησιμοποιείται ευρέως στις εμπορικές συναλλαγές, τις τοποθετήσεις και
επενδύσεις κεφαλαίων και θα βρίσκεται στα αποθέματα των Κεντρικών Τραπεζών.
Αλλά όταν θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος, οι ευθύνες μας θα είναι ασφαλώς
μεγαλύτερες. Και γι’ αυτό πρέπει να εφαρμοστεί στο σύνολό της η συμφωνία του
Μάαστριχ. Μ’ αυτό τον τρόπο ο οικονομικός πόλος θα πρέπει να μπορεί να
λειτουργεί εξίσου καλά με τον νομισματικό πόλο, δεν είμαι όμως ακόμη απόλυτα
βέβαιος ότι αυτό θα συμβεί. Το ίδρυμά μας Ερευνών και Μελετών «Notre Europe»
θα δημοσιεύσει σύντομα μία σχετική μελέτη.

Από εκεί και πέρα, εάν η ανάπτυξη είναι διαρκής, σε όλες τις διαστάσεις της,
στα πλαίσια ενός μη μαλθουσιανού οράματος του μέλλοντος, η νομισματική
σταθερότητα θα αποτελέσει το μέσο και όχι τον σκοπό. Ο στόχος είναι να δοθεί
σε κάθε άνδρα και σε κάθε γυναίκα η δυνατότητα να λειτουργεί ως υπεύθυνο άτομο
και να παίρνει μέρος στον κοινωνικό βίο. Δεν πρέπει να συγχέουμε τα μέσα με
τον σκοπό.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Με ποιες προϋποθέσεις πιστεύετε, κύριε πρόεδρε, ότι θα μπορέσει η
Τουρκία να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Ζ. ΝΤ.: Τα πράγματα πρέπει να λέγονται απλά και χωρίς επιθετικότητα εναντίον
οποιουδήποτε. Από τη μία πλευρά οφείλουμε να είμαστε συνεπείς ως προς τις
δεσμεύσεις μας απέναντι στην Τουρκία σχετικά με την Τελωνειακή Ένωση, πράγμα
που συνεπάγεται επίσης την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου Χρηματοδότησης. Αλλά από
την άλλη πλευρά, κάθε χώρα που θέλει να μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να
πληροί τρεις όρους:

1 Να είναι μια πλουραλιστική δημοκρατία και να σέβεται τα δικαιώματα
του ανθρώπου.

2 Να έχει μιαν οικονομία ανοικτή προς το εξωτερικό και ικανή να
αντιμετωπίσει τον σκληρό ανταγωνισμό της μεγάλης εσωτερικής ευρωπαϊκής αγοράς.

3 Να έχει μια οικονομική νομοθεσία εναρμονισμένη με τη νομοθεσία των
κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τίποτα πιο απλό από αυτό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να είναι ένας παράγων και
ένας συντελεστής ειρήνης και συνεργασίας μεταξύ των εθνών.

«ΤΑ ΝΕΑ»: Επιθυμώ να σας ρωτήσω για ένα θέμα, που προκάλεσε έκπληξη και όχι
μόνον στην Ελλάδα. Ο Τόνι Μπλερ, που την εκλογική του νίκη χαιρέτισαν με
ενθουσιασμό οι σοσιαλιστές, πρότεινε να κληθεί ο κ. Μπιλ Κλίντον να μπει στη
Σοσιαλιστική Διεθνή. Είναι μία απροσδόκητη πρόταση, ένα σχεδόν οξύμωρο σχήμα,
δεδομένου ότι το Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ δεν είναι σοσιαλιστικό και οι αρχές
του διαφέρουν από τις παραδοσιακές αρχές της Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Πώς
κρίνετε εσείς αυτό το ζήτημα;

Ζ. ΝΤ.: Κατά τη γνώμη μου η σοσιαλδημοκρατία δεν έχει πεθάνει. Δεν χρειάζεται
να αναζητήσουμε γι’ αυτήν ένα καινούργιο όνομα, διότι οι αρχές στις οποίες
στηρίζεται είναι θεμελιώδεις. Αυτές ακριβώς οι αρχές διαμόρφωσαν διαχρονικά το
ευρωπαϊκό μοντέλο. Αλλά από τη δραστηριότητα των τελευταίων πενήντα ετών το
μοντέλο έχει πάθει μια μικρή αγκύλωση. Οι αρθρώσεις του είναι λιγότερο
ευλύγιστες και επομένως χρειάζεται να προσαρμοστεί σε κάθε μία από τις πλευρές
του τρίπτυχου:

Η ελευθερία. Μάλιστα, είναι η ελευθερία για όλους και με ίσες ευκαιρίες για
τον καθένα.

Η αλληλεγγύη. Ναι, αλλά για όλους και όχι μέσα σε μια κοινωνία των δύο ταχυτήτων.

Η ευθύνη. Ναι, αλλά η ευθύνη της κοινωνίας, των δημόσιων θεσμών, των
συνδικαλιστικών οργανώσεων, όπως επίσης και η προσωπική ευθύνη του καθενός,
που δεν πρέπει να περιμένει τα πάντα από το κράτος.

Μεταξύ εκείνων που δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα και οι οποίοι μας οδηγούν στον
γκρεμό και εκείνων που θέλουν να αλλάξουν τα πάντα όποιο και αν είναι το
τίμημα, υπάρχει περιθώριο για μια ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος, αλλά με
σεβασμό για ορισμένες αξίες.

Αυτό θα πρέπει να είναι το ουσιαστικό αντικείμενο των αναζητήσεων μεταξύ των
σοσιαλδημοκρατών στα επόμενα είκοσι χρόνια. Έχουμε ανάγκη από μια νέα πνοή για
να κάνουμε πραγματικότητα τους παραδοσιακούς στόχους του σοσιαλισμού.