ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Φρένο στα φέσια

Μια βαριά κληρονομιά τού παρελθόντος δείχνει να ξεπερνιέται και η ελληνική
οικονομία θα μπορεί να βαδίσει στο μέλλον χωρίς τις αλυσίδες του υψηλού
χρέους. Πρόκειται για τις εγγυήσεις του Δημοσίου προς δημόσιες επιχειρήσεις
και οργανισμούς, οι οποίες καταπίπτουν και τα χρέη τα φορτώνεται το κράτος με
άμεση αύξηση του δημοσίου χρέους.

Η αμαρτωλή ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή. Οι δημόσιες επιχειρήσεις και
οργανισμοί, ελλειμματικοί σε αναλογία 1 προς 2, προκειμένου να καλύψουν
τρέχουσες ανάγκες τους (πληρωμή μισθών και ημερομισθίων, αγορά υλικών), αλλά
και για να χρηματοδοτήσουν επενδυτικά προγράμματα, δανείζονται από τις
Τράπεζες, οι οποίες όμως, όπως είναι φυσικό, ζητούν την εγγύηση του Δημοσίου.
Όταν έρχεται η ώρα της εξόφλησης, οι ΔΕΚΟ δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν
και αναγκαστικά ο εγγυητής, δηλαδή το Δημόσιο, αναλαμβάνει το χρέος.

Όπως εξηγείται στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού: «Οι εγγυήσεις του
Δημοσίου παρέχονται προς τα πιστωτικά ιδρύματα για λογαριασμό φορέων του
Δημοσίου και σε ορισμένες περιπτώσεις και του ιδιωτικού τομέα και αποτελούν
μέσο άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής, αφού επιτρέπουν τη σύναψη δανείων με
ευνοϊκότερους όρους και την προώθηση επιθυμητών στόχων, όπως π.χ. επενδυτικών
προγραμμάτων των δημοσίων επιχειρήσεων, την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών
(π.χ. σεισμών, θεομηνιών) κ.λπ. Οι εγγυήσεις του Δημοσίου χρησιμοποιήθηκαν
ευρέως στη δεκαετία του 1980, πολλοί όμως από τους δανειοδοτηθέντες φορείς δεν
ηδυνήθησαν να εξυπηρετήσουν τα δάνεια που είχαν λάβει. Η αδυναμία αυτή των
φορέων είχε ως αποτέλεσμα τη μετακύλιση των υποχρεώσεων αυτών στο Δημόσιο και
την αύξηση του χρέους της κεντρικής κυβερνήσεως».

Η μεγάλη ζημιά έγινε στη δεκαετία του ’80 όταν το Δημόσιο υπό την ασφυκτική
πίεση, πολιτική και κομματική, παραχωρούσε αφειδώς εγγυήσεις σε προγράμματα
και επιχειρήσεις που ήταν προφανές ότι ήσαν αφερέγγυες. Είναι χαρακτηριστικό
ότι το 1988 οι παρασχεθείσες εγγυήσεις από πλευράς Δημοσίου έφθασαν τα 501,8
δισ. δρχ. ή το 5,5% του ΑΕΠ, το 1989 τα 650,5 δισ. δρχ. ή το 6% του ΑΕΠ, ενώ
τις ίδιες χρονιές τα ανεξάρτητα υπόλοιπα των εγγυημένων δανείων έφθαναν τα
2.440,3 δισ. δρχ. ή το 26,6% του ΑΕΠ και το 1989 τα 2.824,9 ή το 25,9% του
ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, το ένα τέταρτο του δημοσίου χρέους της χώρας, η
εξυπηρέτηση του οποίου, ως γνωστόν, επιβαρύνει όχι μόνο τους σημερινούς
φορολογουμένους αλλά και εκείνους της προσεχούς δεκαετίας αν όχι εικοσαετίας,
οφείλεται ακριβώς σε αυτή την αλόγιστη παροχή εγγυήσεων. Η υπόθεση αυτή είναι
ίσως η πιο προκλητική εκδήλωση του λεγόμενου κράτους των πελατειακών σχέσεων,
αφού οι εγγυήσεις τού Δημοσίου παρείχοντο σε επιχειρήσεις, η ελλειμματικότητα
και το αφερέγγυο των οποίων ήταν αποτέλεσμα της κακοδιοίκησης από τους
διορισμένους από το κόμμα προέδρους και γενικούς διευθυντές.

Ευτυχώς, όπως γράψαμε και στην αρχή, αυτή η βαριά κληρονομιά του παρελθόντος
ξεπερνιέται και όπως δείχνουν τα στοιχεία του προϋπολογισμού, που κατετέθη
χθες, οι παρασχεθείσες εγγυήσεις φέτος έπεσαν στα 220 δισ. δρχ., έναντι 272,5
πέρυσι και ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι μόλις 0,6% έναντι 0,8% πέρυσι, ενώ, όπως
αναφέραμε, ήδη προ δεκαετίας ήταν 5,5% του ΑΕΠ. Ως αποτέλεσμα της αυστηρότητας
που επιδεικνύει τώρα το Δημόσιο στο θέμα αυτό, το ανεξάρτητο υπόλοιπο των
εγγυημένων δανείων έχει πέσει στο 6,1% του ΑΕΠ έναντι 26,6% που ήταν προ δεκαετίας!

Η θεαματική βελτίωση στον τομέα αυτού είναι αποτέλεσμα της θέσπισης των νέων
διαδικασιών του νόμου 2496/97, ο οποίος είναι έργο του υφυπουργού Οικονομικών
κ. Ν. Χριστοδουλάκη. Σήμερα, εγγυήσεις παρέχονται μόνο προς δραστηριότητες και
φορείς που αφ’ ενός έχουν αυξημένη φερεγγυότητα και δυνατότητα αποπληρωμής τού
σχετικού δανείου και αφ’ ετέρου πρόκειται να πραγματοποιήσουν επενδύσεις με
ευνοϊκές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, στην ανάπτυξη και στον
περιορισμό της ανεργίας. Ταυτόχρονα καθορίσθηκαν νέες περισσότερο διαφανείς
διαδικασίες επιλογής των δανειστριών Τραπεζών, καθώς και αυστηρότερες
διατάξεις για τους αφερέγγυους δανειζόμενους.

Οι επόμενες γενιές, που πληρώνουν τα χρέη της σημερινής, μπορούν λοιπόν να
ελπίζουν ότι η σπατάλη και η ανεύθυνη διαχείριση δεν θα τους φορτώσει νέα βάρη.