ΜΑΪΚΛ ΛΙΟΥΕΛΙΝ ΣΜΙΘ Ελλάς – Αγγλία συμμαχία

«Πολλές σοβαρές δυσκολίες» για όλους θα δημιουργούσε η ένταξη της Κύπρου
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού. Τη βρετανική
θέση ­ που έχει δημιουργήσει ουκ ολίγες τριβές με την ελληνική πλευρά ­
επαναλαμβάνει στη συνέντευξή του ο Βρετανός πρέσβης, υποστηρίζοντας
ταυτοχρόνως «ότι η μόνη έξοδος από το αδιέξοδο που πληγώνει είναι να
δημιουργηθεί ένα διζωνικό δικοινοτικό ομόσπονδο κράτος της Κύπρου».

Και ο σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ εξηγεί πως: «Μια ενωμένη Κύπρος πρέπει να
μπει στην Ε.Ε. ­ αυτή φαίνεται να είναι η μόνη ικανοποιητική απάντηση». Όσον
αφορά την πληγή της ματωμένης Κύπρου και την παράνομη κατοχή τμήματός της από
την τουρκική πλευρά, ο Βρετανός πρέσβης έχει την πάγια άποψη της χώρας του, η
οποία έχει δημιουργήσει και συνεχίζει να προκαλεί έντονες αντιδράσεις από
ελληνικής πλευράς. «Φαίνεται, λοιπόν», συνεχίζει ο σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ,
επεξηγώντας τη βρετανική απόφαση που ξεσηκώνει Έλληνες και Ελληνοκύπριους,
αμφότερους, «ότι η μόνη έξοδος από το αδιέξοδο που πληγώνει είναι να
δημιουργηθεί ένα διζωνικό, δικοινοτικό ομόσπονδο κράτος της Κύπρου.

Εάν δεν έχει βρεθεί μία λύση στο πρόβλημα της Κύπρου μέχρι τη λήξη των
διαπραγματεύσεων για την είσοδο της χώρας στην Ε.Ε., τότε βρισκόμαστε σε
άγνωστο έδαφος και κανείς δεν θα μπορεί να προβλέψει τι μπορεί να γίνει. Και
όσον αφορά την ένταξη στην Ε.Ε. της Τουρκίας ­ μιας χώρας που, μεταξύ άλλων,
πραγματοποίησε και πραγματοποιεί γενοκτονία των Κούρδων;

«Η Ε.Ε. έχει ξεκαθαρίσει στην Τουρκία πολλές φορές ότι ο έμπρακτος σεβασμός
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξή της στην
Ένωση. Και η Ε.Ε. απαιτεί από την Τουρκία μεγάλη βελτίωση στον τομέα αυτό· ο
τομέας του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επηρεάζει τη συνολική σχέση
Τουρκίας – Ε.Ε. Εξάλλου, η στάση μιας χώρας απέναντι στην τήρηση των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι μέρος των πολιτικών προϋποθέσεων που πρέπει να
πληροί οποιαδήποτε χώρα υποψήφια για ένταξη στην Ε.Ε.».

«ΔΕΝ ΝΟΜΙΖΩ ότι η πολιτική της κυβέρνησης Σημίτη είναι πιο κοντά στον “τρίτο
δρόμο” του Λιονέλ Ζοσπέν, απ’ ό,τι στην πολιτική που χαράσσει ο Τόνι Μπλερ.
Αυτή η άποψη περί στενότερης “συγγένειας” ελληνικής και γαλλικής Αριστεράς
νομίζω ότι είναι ξεπερασμένη πια. Βλέπω, τώρα, μία σύγκλιση απόψεων κι
αποφάσεων και μια συνεργασία ελληνικής και βρετανικής κυβέρνησης σε πολλά
ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Τα μέτρα που παίρνει ο κ.
Σημίτης για την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ είναι πολύ κοντά σε αυτά που
παίρνει ο κ. Μπλερ, για τη Βρετανία. Βέβαια, χρειάζεται χρόνος προκειμένου να
φθάσουν οι κυβερνήσεις των δύο αυτών κρατών, που βρίσκονται στα αντίθετα άκρα
της Ευρώπης, να συνεργάζονται στενά και να επικοινωνούν σχεδόν σε καθημερινή
βάση, αλλά πιστεύω ότι θα γίνει κι αυτό σύντομα. Και είναι δουλειά και της
βρετανικής πρεσβείας στην Ελλάδα να εντοπίσει όλους τους τομείς σύγκλισης της
πολιτικής των δύο χωρών και να δημιουργήσει εκείνους τους μηχανισμούς
επικοινωνίας, τους αναγκαίους, ώστε Ελλάδα και Αγγλία να συνεργασθούν
στενότερα και να επωφεληθούν αμφότερες». Είναι ο πρέσβης της Βρετανίας στην
Ελλάδα ­ ναι, εκείνος που στις συνεντεύξεις Τύπου της πρεσβείας του διαβάζει
τους λόγους του δύο φορές: στα αγγλικά και σε άπταιστα ελληνικά. Ο σερ Μάικλ
Λιουέλιν Σμιθ.

Λάτρης των αρχαίων ελληνικών, της αρχαίας ελληνικής ιστορίας και φιλοσοφίας,
από μικρό παιδί, ο αριστοκρατικών τρόπων κι εμφάνισης και δημοκρατικών
φρονημάτων σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ έφθασε στην Ελλάδα το 1962, προκειμένου να
εντρυφήσει στην ελληνική λαογραφία.

Το 1966, στην Ελλάδα, αυτή τη φορά ως καθηγητής στο Βρετανικό Συμβούλιο. Για
να φύγει ξανά. Και να γυρίσει πάλι. Το 1967, με την παρότρυνση και στήριξη του
καθηγητή του στην Οξφόρδη, μεγάλου ελληνιστή Τζον Κάμπελ, ο νεαρός τότε
Λιουέλιν Σμιθ αποφάσισε να γίνει ελληνιστής και να εντρυφήσει ­ από τον Ιούνιο
του 1967 και μέχρι τον Δεκέμβριο του 1968 ­ στα θέματα του Ελληνισμού και της
Ελλάδας της Μικράς Ασίας. Στην Ελλάδα, βρέθηκε ξανά ως πολιτικός σύμβουλος της
βρετανικής πρεσβείας το 1980· πόστο στο οποίο έμεινε περίπου τέσσερα χρόνια.

Τον Απρίλιο του 1996, ο σερ Λιουέλιν Σμιθ επανήλθε στην Ελλάδα, αυτή τη φορά
ως πρέσβης.

Ως εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης, λοιπόν, ποια η άποψή του για τον
σκεπτικισμό πολλών Βρετανών απέναντι στην Ε.Ε. ­ σκεπτικισμός που,
παραδοσιακά, δεν υπάρχει προς τις ΗΠΑ, όπως φάνηκε και από την αγαστή και
άμεση συμφωνία της Βρετανίας με τις ΗΠΑ ως προς το πρόσφατα αποφευχθέν
ενδεχόμενο βομβαρδισμού των Σέρβων. Έτσι δεν είναι;

«Κοιτάξτε, δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος ανταγωνισμός ανάμεσα στην Ευρώπη και
τις ΗΠΑ. Πιστεύω ότι όταν οι δύο δρουν ενωμένες, στα πλαίσια του ΝΑΤΟ ή στον
ΟΗΕ, είναι το καλύτερο για την παγκόσμια σταθερότητα. Όσον αφορά τώρα την
κρίση με τον πρόεδρο Μιλόσεβιτς, έπρεπε να υπάρχει μια απειλή ικανή να τον
επηρεάσει, να τον πιέσει, να σταματήσει. Και η απειλή αυτή ήταν πολύ
ισχυρότερη προερχόμενη από τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους μαζί, παρά από μια
ομάδα ευρωπαϊκών κρατών. Γενικά, πάντως, πιστεύω ότι το μέλλον ανήκει και στις
δύο: στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, αμφότερες».

Επικεντρωνόμαστε στην Ευρώπη, λοιπόν. Ποιο ακριβώς το νόημα αυτού του
νεφελώδους ­ όπως πολλοί το κατηγορούν ­ «τρίτου δρόμου»; Και γιατί, ευρέως,
λέγεται στην Ελλάδα ότι η πολιτική που ακολουθεί ο κ. Σημίτης βρίσκεται πιο
κοντά στον «τρίτο δρόμο» του Γάλλου Ζοσπέν, παρά σ’ αυτόν του Μπλερ;

«Οι αρχές, επάνω στις οποίες η Ε.Ε. βασίζεται, αντανακλούν μία ευρεία συμφωνία
των κρατών-μελών, σε ένα είδος πολιτικής της ελεύθερης αγοράς, ενός
καπιταλισμού. Η προοπτική αυτή της ελεύθερης αγοράς είναι και η ουσία της Ε.Ε.
Αλλά υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους αυτό το σύστημα μπορεί να
λειτουργήσει και διαφορετικές μορφές προστασίας που το κράτος μπορεί να δώσει
στους πολίτες του. Και ο “τρίτος δρόμος” είναι εκείνος που επιδιώκει να
εφαρμόσει το ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής, με τον πιο ανθρώπινο τρόπο
δυνατόν. Είναι, δηλαδή, ο δρόμος ανάμεσα στην πολύ άγρια πολιτική της
ελεύθερης αγοράς και στις αποτυχημένες πολιτικές της Αριστεράς.

Όσον αφορά τον “τρίτο δρόμο” που ακολουθεί η βρετανική κυβέρνηση, θέλουμε να
κρατήσουμε τα οφέλη εκείνα της συντηρητικής παράταξης που λειτούργησαν θετικά
και ήταν αποτελεσματικά και να κρατήσουμε, επίσης, από τη μεγάλη εργατική
παράδοση του 19ου και του 20ού αιώνα τα μαθήματα κοινωνικής αλληλεγγύης που
μας προσφέρει.

… Λοιπόν, παρ’ ότι ιστορικά η ελληνική Αριστερά είχε περισσότερα κοινά με
τις ηπειρωτικές κυβερνήσεις της Αριστεράς ­ και της Γαλλίας
συμπεριλαμβανομένης ­ απ’ ό,τι με τους Άγγλους Εργατικούς, τώρα πια αλλάζουν
τα πράγματα. Ήδη, υπάρχει μια πολύ στενή συνεργασία και επαφή υπουργών των δύο
κρατών, σε πολλούς τομείς. Για παράδειγμα, ο Αλέκος Παπαδόπουλος συνεργάζεται
στενά με τον Βρετανό ομόλογό του στα θέματα μεταρρυθμίσεων στον δημόσιο τομέα
και αντίστοιχα, ο υφυπουργός Πρωτόπαπας σε θέματα πολιτικής προσλήψεων και
ανεργίας. Εξάλλου, η γενική πολιτική του κ. Σημίτη ­ που είναι
προσανατολισμένη προς την ΟΝΕ ­ όσον αφορά τα δημόσια έξοδα, την ανασύνταξη
της οικονομίας και τις ιδιωτικοποιήσεις είναι πάρα πολύ κοντά στην προσπάθεια
που καταβάλλει στην Αγγλία ο κ. Μπλερ, με τις πολιτικές καταπολέμησης της
ανεργίας, κοινωνικής στήριξης και αλληλεγγύης. Απλά, χρειάζεται χρόνος να
συνηθίσουν οι υπουργοί των δύο χωρών να δουλεύουν μαζί, σχεδόν καθημερινά και
να συνεργάζονται στενά. Αλλά αυτό θα συμβεί με τον χρόνο. Ήδη συμβαίνει. Απλά,
νομίζω ότι θα γενικευθεί και θα ενταθεί».

Μια και μιλάμε για πολιτική «προσανατολισμένη» προς την ΟΝΕ, πιστεύει ότι η
Ελλάδα θα καταφέρει να πετύχει τον στρατηγικό της οικονομικό στόχο, της
ένταξης στην ΟΝΕ, το έτος 2001; «Νομίζω ότι είναι εφικτός ο στόχος της Ελλάδας
για την ΟΝΕ, το 2001, αλλά απαιτείται μια σταθερή πορεία και πρόοδος στην
κατεύθυνση που ξεκίνησε ο κ. Σημίτης ­ και δεν είναι εύκολο. Αλλά βλέπω ότι
έχει ξεκινήσει με ισχυρή πεποίθηση να τα καταφέρει και η κυβερνητική πολιτική
του το αντικατοπτρίζει αυτό».