ΣΗΜΑΤΑ

… οργισμένοι και απ’ τους Χιλιανούς (αλλοίμονο) για το ξεγλίστρημα του
Αουγούστο Πινοσέ είναι οι Ισπανοί. Αλλά ο πρώην τύραννος σημαίνει άλλα
πράγματα για τον καθένα ­ και έτσι ατύχησε η αίτηση έκδοσης από τον εισαγγελέα
Γαρθόν. Για τους Άγγλους, ο Πινοσέ είναι ο ξένος αξιωματούχος που εμπιστεύεται
τη χώρα τους, τα νοσοκομεία της και τους ηγέτες της, και που κράτησε ευμενή
στάση επί Φώκλαντς. Για τους Γάλλους, ένας φασίστας ­ αλλά δεν ήταν και ο
Πεταίν; Έσπευσαν μάλιστα Παρισινοί νομικοί να επισημάνουν την έλλειψη τυπικών
όρων για δίωξή του. (Ψέματα μήπως; Όταν οι συμπατριώτες του τον έχουν
γερουσιαστή και μαϊντανό των δεξιώσεων, και ζητωκραυγάζουν για τη νέα διάσωσή
του;). Ειδικά όμως για τους Ισπανούς, ο Πινοσέ είναι σκιά του Φράνκο. «Θέλαμε
να πληρώσει ­ δήλωσε ο γνωστός αναρχικός Πάκο Ουμπράλ ­ γιατί στο συλλογικό
μας ασυνείδητο έχουμε τύψεις. Δεν δικάσαμε τον Φράνκο». Μια τέτοια δίκη λοιπόν
ήθελαν οι Ισπανοί. Μια τιμωρία, έστω και ξένου δικτάτορα. Αλλά άργησαν και η
ιστορία δεν χαρίζεται, μόνο κερδίζεται.

… αυτοκτονεί, είπε στο συνέδριο «Άρρωστη Υγεία», στην Μπολώνια, ο «αρνητής»
κοινωνιολόγος Ιβάν Ιλλίτς («Καταργήστε τα σχολεία» κ.λπ.). Η υπερειδίκευση
παράγει επιστήμονες ρομπότ που γνωρίζουν τα πάντα για το νεφρό ή τη σπλήνα και
αγνοούν τον άρρωστο ως σύνολο, ως άνθρωπο. Ιδίως δε την ψυχή του, συμπλήρωσε ο
Εντγκάρ Μορέν. Ο θεωρητικός της «πολυπλοκότητας», που μίλησε τελευταίος, έδωσε
μια θλιβερή εικόνα των σχέσεων γιατρού – αρρώστου. Γιατροί άγνωστοι στον
ασθενή, είπε, τον εξετάζουν και τον περιθάλπουν βλέποντάς τον και αυτοί ως
άγνωστο, με την επίγνωση αμφοτέρων ότι ούτε θα ξαναϊδωθούν ούτε κάποια
προσωπική σχέση θ’ αποκτήσουν.

… ξεχασθεί, παρατήρησε ο Γάλλος φιλόσοφος, ότι η αρρώστια είναι και υπόθεση
ψυχολογική και κοινωνική. Η έκλειψη της μαλακτικής, της παρήγορης παρουσίας
του οικογενειακού γιατρού-γκουρού, η οποία άλλοτε προηγείτο της προσφυγής στον
σπεσιαλίστα (ή την έκανε περιττή), στοιχίζει ακριβά στην κοινωνία. Και
συσκοτίζει την ανθρώπινη φύση, πρόσθεσε ο Μορέν. Όπως και το ότι ορισμένες
αποκλίσεις από το φυσιολογικό (;) δεν είναι καν θεραπευτέες. «Διότι ο άνθρωπος
δεν είναι μόνο κατασκευαστής, homo faber, ή homo economicus. Είναι και
poeticus και φιλοπαίγμων, homo ludens. Και κάποτε, homo demens: παράφρων. Πόσα
όμως αριστουργήματα δεν χρωστούμε στις τελευταίες, ιδίως, κατηγορίες!». Ένας
καλός οικογενειακός γιατρός, υπαινίσσεται ο Μορέν, θ’ άφηνε ίσως ανίατους
ορισμένους σαλούς. Και έτσι, ευτυχείς και πολύτιμους.

… ντε Σαιντ-Εξυπερύ που, όπως ο Φληβάς του Έλιοτ, κοιμάται χρόνια τώρα στη
Μεσόγειο (στον κόλπο των Αγγέλων έξω απ’ την Αντίμπ, λένε), δεν μας επέτρεψε
να μάθουμε αν αυτοκτόνησε ή μόνο ατύχησε, το πρωί εκείνο του Ιουλίου του ’44
που μ’ ένα μικρό Λάιτνινγκ απογειώθηκε από την Κορσική και δεν ξαναφάνηκε.
Έτσι κι αλλοιώς, θα ήταν η τελευταία του πτήση ­ του είχαν πει ότι ήταν
μεγάλος πια, 44 ετών, για να πετά. Μανιώδης πιλότος, εραστής των ουρανών, ο
πατέρας του «Μικρού Πρίγκηπα» το έφερε βαρέως. Δεν θα κατόπτευε πια τη «Γη των
Ανθρώπων» του. Και να, τις προάλλες, στα δίχτυα Μαρσεγιέζου ψαρά έλαμψε
ξαφνικά ένα μπρασελέ με δύο ονόματα επάνω: «Α. ντε Σ.-Ε.» και «Κονσουέλο» (της
μνηστής του). Όλο και φωτίζεται το παρελθόν. Αβέβαιο καθώς παραμένει, σχεδόν
όσο και το μέλλον.