Αγωγός για απομόνωση της Ρωσίας…

Με «δικό» τους αγωγό, που θα μεταφέρει το πετρέλαιο της Κασπίας στη Δύση, οι
ΗΠΑ και η Τουρκία θέλουν να περιορίσουν τη γεωστρατηγική επιρροή της Ρωσίας
στην Υπερκαυκασία.

«ΝΕΟ ΚΟΥΒΕΪΤ», «Βόρεια Θάλασσα» ή «Εμιράτα του 21ου αιώνα», η περιοχή της
Κασπίας βρίσκεται στο επίκεντρο ενός οικονομικοστρατηγικού πολέμου. Στις 12
Νοεμβρίου θα γνωρίζουμε την έκβαση μιας από τις σημαντικότερες μάχες του, όταν
θα ανακοινωθεί η διαδρομή που θα ακολουθήσει ο κυριότερος αγωγός, ο οποίος θα
μεταφέρει το αργό πετρέλαιο του Αζερμπαϊτζάν στις διεθνείς αγορές. Την τελική
απόφαση θα την πάρουν ο πρόεδρος της χώρας Γκαϊντάρ Αλίεφ (που ο γιος του
διευθύνει την κρατική εταιρεία πετρελαίου Socar) και το αγγλοαμερικανικό
κονσόρτσιουμ AIOC, το οποίο από το 1994 έχει αναλάβει την εκμετάλλευση των
κοιτασμάτων πετρελαίου που βρίσκονται στα παράλια της Κασπίας, κοντά στο Μπακού.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝ ΕΝΑΣ

Τρεις είναι οι «αντίπαλοι» αγωγοί:

1 Ο ρωσικός, από το Μπακού στο Νοβοροσίσκ, μέσω Ρωσίας, με τον οποίο
μεταφέρεται από το 1997 η αρχική παραγωγή, που όμως δεν είναι ικανοποιητική.

2 Ο γεωργιανός, από το Μπακού στη Σούπσα, που βρίσκεται υπό κατασκευήν
(προϋπολογισμού 1,5 δισ. δολαρίων).

3 Και ο τουρκικός, από το Μπακού στο τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν, ο πιο
μακρύς (1.730 χιλιόμετρα) και πιο δαπανηρός (προϋπολογισμού 2,5 δισ.
δολαρίων), που δεν έχει κατασκευαστεί ακόμη.

Ένας τέταρτος αγωγός, που θα διέσχιζε το Ιράν και που όλες οι εταιρείες
παραδέχθηκαν ότι θα ήταν η πιο λογική, πιο σύντομη και λιγότερο δαπανηρή
διαδρομή, η οποία παραδόξως θα προσέφερε τις μεγαλύτερες εγγυήσεις
σταθερότητας, απορρίφθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση, η οποία προτιμά τον
τουρκικό αγωγό.

ΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ – ΠΛΗΝ ΜΙΑΣ

Λίγες ημέρες πριν οι πετρελαϊκές εταιρείες ανακοινώσουν ποιον αγωγό θα
επιλέξουν, η Τουρκία και οι Αμερικανοί σύμμαχοί της πολλαπλασιάζουν τις
διακηρύξεις τους υπέρ του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν. Την περασμένη Πέμπτη, οι
ηγέτες πέντε πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών (Γεωργία, Αζερμπαϊτζάν,
Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν και Καζαχστάν) συγκεντρώθηκαν στην Άγκυρα για να
υπογράψουν κοινή διακήρυξη υπέρ του τουρκικού αγωγού, παρουσία του Αμερικανού
υπουργού Ενέργειας Μπιλ Ρίτσαρντσον και του Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Όμως, τελικά,
ο Τούρκος πρόεδρος δεν κατόρθωσε να αποσπάσει την υπογραφή του προέδρου του
Τουρκμενιστάν. Ο Σαπαμουράντ Νιαζόφ έχει αρχίσει από το 1997 την κατασκευή
πετρελαιαγωγού προς το Βόρειο Ιράν και διατηρεί εξαίρετες σχέσεις με την Τεχεράνη.

ΩΣ ΣΥΝΗΘΩΣ, ΑΠΕΙΛΕΣ

«Αν δεν επιλεγεί η διαδρομή Μπακού-Τζεϊχάν θα στραφούμε σε πηγές ενέργειας που
δεν θα προέρχονται από την Κασπία», τόνισε πρόσφατα ο Τούρκος υπουργός
Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ. Η Τουρκία, που τα τελευταία χρόνια έχει τριπλασιάσει
την κατανάλωση ενέργειας, βλέπει με πολύ κακό μάτι το ενδεχόμενο ­ που ο
τουρκικός Τύπος θεωρεί πολύ πιθανό ­ να επιλεγεί τελικά ο αγωγός της Γεωργίας.

ΤΑ ΤΑΝΚΕΡ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΕΝΑ

Όμως αυτός ο αγωγός λύνει το πρόβλημα μόνο κατά το ήμισυ. Φτάνοντας στη
Σούπσα, στη Μαύρη Θάλασσα, το αργό πετρέλαιο θα φορτώνεται σε τάνκερ που θα
πρέπει να διασχίσουν τον Βόσπορο για να φτάσουν στη Μεσόγειο. Και αυτό οι
Τούρκοι δεν το θέλουν. Στις 24 Οκτωβρίου, ο Ισμαήλ Τζεμ εξέφρασε για άλλη μία
φορά την αντίθεσή του στην αύξηση της κυκλοφορίας πετρελαιοφόρων στον Βόσπορο.
Κάθε χρόνο, 4.500 τάνκερ διασχίζουν τα Στενά του Βοσπόρου για να βγουν στα
Δαρδανέλλια και από εκεί στο Αιγαίο. Όλη αυτή την επιβάρυνση την υφίσταται
βεβαίως και η Κωνσταντινούπολη, μια μεγαλούπολη με περισσότερους από 10
εκατομμύρια κατοίκους. Από το 1978, έχουν συμβεί περίπου εκατό ατυχήματα. Η
Τουρκία, που υφίσταται τις συνέπειες του ιρακινού εμπάργκο, προτιμάει το
πετρέλαιο της Κασπίας να περάσει από το έδαφός της, αλλά δεν διαθέτει τους
οικονομικούς πόρους για να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του αγωγού. Σε
επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη, την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός
υφυπουργός Εξωτερικών Στούαρτ Άιζενστατ υποσχέθηκε στους Τούρκους βοήθεια 823
εκατ. δολαρίων για την κατασκευή του πετρελαιαγωγού.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

Πιο οικονομικός και άμεσα λειτουργικός, ο αγωγός Μπακού-Σούπσα συγκεντρώνει
τις προτιμήσεις των εταιρειών πετρελαίου. Σαν να μην έφταναν τα προβλήματα από
την γενική πτώση της τιμής του πετρελαίου, οι εταιρείες αντιμετωπίζουν
δυσκολίες και στην εκμετάλλευση του αργού πετρελαίου της Κασπίας. Το
κονσόρτσιουμ Cipco (Caspian International Petroleum Company), στο οποίο
κυριαρχεί η αμερικανική Penzoil, δαπάνησε 80 εκατ. δολάρια το 1997 για
γεωτρήσεις σε δύο «πηγάδια», όπου τελικά αποδείχθηκε ότι τα κοιτάσματα δεν
ήταν πετρελαίου αλλά φυσικού αερίου. Η περιοχή, που στην αρχή είχε αποκτήσει
τη φήμη «Ελντοράντο», δεν περιλαμβάνει περισσότερο από το 3% των παγκόσμιων
αποθεμάτων, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας.

Όσο για τον ρωσικό αγωγό, κρίνεται απορριπτέος λόγω της αστάθειας που
επικρατεί τόσο στην ίδια τη Ρωσία όσο και στα εδάφη της βόρεια του Καυκάσου.