ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Διά χειρός Μπαρσελό

Το φεστιβάλ λέγεται «Νοβετσέντο», δηλαδή Εικοστός Αιώνας. Η έκθεση έχει τίτλο
«Ο Χριστός της Βουτσιρία». Κι ο ζωγράφος ονομάζεται Μπαρσελό. Μικέλ Μπαρσελό.
Εκ Βαρκελώνης.

Αγία Ευλαλία. Ο Καταλανός καλλιτέχνης κάνει τη δική του «συντήρηση» της εκκλησίας

ΤΗΝ εκκλησία της Αγίας Ευλαλίας, στην παλιά πόλη του Παλέρμο, δεν την ήξεραν
μέχρι πρόσφατα ούτε οι ντόπιοι. Ίσως να είχαν προσέξει τα ερείπια όσοι έκαναν
τα ψώνια τους στη γειτονική αγορά της Βουτσιρία, «μια αγορά δυνατή,
αφρικανική, όπου πουλάνε κρέας, ψάρια και ηρωίνη» λέει ο Μπαρσελό ­ που η
ατμόσφαιρα αυτή του είναι οικεία αφού μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στην
Ισπανία και την Αφρική. Κάποιοι άλλοι θυμούνταν αμυδρά ότι το μέρος εκείνο
λειτουργούσε πριν από δέκα χρόνια ως πορνείο κι έπειτα ότι φύλαγαν εκεί μέσα
άλογα. Οι έμποροι ναρκωτικών, βέβαια, μπαινόβγαιναν διαρκώς.

Αυτή την υποβαθμισμένη συνοικία που εξακολουθεί να την ελέγχει η Μαφία διάλεξε
ο ηλικίας 41 ετών ζωγράφος από τη Μαγιόρκα για να στεγάσει την έκθεσή του.
Μέσα σ’ αυτή την εκκλησία, που την έκτισαν Καταλανοί κι όπου ο Φράνκο είχε
τοποθετήσει μια πλάκα που έλεγε ότι αποτελεί ιδιοκτησία του ισπανικού κράτους,
αποφάσισε να τοποθετήσει τους πίνακές του. Τα σχέδια της Εκκλησίας να προβεί
σε κλασικές εργασίες συντήρησης δεν του άρεσαν. «Η συντήρηση», λέει στην «Ελ
Παΐς», «είναι μια αλαζονική ιδέα του 20ού αιώνα, κι εμείς βρισκόμαστε με το
ένα πόδι στον 21ο». Ήθελε έτσι κάτι διαφορετικό, εναλλακτικό, ριζοσπαστικό.
Ήθελε να δείξει στους Σισιλιάνους ότι η κουλτούρα μπορεί να αποτελέσει όπλο
κατά της Μαφίας.

Οι εργασίες άρχισαν τον περασμένο Ιούλιο και διεκόπησαν επανειλημμένα από
διάφορα επεισόδια: μια πλημμύρα, ένα σεισμό, δύο ληστείες. Πρώτα του έκλεψαν
τον μουσικό του εξοπλισμό. Έπειτα πήραν έναν παλιό ξύλινο Χριστό που τον
αγαπούσε πολύ ­ ευτυχώς τελικά τον βρήκε. Μα η εμπειρία της δουλειάς ήταν
μοναδική. «Είναι περίεργη η ατμόσφαιρα στη Σικελία, αυτή η ισχυρή ιστορική
μνήμη που υπάρχει εδώ. Τόσο ισχυρή, ώστε όταν εργαζόμουν μέσα στην εκκλησία
αισθανόμουν έξω από τον τόπο και τον χρόνο». Την πλάκα του Φράνκο τη σκέπασε
με μια νεκροκεφαλή. Τοποθέτησε τους αγίους του στις παλιές ζωφόρους με τα
φτιαγμένα από τερρακόττα κεφάλια των γουρουνιών, των ψαριών και των κατσικιών,
των ζώων που πουλιούνται στην αγορά της Βουτσιρία. Κι έπειτα αναπαρήγαγε με
ελεύθερο τρόπο τις τέσσερις μεγάλες εικόνες που υπήρχαν στον ναό. Έφτιαξε
πέντε πίνακες πάνω σε χρωματιστό χαρτί εφημερίδας, πέντε γιγαντιαίες
ακουαρέλες με πρωτότυπα θέματα. Σε μια απ’ αυτές εικονίζεται ένας άνθρωπος με
μια μοτοσυκλέτα στην πλάτη, που μοιάζει μ’ ένα σύγχρονο Χριστό.

Απ’ αυτόν τον Χριστό πήρε το όνομά της η έκθεση, που θα μείνει ανοικτή μέχρι
τις 13 Δεκεμβρίου. Κι ο ζωγράφος είδε πιστούς που έρχονταν να ανάψουν κερί και
να αποθέσουν λουλούδια στον Χριστό της Αγίας Ευλαλίας, να γονατίζουν και να
αφήνουν λουλούδια και στον δικό του Χριστό. Κι αυτή η εμπειρία, λέει, ήταν συγκλονιστική.