[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«Ο ΠΟΛΕΜΟΣ τελείωσε». Το δήλωσε πριν από λίγες εβδομάδες, μόλις αφέθηκε
ελεύθερος, ο Ρενάτο Κούρτσιο, ηγετικό στέλεχος άλλοτε των Ερυθρών Ταξιαρχιών
στην Ιταλία. Ομολογία ήττας ή μήπως επίδειξη αλαζονείας ώς το τέλος; Γιατί
βέβαια πολλοί δικαιούμεθα να αναρωτηθούμε «ποιος πόλεμος»; Ποιοι τον κήρυξαν,
γιατί τον κήρυξαν και, εν τοιαύτη περιπτώσει, πότε και γιατί τελείωσε; Πολλοί
βέβαια θα αναζητήσουν ερμηνείες στις συνθήκες ­ ή και στην παραφροσύνη ­ της
εποχής. Το ακατανόητο της βίας ωστόσο παραμένει. Η Τζόαν Χάρα, η χήρα του
θρυλικού λαϊκού τραγουδιστή της Χιλής, Βίκτορ Χάρα, θυμόταν αυτές τις ημέρες,
που ο Πινοσέτ βρίσκεται στην Αγγλία, την εικόνα που αντίκρυσε όταν βρήκε το
πτώμα του άντρα της, στο νεκροτομείο. «Τα χέρια του κρεμόντουσαν παράξενα.
Ήταν εμφανώς σπασμένα. Αργότερα έμαθα ότι οι βασανιστές του διασκέδαζαν
λέγοντάς του: παίξε τώρα την κιθάρα σου αν μπορείς… Αυτό που πονάει είναι
ότι δεν πρόλαβε να μας αποχαιρετήσει, δεν πρόλαβε να δει τις κόρες του να
μεγαλώνουν». Είκοσι πέντε χρόνια μετά το πραξικόπημα, η βία ασφαλώς μοιάζει
ακόμα πιο ακατανόητη. Όπως και για τον συνταγματάρχη Στιούαρτ. Αυτές τις
ημέρες απολύθηκε από τις φυλακές η Άννα Μουρ, «εκτελεστής» του IRA, που τον
Δεκέμβριο του 1982 είχε δολοφονήσει με βόμβες σ’ ένα παμπ 17 ανθρώπους. «Δεν
θα ξεχάσω ποτέ το θέαμα που αντίκρυσα εκείνο το βράδυ», λέει σήμερα ο
Στιούαρτ. «Τη νέα κοπέλα που πέθανε καθώς έσκυβα από πάνω της. Ήταν περίπου 18
ετών, ένα κορίτσι που απλώς είχε βγει για να πιει ένα ποτό». Η Άννα Μουρ
τουλάχιστον έχει μετανιώσει. Έφυγε από τον IRA και έγινε υποδειγματική
χριστιανή. Πριν από πέντε χρόνια ζήτησε συγγνώμη από τους συγγενείς των
θυμάτων της. Ως τότε ντρεπότανε γιατί, όπως δήλωσε, «και η σκέψη μόνο ότι μια
τέτοια συγγνώμη μπορούσε να απαλύνει τον πόνο τους φοβόμουνα ότι θα τους
φαινόταν προσβλητική». Οι άλλοι δεν δήλωσαν ποτέ ότι μετάνιωσαν και βέβαια
ποτέ δεν ζήτησαν συγγνώμη… Ο πόλεμος τελείωσε. Όλοι οι πόλεμοι κάποτε
τελειώνουν. Λένε ότι η ιστορία γράφεται από τους νικητές. Η αλήθεια είναι ότι
γράφεται από αυτούς που επιβίωσαν. Μόνο τα θύματα παραμένουν καταδικασμένα στη σιωπή.