Θύματα χωρίς πόλεμο

Ο πόλεμος ανάμεσα στη Δύση και τη Σερβία μπορεί να μην έγινε, είχε όμως
πέντε θύματα. Και, μάλιστα, χωρίς να πέσει μια τουφεκιά.

Συνελήφθη ο Πινοσέτ. «Ένα μήνυμα για σας, κ. Μιλόσεβιτς» (από την «Ντέιλι Τέλεγκραφ»)

ΔΥΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΙ σταθμοί, ένας στο Βελιγράδι και ένας στη Βοϊβοδίνα, και τρεις
καθημερινές εφημερίδες: αυτά είναι μέχρι στιγμής τα θύματα της εκστρατείας που
εξαπέλυσε τον τελευταίο καιρό η σερβική κυβέρνηση εναντίον των μέσων
ενημέρωσης, χρησιμοποιώντας ως όπλο ένα έκτακτο διάταγμα που απαγορεύει τη
διάδοση «δυσφημιστικών» ειδήσεων.

Η πιο σημαντική από τις εφημερίδες που αναγκάστηκαν να κλείσουν είναι η
«Ντνέβνι Τέλεγκραφ», με κυκλοφορία 80.000 φύλλων, πολλές εκδόσεις την ημέρα
και καμιά χρηματοδότηση από τον δημόσιο τομέα. «Το έγκλημά μας ήταν ένας
τίτλος που αναφερόταν στα σχέδια του ΝΑΤΟ για αεροπορικές επιδρομές», λέει ο
Σλάβκο Κουρουβίγια, ιδιοκτήτης, ιδρυτής και διευθυντής της εφημερίδας. «Το
βράδυ της περασμένης Τρίτης εισέβαλαν στα γραφεία μας αστυνομικοί, ένστολοι
και με πολιτικά, και σφράγισαν την είσοδο. Είμαι πεισμένος, όμως, ότι σύντομα
θα είμαστε και πάλι στα περίπτερα».

ΝΕΟΣ ΝΟΜΟΣ ΠΕΡΙ ΤΥΠΟΥ

Το σερβικό κοινοβούλιο συνέρχεται εκτάκτως αυτή την εβδομάδα για να ψηφίσει
ένα νέο νόμο περί Τύπου που θα αίρει την ισχύ του διατάγματος. Το πρόβλημα
είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει το περιεχόμενό του. Και ο Κουρουβίγια φοβάται το χειρότερο.

Η κυβέρνηση της Σερβίας αποτελεί συνασπισμό τριών κομμάτων: του Σοσιαλιστικού
Κόμματος υπό τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, του ακροδεξιού Ριζοσπαστικού Κόμματος
υπό τον Βόισλαβ Σέσελι και της Ενωμένης Αριστεράς (Yul) υπό τη Μίρα Μάρκοβιτς,
σύζυγο του προέδρου της Γιουγκοσλαβίας. Αυτή η συμμαχία εθνικιστών και
κομμουνιστών, σημειώνει η «Ρεπούμπλικα», συνιστά την πιο αυταρχική κυβέρνηση
που έχει γνωρίσει η χώρα από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Υπουργός Τύπου
είναι ο Αλεξάντερ Βούσιτς από το Ριζοσπαστικό Κόμμα, που καταναλώνει όλη την
ενεργητικότητά του για να πολεμά τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.

ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ

Ο άλλος στόχος του κυβερνητικού συνασπισμού είναι οι διανοούμενοι και οι
φοιτητές. Με βάση ένα νόμο που ψηφίστηκε τον περασμένο Ιούνιο, ο ακαδημαϊκός
κόσμος έχει χάσει την αυτονομία του και έχει τεθεί υπό τη δικαιοδοσία της
πολιτικής εξουσίας. Οι πρυτάνεις και οι πρόεδροι των σχολών διορίζονται από
την κυβέρνηση και έχουν δικαίωμα να απολύουν ή να προσλαμβάνουν καθηγητές κατά βούληση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του
Βελιγραδίου. Ο πρύτανης ανήκει στη Yul και ο πρόεδρος στο Ριζοσπαστικό Κόμμα.
Το άρθρο 166 του νέου νόμου προβλέπει την υπογραφή νέας σύμβασης για κάθε
καθηγητή και η σύμβαση αυτή ισοδυναμεί με πράξη υποταγής στο καθεστώς. Όσοι
αρνούνται να την υπογράψουν απολύονται αμέσως.

«Η τεχνική που χρησιμοποιεί ο Μιλόσεβιτς για να διοικεί τη Σερβία με σιδηρά
πυγμή είναι ξεκάθαρη», τονίζει η Βέσνα Πέσιτς, ηγέτις της Συμμαχίας των
Πολιτών, ενός από τα λίγα μη εθνικιστικά κόμματα της αντιπολίτευσης.
«Δημιουργεί τη μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης μετά την άλλη, με τελευταία την
κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, και συντηρεί μεταξύ του πληθυσμού την παρανοϊκή
πεποίθηση ότι όλος ο κόσμος είναι εναντίον του, ότι υπάρχει μια διεθνής
συνωμοσία κατά της Σερβίας κι ότι πρέπει να πολεμήσουμε για την επιβίωσή μας.
Εάν παραμείνει στην εξουσία, του χρόνου θα δημιουργήσει μια άλλη κρίση: με την
ουγγρική μειονότητα στη Βοϊβοδίνα, με τη μουσουλμανική μειονότητα στο Σαντζάκ
ή με το Μαυροβούνιο. Στα Βαλκάνια, τα προσχήματα δεν λείπουν».

Η ΛΥΣΗ, κατά την Πέσιτς, είναι να ανοίξει η Δύση τις πόρτες της στη Σερβία.
«Αν πέσει το τείχος των κυρώσεων, αν η Γιουγκοσλαβία γίνει και πάλι δεκτή
στους διεθνείς οργανισμούς, αν με λίγα λόγια αποκατασταθούν οι σχέσεις μας με
τον υπόλοιπο κόσμο, η εξουσία του Μιλόσεβιτς θα κλονιστεί. Ο άνθρωπος αυτός
δεν είναι φυσιολογικός και σε φυσιολογικές συνθήκες θα αποκαλυφθεί ακριβώς
όπως είναι: γυμνός. Κάθε εξτρεμισμός θα αναγνωριστεί όπως είναι. Για μας της
δημοκρατικής αντιπολίτευσης είναι δύσκολο να κάνουμε να ακουστεί η φωνή μας εν
μέσω ενός πολεμικού πυρετού. Αν όμως η Σερβία πάψει να αντιμετωπίζεται ως το
μαύρο πρόβατο της διεθνούς κοινότητας, θα ανοίξουν δίαυλοι για μια δημοκρατική
εναλλακτική λύση».

Οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης φοβούνταν ότι σε περίπτωση αεροπορικών
επιδρομών του ΝΑΤΟ, ο λαβωμένος σερβικός εθνικισμός θα έπνιγε και πάλι κάθε
ανεξάρτητη δημοκρατική φωνή. Ευτυχώς οι βομβαρδισμοί δεν ήλθαν. Η κρίση πέρασε
και η αντιπολίτευση αναδιοργανώνεται. Ο διευθυντής της «Ντνέβνι Τέλεγκραφ»
είναι έτοιμος για μάχη. «Δεν ανήκα ποτέ σε κόμμα, δεν έχω πολιτικές
φιλοδοξίες, θα μείνω πάντα ένας απλός δημοσιογράφος. Όμως, στο πρώτο φύλλο που
θα κυκλοφορήσει μετά την απαγόρευση θα γράψω ένα κύριο άρθρο που θα ζητεί την
παραίτηση της κυβέρνησης. Και θα το πετύχουμε. Θα δημοσιεύσουμε αποδείξεις των
εγκλημάτων τους. Είμαστε πιο ισχυροί, πιο έξυπνοι απ’ αυτούς».