Ο δεκάλογος του καλού κατόχου πιστωτικής κάρτας

Δέκα συμβουλές πρέπει να έχουν υπόψη οι κάτοχοι πιστωτικών καρτών για να τις
χρησιμοποιούν αποτελεσματικά στις αγορές τους και να περιορίζουν στο ελάχιστο
την πιθανότητα να πέσουν θύματα απάτης και να δουν κάποια στιγμή φουσκωμένο
τον λογαριασμό τους από δαπάνες που οι ίδιοι δεν είχαν κάνει ή από δαπάνες που
έκαναν χωρίς να είναι ενημερωμένοι για τους όρους αποπληρωμής τους.

ΤΙΣ ΔΕΚΑ αυτές συμβουλές δίνουν οι ειδικών των τραπεζών, οι οποίοι τονίζουν
ότι αν τις ακολουθούν κατά γράμμα οι καταναλωτές-κάτοχοι πιστωτικών καρτών, θα
έχουν μιαν αποτελεσματική ασπίδα προστασίας και από τα φαινόμενα απάτης που
παρ’ ότι δεν προσλαμβάνουν επικίνδυνες διαστάσεις στην Ελλάδα, εμφανίζουν
ανησυχητική αύξηση στην υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο
η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών, σύμφωνα με τις πληροφορίες, σκοπεύει να προχωρήσει
στη δημιουργία ειδικής υπηρεσίας, η οποία θα συνδέεται με τις τράπεζες που
λειτουργούν στην Ελλάδα, καθώς και με εκείνες που λειτουργούν σε διεθνές
επίπεδο, προκειμένου να συλλέγει και να αξιοποιεί πληροφορίες και στοιχεία που
θα βοηθήσουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση της απάτης με τις πιστωτικές κάρτες.

Οι δέκα συμβουλές που δίνουν οι ειδικοί των τραπεζών προς τους
καταναλωτές-κατόχους καρτών για τη χρήση της κάρτας τους περιέχονται στις
απαντήσεις στα ισάριθμα ερωτήματα που τίθενται. Αυτά είναι:

1 Αν η πιστωτική κάρτα σας χρησιμοποιηθεί από άλλον, ποια είναι η
διαδικασία για να βρείτε το δίκιο σας; (Δηλαδή τι συμβαίνει σε περίπτωση
κλοπής ή απώλειας;).

Κατ’ αρχάς η κάρτα, όπως και κάθε μέσο πληρωμής, πρέπει να φυλάσσεται
αποτελεσματικά από τον νόμιμο κάτοχο. Αυτή η υποχρέωση άλλωστε διατυπώνεται σε
όλες τις συμβάσεις πιστωτικών καρτών. Στην περίπτωση όμως που ο νόμιμος
κάτοχος της κάρτας τη χάσει, θα πρέπει να πληροφορήσει αμέσως την τράπεζα που
την εξέδωσε, ώστε η κάρτα να ακυρωθεί και η ζημία να αποφευχθεί. Κάθε τράπεζα
που εκδίδει κάρτες διαθέτει τους κατάλληλους μηχανισμούς ακύρωσης και
αποτροπής της παράνομης χρήσης τους. Η γνωστοποίηση της απώλειας ή της κλοπής
γίνεται προσωπικά, τηλεφωνικά ή με οποιονδήποτε άλλον τρόπο. Συνήθως πάντως ο
κάτοχος καλείται στη συνέχεια να επιβεβαιώσει την απώλεια και εγγράφως.

2 Πώς προστατεύεται ο καταναλωτής από τη χρήση κλεμμένων ή
παραποιημένων καρτών;

Οι εταιρείες εκδόσεως καρτών έχουν προβλέψει μηχανισμούς ασφαλείας,
προκειμένου οι κάτοχοι να προστατεύονται σε περίπτωση κλοπής ή παραποίησης της κάρτας.

Πρόβλημα μπορεί να προκύψει για συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά το
διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στο χρονικό σημείο που πραγματοποιήθηκε η
κλοπή και την ώρα που αυτό γνωστοποιήθηκε στην τράπεζα. Τέτοιες συναλλαγές
συνήθως βαρύνουν τον κάτοχο και τούτο διότι, όπως ισχυρίζονται οι τράπεζες, σε
διαφορετική περίπτωση κακόπιστοι κάτοχοι θα είχαν τη δυνατότητα να
πραγματοποιούν συναλλαγές και στη συνέχεια να δηλώνουν απώλεια της κάρτας. Σε
τέτοιες περιπτώσεις όμως είναι δυνατόν να ζητηθεί η παραβολή της υπογραφής του
κατόχου με εκείνη που εμφανίζεται στο χρεωστικό δελτίο, το οποίο υπογράφεται
κατά τον διακανονισμό της συναλλαγής. Αυτό βέβαια είναι αδύνατο σε περίπτωση
ηλεκτρονικής συναλλαγής (π.χ. ανάληψης χρημάτων από αυτόματη ταμειακή μηχανή)
όπου αντί για υπογραφή χρησιμοποιείται ο απόρρητος αριθμός αναγνώρισης του
πελάτη, τον οποίο γνωρίζει ­ και οφείλει να γνωρίζει ­ μόνον αυτός.

Η χρήση παραποιημένων καρτών ­ δηλαδή καρτών που έχουν κατασκευαστεί από
σπείρες κακοποιών και φέρουν στοιχεία που αντιστοιχούν σε υπαρκτές κάρτες ­
δημιουργούν άλλα προβλήματα. Ο κάτοχος, συνήθως, είναι εύκολο να αποδείξει ότι
δεν έχει πραγματοποιήσει την ή τις απατηλές συναλλαγές (διότι
πραγματοποιήθηκαν π.χ. σε χώρα που δεν έχει καν επισκεφθεί). Μπορεί να ζητήσει
παραβολή της υπογραφής κ.λπ. Αυτό επιβάλλει την προσεκτική ανάγνωση των
γραπτών ειδοποιήσεων εξόφλησης. Πολλές φορές ο εντοπισμός απατηλής χρήσης
παραποιημένων ή κλεμμένων καρτών γίνεται από τα συστήματα ασφαλείας των ίδιων
των εκδοτών καρτών, προτού ακόμη να αντιληφθεί το θύμα, οπότε και ακυρώνονται
οι χρεώσεις ή μπλοκάρονται οι κάρτες και το ίδιο το σύστημα δεν τις δέχεται
για συναλλαγή.

3 Είναι υποχρεωμένοι οι καταστηματάρχες να ελέγχουν την αστυνομική
ταυτότητα του ιδιοκτήτη της κάρτας;

Διεθνώς έχει επικρατήσει η άποψη ότι οι επιχειρήσεις που δέχονται κάρτες ως
μέσο πληρωμής, δεν είναι κατ’ αρχήν υποχρεωμένες να ελέγχουν την ταυτότητα του
κατόχου. Ο κανόνας αυτός, γενικά, ισχύει και στην Ελλάδα. Ειδικότερα, οι
εκπρόσωποι των επιχειρήσεων που δέχονται πιστωτικές κάρτες υποχρεούνται
συμβατικά να προχωρήσουν σε τέτοιους ελέγχους μόνο αν υποψιαστούν ότι ο
κάτοχος δεν κατέχει την κάρτα νόμιμα. Παρά ταύτα οι τράπεζες και οι εκδότες
καρτών στην Ελλάδα ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις με τις οποίες συνεργάζονται να
ζητούν αποδεικτικά της ταυτότητας του κατόχου.

4 Πόσο ασφαλείς είναι οι τηλεφωνικές παραγγελίες με κάρτα ή μέσω Internet;

Γενικά, οι συμβάσεις που καταρτίζονται από απόσταση ενέχουν κινδύνους. Για τον
λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει συγκεκριμένα μέτρα για την
προστασία των καταναλωτών στις περιπτώσεις συμβάσεων από απόσταση. Τα μέτρα
αυτά έχουν ενταχθεί στην εθνική νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών.
Με συγκεκριμένες διατάξεις αυτού του νόμου καθιερώνονται προϋποθέσεις για την
εγκυρότητα αυτών των συμβάσεων αυτών. Επίσης, δίδεται σε κάθε περίπτωση στους
καταναλωτές το δικαίωμα υπαναχώρησης, που μπορεί να ασκηθεί εντός δέκα ημερών
από την παραλαβή του αγαθού ή της υπηρεσίας. Σημειώνεται ότι οι προϋποθέσεις
αυτές, αφορούν κυρίως την αναγκαία πληροφόρηση του καταναλωτή (προφορική και
έγγραφη) σχετικά με την ταυτότητα του προμηθευτή, το είδος και τις ιδιότητες
του αγοραζόμενου αγαθού, την τιμή του και τον τρόπο πληρωμής του κ.λπ. Ακόμη,
ορίζεται ότι απαγορεύεται η είσπραξη του αντιτίμου ή προκαταβολής ή
οποιασδήποτε εγγύησης για την καταβολή του πριν από την παραλαβή του παραγγελθέντος.

5 Ποιες είναι οι πιο καίριες ερωτήσεις για τους πελάτες των τραπεζών,
οι οποίοι σκέπτονται να κάνουν αίτηση για πιστωτική κάρτα;

Σήμερα προσφέρονται πολλές πιστωτικές κάρτες από την πλειονότητα των τραπεζών
που λειτουργούν στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές έχουν μεγάλα
περιθώρια επιλογής. Παράλληλα, λόγω της πληθώρας των προσφερόμενων καρτών, της
διαφήμισής τους και της ολοένα συχνότερης χρησιμοποίησής τους στις συναλλαγές,
το κοινό έχει συνηθίσει το λεγόμενο πλαστικό χρήμα, το οποίο αντιμετωπίζει με
ωριμότητα και πάντως όχι φόβο.

Για την επιλογή της πιστωτικής κάρτας οι καταναλωτές θα πρέπει να
ενδιαφέρονται κατ’ αρχήν να πληροφορηθούν για το επιτόκιο της πίστωσης που
μέσω της κάρτας τους χορηγείται και για το ύψος της ετήσιας συνδρομής. Πρέπει
όμως οι καταναλωτές να μελετούν λεπτομερώς τους όρους των συμβάσεων και να
θέτουν ερωτήματα στον τραπεζικό υπάλληλο για οτιδήποτε νομίζουν ότι πρέπει να
διευκρινιστεί περισσότερο.

6 Γιατί είναι τόσο υψηλό το επιτόκιο των καρτών;

Τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών είναι διεθνώς υψηλότερα σε σχέση με τα
υπόλοιπα τραπεζικά προϊόντα και στην Ελλάδα κυμαίνονται γύρω στο 20%. Αυτό
οφείλεται στο υψηλότερο λειτουργικό κόστος της εκδότριας τράπεζας, αλλά και
στους κινδύνους που είναι μεγαλύτεροι λόγω μη υπάρξεως εγγυήσεων.

Οι αιτίες αυτές ισχύουν και στην Ελλάδα. Παρ’ όλ’ αυτά η διαφορά των επιτοκίων
των πιστωτικών καρτών από τα επιτόκια των λοιπών χορηγήσεων στη χώρα μας είναι
μικρότερη από την αντίστοιχη διαφορά σε αρκετές χώρες, όπως στη Βρετανία και
στις ΗΠΑ.

7 Τι σημαίνει η μείωση των επιτοκίων στις πιστωτικές κάρτες;

Η μείωση των επιτοκίων θα οδηγήσει πιθανότατα σε αύξηση της χρήσης των
πιστωτικών καρτών. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης που
με τη σειρά της οδηγεί σε επιβράδυνση της επιδιωκόμενης μείωσης του
πληθωρισμού και σε υπερχρέωση των καταναλωτών. Είναι προφανές ότι για τον λόγο
αυτό οι αρμόδιες νομισματικές αρχές επιμένουν ώστε η όποια μείωση των
επιτοκίων στην καταναλωτική πίστη να γίνεται με μέγιστη σύνεση στην παρούσα
φάση της ελληνικής οικονομίας.

8 Πώς αντιμετωπίζουν οι τράπεζες την υ περχρέωση των κατόχων καρτών;

Συνήθως οι τράπεζες διαθέτουν εξειδικευμένες υπηρεσίες και συστήματα που
παρακολουθούν την κίνηση των καρτών και τη συνέπεια των οφειλετών στην
εξόφληση των υποχρεώσεών τους. Αναφορικά με την υπερχρέωση, οι τράπεζες, για
να αποφευχθούν τέτοια φαινόμενα, καθορίζουν στους κατόχους ανώτατα όρια χρήσης
των καρτών, την τήρηση των οποίων παρακολουθούν.

9 Υπάρχει επικοινωνία των τραπεζών με τους υπερχρεωμένους
κατόχους καρτών;

Σε περίπτωση υπέρμετρης υπέρβασης των ορίων δανεισμού, οι τράπεζες
επικοινωνούν με τους κατόχους και στους συστήνουν τη μη περαιτέρω
χρησιμοποίηση των καρτών τους ώσπου η οφειλή να πέσει σε ανεκτά όρια. Σε
οριακές δε περιπτώσεις ακυρώνουν τις κάρτες, ώστε να μην μπορούν να
χρησιμοποιηθούν περαιτέρω.

10 Με ποιους τρόπους διευθετούνται τα χρέη;

Οι τράπεζες είναι επιχειρήσεις που υποχρεούνται να λογοδοτούν για τη
διαχείριση και απόδοση των κεφαλαίων τους, όχι μόνο στους μετόχους τους, αλλά
και στους καταθέτες τους. Παρά ταύτα οι τράπεζες προσπαθούν να διευκολύνουν
τους πελάτες τους για να βρουν λύσεις στα προβλήματα και τις δυσχέρειες
εξόφλησης που αυτοί αντιμετωπίζουν. Στο πλαίσιο αυτό προχωρούν σε ρυθμίσεις
χρεών και πολλές φορές αναλαμβάνουν πρόσθετους κινδύνους για να στηρίξουν
βιώσιμους πελάτες τους. Σε περίπτωση εξάντλησης των περιθωρίων οι τράπεζες
προχωρούν στις νόμιμες ενέργειες.

Γιάννης Μάνος, γενικός γραμματέας της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών

ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ενημέρωση των καταναλωτών, με συνεχή διάλογο και με τη διοργάνωση
ειδικού συνεδρίου για όλα τα θέματα που έχουν σχέση με τις συναλλαγές τους με
τις τράπεζες, στοχεύει η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών. Αυτό τονίζει με δήλωσή του
στα «ΝΕΑ» ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών κ. Γιάννης Μάνος.
Ειδικότερα αναφέρει ότι:

«Πρωταρχικό μέλημα της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών αποτελεί η περαιτέρω βελτίωση
των σχέσεων συνεργασίας με την πελατεία και τους καταναλωτές των τραπεζικών
υπηρεσιών. Ήδη προς τούτο δρομολογούνται συγκεκριμένες δράσεις, όπως ο κατά
κλάδο διάλογος με τις παραγωγικές τάξεις, η ανάπτυξη του συμβουλευτικού ρόλου
των τραπεζών, η λειτουργία του τραπεζικού μεσολαβητή (ombudsman) καθώς και η
οργάνωση forum τόσο για τις Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε, λαμβάνοντας υπόψη και την πολυπλοκότητα των
τραπεζικών προϊόντων, στην πλήρη και διαρκή ενημέρωση των πελατών των
τραπεζών. Τέλος, στο πλαίσιο της προετοιμασίας των τραπεζών για το ευρώ,
αδήριτη είναι η ανάγκη ενημέρωσης των επιχειρήσεων και των πελατών, των νέων
και της τρίτης ηλικίας. Η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών θα ανακοινώσει τον
Ιανουάριο 1999 σχετικό πρόγραμμα διετούς εφαρμογής.

Παράλληλα με τα παραπάνω η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών ιδιαιτέρως ασχολείται με
το ζήτημα της προστασίας των συναλλαγών και της ασφαλούς χρήσης των νέων
τραπεζικών προϊόντων όπως οι κάρτες».