ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Επιστροφή στα Βαλκάνια

Οι σφαγές; Οι πρόσφυγες; Ή μήπως είναι άλλοι οι λόγοι που υπαγορεύουν την
επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία;

Η μοναξιά. Ένας κάτοικος του Πέτροβο παρατηρεί τα αποτελέσματα των σερβικών βομβαρδισμών

ΟΠΩΣ ΕΙΧΕ συμβεί και στη Βοσνία, η τελική απόφαση της Δύσης να αναλάβει
στρατιωτική δράση στη Γιουγκοσλαβία φαίνεται πως ελήφθη μετά τις πρόσφατες
σφαγές αμάχων στο Κοσσυφοπέδιο. Τέτοια επεισόδια, όμως, γίνονταν σε όλη τη
διάρκεια του καλοκαιριού χωρίς να απασχολήσουν ιδιαίτερα ούτε τον Τύπο ούτε τα
στρατιωτικά επιτελεία. Εύθραυστο είναι και το δεύτερο επιχείρημα της διεθνούς
κοινότητας, ότι δηλαδή πολλοί από τους δεκάδες χιλιάδες αλβανούς πρόσφυγες
κινδυνεύουν τον επερχόμενο χειμώνα να πεθάνουν από την πείνα και το κρύο: η
κατάσταση αυτών των ανθρώπων δεν πρόκειται να βελτιωθεί θεαματικά επειδή θα
βομβαρδιστούν μερικές σερβικές θέσεις. Ο Φρανθίσκο Βέιγκα, καθηγητής Ιστορίας
της Ανατολικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και συγγραφέας της
«Βαλκανικής παγίδας», παραθέτει έτσι μια τρίτη σειρά επιχειρημάτων, πιο
πειστικών, ακριβώς επειδή στερούνται ανθρωπιστικού χαρακτήρα.

Ένα απ’ αυτά τα επιχειρήματα σχετίζεται με τις πρόσφατες εκλογές στη Βοσνία.
Ήταν κοινό μυστικό, γράφει ο ισπανός καθηγητής στην «Ελ Παΐς», ότι το ΝΑΤΟ
ανέβαλε τους βομβαρδισμούς μέχρις ότου πραγματοποιηθούν οι εκλογές ώστε να μην
υποδαυλιστούν τα εθνικιστικά συναισθήματα των Σερβοβοσνίων. Η απροσδόκητη
εκλογή, όμως, του σκληροπυρηνικού Νικόλα Πόπλασεν έπεισε τις δυτικές
πρωτεύουσες ότι η διπλωματία και η καλή θέληση δεν έχουν αποτελέσματα.

Το δεύτερο επιχείρημα έχει να κάνει με τις εκλογές της ερχόμενης Κυριακής στην
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, όπου δεν αποκλείεται να
αναδειχθούν νικητές οι εθνικιστές του VMRO. Στην περίπτωση αυτή, οι εντάσεις
ανάμεσα στην αλβανική μειονότητα και τη σλαβική κοινότητα θα οξυνθούν, με
κίνδυνο η πρώτη να αναζητήσει ένωση με την Αλβανία και η δεύτερη με τη
Βουλγαρία. Το ΝΑΤΟ ελπίζει ότι η στρατιωτική του δράση στο Κοσσυφοπέδιο θα
αποτρέψει ή, τουλάχιστον, θα αναβάλει ένα τέτοιο καταστροφικό ενδεχόμενο.

Υπάρχει, τέλος, ένα τρίτο πρόβλημα που σχετίζεται με τις διεργασίες στους
κόλπους των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου. Τον περασμένο Ιούνιο, ο Ιμπραήμ
Ρουγκόβα προσπάθησε να αποκτήσει τον έλεγχο του Απελευθερωτικού Στρατού του
Κοσσυφοπεδίου (UCK), ενσωματώνοντάς τον στις ένοπλες δυνάμεις της επαρχίας. Η
προσπάθεια αυτή όχι μόνο απέτυχε, αλλά οδήγησε και σε μια σειρά επιθέσεων των
εξτρεμιστών του UCK εναντίον των μετριοπαθών. Επιπλέον, είναι αποδεδειγμένο
ότι άνδρες του UCK έλαβαν μέρος στην απόπειρα πραξικοπήματος του Σαλί Μπερίσα,
τον περασμένο μήνα, στα Τίρανα.

Σε μια τέτοια συγκυρία, καταλήγει ο Φρανθίσκο Βέιγκα, η μόνη περίπτωση να
αποφευχθεί η καταστροφή στο Κοσσυφοπέδιο είναι να κατορθώσει ο Ρουγκόβα να
διαπραγματευθεί με τους Σέρβους ένα καθεστώς αυτονομίας. Και πρέπει να το
πράξει από θέση ισχύος, όχι αδυναμίας, ώστε να εξουδετερωθεί η προπαγάνδα του
UCK και να καταστεί «περιττή» η ένοπλη δράση του. Από το κατά πόσον ο
«Κίσινγκερ των Βαλκανίων» θα πείσει τον Μιλόσεβιτς να αποδεχθεί κάτι τέτοιο,
θα εξαρτηθεί εάν θα πραγματοποιηθεί τελικά η πολυσυζητημένη επέμβαση.