Από τις ολλανδικές τουλίπες στα κερδοσκοπικά παράγωγα

Πάμε στον μπακάλη. Αγοράζουμε 2 κιλά ρύζι με 100 δραχμές το κιλό και αφήνουμε
τη σακούλα στο μπακάλικο, αλλά βάζουμε την απόδειξη στην τσέπη. Στο επόμενο
στενό, συναντάμε κάποιον γνωστό· αφού συζητάμε, ανακαλύπτουμε ότι θέλει και
αυτός ρύζι για την επόμενη ημέρα, αλλά δυστυχώς γι’ αυτόν δουλεύει και δεν
έχει χρόνο να πάει στο μπακάλικο.

Η πρόταση είναι απλή: σου πουλάω εγώ το δικαίωμα που έχω στο ρύζι, αλλά θα
πρέπει αύριο να μου πληρώσεις 265 δραχμές. Ξαφνικά τις επόμενες ώρες γίνεται
σεισμός. Πανικόβλητοι οι καταναλωτές ψάχνουν να βρουν τρόφιμα και ανάμεσα σε
αυτά ρύζι.

Ο φίλος μας, πλέον, βάζει σε «πλειστηριασμό» το δικαίωμα που έχει να πάρει
ρύζι και έτσι η τιμή του εκτοξεύεται στα ύψη. Τα κέρδη του τεράστια και όλα
οφείλονται στον σεισμό.

Φαίνεται σαν παραμύθι. Και όμως από ένα παρόμοιο παραμύθι ξεκίνησε η
διεθνής κρίση, που μαστίζει τη διεθνή οικονομία. Φυσικά, στην πραγματικότητα
υπήρχαν και κάποιες άλλες παράμετροι που καθιστούσαν φθηνότερη ή ακριβότερη
την αγορά της απόδειξης (π.χ. ισοτιμία του νομίσματος), αλλά και αυτές οι
παράμετροι επηρεάσθηκαν από όλους αυτούς ­ ξένους και ντόπιους ­ που
πλειοδοτούσαν για την… χρυσή απόδειξη.

ΟΛΑ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ στη δεκαετία του ’80, όταν η αμερικανική, ιαπωνική και η
ευρωπαϊκή αγορά άρχισαν να ανακαλύπτουν τις αγορές της ΝΑ Ασίας και ξεκίνησε η
διαδικασία για τις άμεσες επενδύσεις σε αυτές. Κίνητρο, τα φθηνά μεροκάματα, η
ουσιαστική έλλειψη ασφαλιστικών και φορολογικών επιβαρύνσεων και η έλλειψη
στοιχειωδών κανόνων προστασίας των εργαζομένων (εργατική νομοθεσία). Η μία
μετά την άλλη οι επιχειρήσεις κολοσσοί άρχισαν να στήνουν εργοστάσια στην
Ταϋλάνδη, στη Μαλαισία, στην Ινδονησία και στην Κορέα. Οι εισροές κεφαλαίων
για τις λεγόμενες άμεσες επενδύσεις οδήγησαν σε πρωτόγνωρους ρυθμούς ανάπτυξης
και στην ενίσχυση των εγχώριων νομισμάτων. Το θαύμα των τίγρεων της ΝΑ Ασίας
άρχισε να κτίζεται.

Οι μεγάλες αποδόσεις στις επενδύσεις ήταν ο κράχτης για να ξεκινήσει ένας νέος
γύρος επενδύσεων, που αυτή τη φορά αφορούσε «χαρτιά». Οι τίγρεις της ΝΑ Ασίας
άρχισαν να δανείζονται προσφέροντας υψηλά επιτόκια. Οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν
και αυτές να δανείζονται με ομολογιακά δάνεια, δηλαδή με «χαρτιά» που
αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο Χρηματιστήριο, βιομηχανίες και άλλες
επιχειρήσεις άρχισαν να περνούν το κατώφλι των διεθνών Χρηματιστηρίων.
Ταυτόχρονα, οι λεγόμενοι θεσμικοί επενδυτές άρχισαν να εκδίδουν και να πωλούν
το νέο «φρούτο» της εποχής, τα λεγόμενα παράγωγα προϊόντα, δηλαδή κάτι σαν την
απόδειξη για το ρύζι του παραδείγματος, αλλά αντί για ρύζι τα «χαρτιά»
αφορούσαν επιτόκια εθνικού και ιδιωτικού χρέους, πρώτες ύλες, δάνεια και ό,τι
μπορούσε να βάλει ο ανθρώπινος νους. Με άλλα λόγια, ό,τι κουνιόταν και η αξία
του μπορούσε να εκφρασθεί σε χρήμα γινόταν συμβόλαιο και αυτό με τη σειρά του
έμπαινε στο Χρηματιστήριο, αποκτούσε τη δική του αξία.

ΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ

Στο σημείο αυτό εμπλέκονται τα λεγόμενα Hedje Funds, δηλαδή αμοιβαία κεφάλαια
που ειδικεύονται σε επενδύσεις, σε παράγωγα προϊόντα. Θα σκεφθείτε τι θα
μπορούσε να αντιπροσωπεύουν αυτά τα κεφάλαια; Και όμως, όταν πριν από λίγες
εβδομάδες άρχισε να βγαίνει ο λογαριασμός της κρίσης, όλος ο κόσμος ανακάλυψε
σ’ αυτά τα αμοιβαία κεφάλαια 2 Νόμπελ οικονομίας και αρκετούς γκουρού της
Γουώλ Στρητ και του Σίτι. Αυτά λοιπόν τα αμοιβαία κεφάλαια αντιπροσώπευαν
περίπου 200 δισ. δολάρια σε ενεργητικό, αλλά οι επενδύσεις τους ήταν 5 ακόμα
και 10 φορές μεγαλύτερες από το ενεργητικό τους. Δηλαδή έπαιζαν χαρτιά, των
οποίων η αξία έφθανε τα 2 τρισ. δολάρια. Τι κρυβόταν πίσω από αυτό το τεράστιο
νούμερο; Πολλά και επικίνδυνα μυστικά, όπως:

1 Το γύρισμα των κεφαλαίων, ακόμα και 2 και 3 φορές την ημέρα. Η
άνθηση της τεχνολογίας στις επικοινωνίες, που ξεκίνησε από την προηγούμενη
10ετία, ευνοούσε αυτή την πρακτική. Φανταστείτε τα «χαρτιά» αυτά να πωλούνται
και να αγοράζονται 2 και 3 φορές την ημέρα. Πόσο γρήγορα μπορούν να αποκτήσουν
αυτόνομη αξία, πολλαπλάσια της αξίας που αντιπροσωπεύουν.

2 Η έλλειψη ασφαλιστικών δικλίδων
μέσα στις ίδιες τις εταιρείες, που θα τις προστατεύουν από αυθαιρεσίες ή και
λάθος επενδύσεις των στελεχών τους. Το παράδειγμα της BARRING, με το σκάνδαλο
στο υποκατάστημα του Χονγκ Κονγκ που τελικά οδήγησε σε κατάρρευσή της,
φαίνεται ότι πέρασε απαρατήρητο από τις νομισματοπιστωτικές αρχές. Και όμως,
αποδείχθηκε ο προάγγελος αυτών που επρόκειτο να συμβούν.

3 Η έλλειψη ενιαίων κανόνων
παγκόσμιας αποδοχής και εφαρμογής στη διαδικασία διεθνών μεταφορών κεφαλαίων.

Έτσι, λοιπόν, κτίσθηκε το νέο σκηνικό. Τζογαδόροι του χρήματος γυρνούσαν
κεφάλαια, που πολλές φορές δεν τα είχαν. Στήριζαν ή και υπονόμευαν οικονομίες
χωρών και επιχειρήσεις αναζητώντας κέρδη. Από το ίδιο το γύρισμα είχαν
υπερκέρδη και ζητούσαν ακόμα περισσότερα και έτσι έπρεπε να κάνουν περισσότερα
γυρίσματα και να παίζουν ακόμα περισσότερο «αέρα». Από τη διαδικασία αυτή, οι
οικονομίες των χωρών της ΝΑ Ασίας άρχισαν να αποκτούν τεράστια αποθέματα,
γεγονός που με τη σειρά τους οδήγησε σε ανατίμηση των νομισμάτων τους, την
οποία όμως έπρεπε να την υπερασπίζουν με τα υψηλά επιτόκια. Ένας φαύλος κύκλος
είχε ξεκινήσει, αλλά δεν είχε κλείσει ακόμη.

Ο δεύτερος παίκτης ήταν οι θεσμικοί επενδυτές, δηλαδή αμοιβαία κεφάλαια,
εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου, συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά ταμεία,
ασφαλιστικές εταιρείες, από τις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία κ.λπ. Αυτοί
όμως είναι πιο χοντροί παίκτες, αφού είχαν στα χρηματοκιβώτιά τους 20 τρισ.
δολάρια για επενδύσεις. Το «μέλι» από τις επενδύσεις στα παράγωγα τούς
τραβούσε σαν τις μέλισσες και έτσι άρχισαν να επενδύουν και αυτοί συγκρατημένα
στην αρχή, σαν τρελοί στη συνέχεια.

ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Τώρα ήλθε η σειρά των τραπεζών. Η δουλειά τους είναι ως γνωστόν να επενδύουν
και να δανείζουν χρήμα. Πού θα έβρισκαν καλύτερους πελάτες από τους τίγρεις
της ΝΑ Ασίας, τα υπεραποδοτικά αμοιβαία κεφάλαια και τις επιχειρήσεις που
προσέφεραν τόσα κέρδη; Στήθηκαν λοιπόν στην ουρά και άρχισαν να πωλούν την
πραμάτειά τους. Δηλαδή το χρήμα. Με άλλα λόγια μπήκαν και αυτές στον χορό.
Μόνο που νόμιζαν ότι τον ήξεραν καλά. Η ζωή τις διέψευσε. Δηλαδή άρχισαν να
επενδύουν και να δανείζουν χρήματα που δεν τα είχαν. Θα σκεφτείτε πώς γίνονταν
αυτό, αφού όλα έδειχναν ότι το ενεργητικό τους ήταν πολύ ισχυρό. Το ενεργητικό
μιας τράπεζας μπορεί να εμφανίζεται ισχυρό, αλλά τι γίνεται όταν τα
δισεκατομμύρια δεν είναι τίποτε άλλο παρά τετραγωνικά μέτρα ακινήτων στην
καρδιά του Τόκιο ή του Χονγκ Κονγκ; Στην περίπτωση αυτή η τράπεζα θυμίζει
ακορντεόν, που ανοίγει τις καλές ημέρες και κλείνει τις χαλεπές.

Η ιστορία αυτή συνεχιζόταν για χρόνια. Οι υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς
πανηγύριζαν και χρησιμοποιούσαν τις τίγρεις της ΝΑ Ασίας ως παράδειγμα για τις
δυνατότητες και τις ευκαιρίες που προσφέρει ο καπιταλισμός. Οι κερδοσκόποι, οι
τράπεζες και οι θεσμικοί επενδυτές πανηγύριζαν, βλέποντας τα κέρδη τους να
αυγατίζουν. Οι απλοί επενδυτές πανηγύριζαν και αυτοί με τη σειρά τους, αφού το
εισόδημά τους μεγάλωνε και έτσι μπορούσαν να αλλάξουν σπίτι, αυτοκίνητο ή να
πληρώσουν τα δίδακτρα του παιδιού τους στο κολέγιο.

Ξαφνικά ένα ωραίο πρωί, από τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις, ο κόσμος έμαθε
την πτώση των «κόκκινων» σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι οικονομολόγοι, οι υπέρμαχοι
της ελεύθερης αγοράς ξεκίνησαν να πανηγυρίζουν, αφού όπως έλεγαν: «Οι υγιείς
δυνάμεις της οικονομίας όχι μόνο επικράτησαν, αλλά έφεραν και σε κοινωνικό και
οικονομικό αδιέξοδο όλους εκείνους που είχαν βάλει τείχη, φραγμούς και
προστασία στις οικονομίες τους».

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΥΜΑ

Έτσι, άρχισε η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η Ρωσία έμεινε να αναζητεί τον
δρόμο της σε συνθήκες ελεύθερης οικονομίας. Πολεμούσε ­ και πολεμάει ­ μέσα σ’
ένα περιβάλλον που ελάχιστα θύμιζε, στη δομή και στην οργάνωση, τις
οργανωμένες δημοκρατίες της Δύσης.

Έπρεπε να καλύψει τις τεράστιες δημοσιονομικές της δαπάνες, με ανύπαρκτους
μηχανισμούς είσπραξης εσόδων, σε μια αγορά που είχε τα χαρακτηριστικά του Ελ
Ντοράντο. Ζήτησε τη βοήθεια της Δύσης, αλλά ουσιαστικά βρήκε κλειστές τις
πόρτες· στη συνέχεια ζήτησε τη συνδρομή του ΔΝΤ, αλλά και εκεί τα «γεράκια»
κράτησαν μάλλον αρνητική στάση. Και τότε ξεκίνησε ένας ξέφρενος δανεισμός από
τις ξένες τράπεζες. Ακολούθησαν οι τζογαρόδοι των «χαρτιών», που άρχισαν να
βγάζουν «χαρτιά» για ό,τι «ρωσικό» κινιόταν και έτσι άρχισε και εκεί να
στήνεται ένα ανάλογο παιχνίδι με εκείνο των τίγρεων. Όμως, εδώ, υπάρχει μια
ουσιαστική διαφορά.

Η Ρωσία ήταν στον ζωτικό χώρο της Ευρώπης και εκεί το παιχνίδι θα παιχθεί
αρχικά από τους Γερμανούς και τους άλλους Ευρωπαίους εταίρους και στη συνέχεια
απ’ όλους τους άλλους. Το παιχνίδι και εδώ ήταν το ίδιο μ’ εκείνο στη ΝΑ Ασία.
Όλοι κέρδιζαν και κανένας δεν σκεπτόταν το αύριο. Υπήρχαν μόνο ορισμένες φωνές
από τη Γαλλία και την Ιταλία, κατά κύριο λόγο, που έκρουαν τον κώδωνα του
κινδύνου για την παγκοσμιοποίηση, αλλά οι υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς τούς
αντιμετώπιζαν έχοντας γεμάτες τις τσέπες. Ο σημερινός πρωθυπουργός της
Γαλλίας, κ. Λ. Ζοσπέν, πρότεινε την καθιέρωση φορολογίας στις διεθνείς
μεταφορές κεφαλαίων, αλλά δεν εισακούσθηκε. Ορισμένα αφιερώματα του «Monde
Diplomatique» για τους κινδύνους που ελλόχευαν, απλώς λειτουργούσαν ως αφορμή
προβληματισμού για μια ελάχιστη μειοψηφία διανοουμένων.

Η ιστορία όμως συνεχίζεται, αφού οι τζογαδόροι του χρήματος έπρεπε να βρουν
και νέες αγορές για να δημιουργήσουν κατ’ αρχήν και να εκμεταλλευθούν στη
συνέχεια την πραμάτειά τους. Έτσι μπήκαν στη Λατινική Αμερική, ξεχνώντας ότι
στη δεκαετία του ’70 το χρέος των χωρών αυτών ήταν η αιτία να κλείσουν δεκάδες
αμερικανικές τράπεζες και να φθάσουν στα πρόθυρα της κατάρρευσης κολοσσοί,
όπως η Citi Bank και η Bank of America. Η Λατινική Αμερική θεωρείται ζωτικός
χώρος των ΗΠΑ και έτσι το «πάνω χέρι» εκεί πήραν οι αμερικανικές τράπεζες.

Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ

Το 1/3 πλέον του πλανήτη κινιόταν σ’ έναν χορό κερδοσκοπίας. Τα κεφάλαια
άλλαζαν χώρα, με την ευκολία που ένας απλός θνητός τηλεφωνεί. Οι τζογαδόροι
καταλάβαιναν ότι πλέον το γύρισμα των κεφαλαίων και η ανάληψη ακόμα
μεγαλύτερου κινδύνου θα διατηρούσαν τα κέρδη τους. Από την άλλη πλευρά, οι
τράπεζες τούς δάνειζαν χρήμα βάζοντας στην άκρη τη συντηρητική τους παράδοση
και όλα κρέμονταν από ένα σχοινί.

Όμως υπήρχαν κάποια προειδοποιητικά σημάδια, όπως η κρίση του Μεξικού το 1955
(χρειάσθηκε η παρέμβαση του ΔΝΤ), οι χρεοκοπίες τραπεζών που είχαν εκτεθεί σε
κινδύνους (Barring κ.ά.), αλλά κανείς δεν τα ελάμβανε σοβαρά. Μοναδική
εξαίρεση ο Σόρος, ο οποίος το 1995, στο βιβλίο «Ο Σόρος για τον Σόρο»,
προειδοποιούσε για την επερχόμενη κατάρρευση.

Στα τέλη του 1996 άρχισαν να γίνονται πιο έντονα τα σημάδια της κρίσης. Η
Ταϊλάνδη ήταν η αρχή. Στη Ν. Κορέα ξέσπασε αναταραχή, καθώς οι εργαζόμενοι
αντέδρασαν στην προοπτική απολύσεων και μείωσης αποδοχών. Οι βιομηχανίες
άρχισαν να κλείνουν η μία μετά την άλλη και οικονομικοί κολοσσοί βρίσκονταν
στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Έτσι οι τράπεζες άρχισαν να γράφουν χασούρες,
αφού οι πελάτες τους αδυνατούσαν να ξοφλήσουν τις υποχρεώσεις και τις ίδιες
χασούρες είχαν και οι τζογαδόροι. Έτσι, μπήκαν στη διαδικασία τού «τρεχάτε
ποδαράκια μου» πουλώντας μετοχές, ομόλογα και σχεδόν ό,τι κορεατικό «χαρτί»
είχαν, προκειμένου να περιορίσουν τις ζημιές τους. Η διαδικασία ήταν απλή,
πουλούσαν «χαρτιά» και γύριζαν το χρήμα σε κάποιο ισχυρό νόμισμα. Οι εκροές
κεφαλαίων όμως δημιούργησαν πρόβλημα στην ήδη υπερτιμημένη ισοτιμία του
εθνικού τους νομίσματος, που με τη σειρά του, για να στηριχθεί, χρειαζόταν
κεφάλαια και έτσι η κορεατική Κεντρική Τράπεζα βγήκε για δανεικά. Ο φαύλος
κύκλος είχε ξεκινήσει, καθώς σ’ ένα σύστημα ελεύθερων κυμαινομένων ισοτιμιών η
υποτίμηση του νομίσματος είναι η μόνη λύση για να περιορισθούν οι μαζικές
εκροές. Όμως η ύφεση ήταν αναπόφευκτη.

Ανάμεσα σ’ αυτούς που είχαν επενδύσει, ήταν τράπεζες της Ιαπωνίας και του
Χονγκ Κονγκ, που άρχισαν πλέον να γράφουν χασούρες. Οι χασούρες αυτές έγιναν
ακόμα μεγαλύτερες όταν ξεκίνησαν οι αναταραχές στην Ινδονησία, όπου και εκεί
το μοντέλο ήταν σχεδόν ανάλογο με αυτό της Κορέας· ανάλογα φαινόμενα είχαμε
στις Φιλιππίνες και στη Μαλαισία. Τώρα όμως το πρόβλημα πέρασε από την
περιφέρεια στη μητρόπολη, καθώς οι χασούρες που έγραψαν οι τράπεζες του Χονγκ
Κονγκ αρχικά και της Ιαπωνίας στη συνέχεια προκάλεσαν ανάλογα φαινόμενα και σ’
αυτές τις χώρες. Δηλαδή χρεοκοπίες αμοιβαίων κεφαλαίων αρχικά, τραπεζών στη
συνέχεια, μαζικές πωλήσεις «χαρτιών», πίεση στο νόμισμα και ύφεση. Έτσι όλη η
ανατολική πλευρά της Ασίας βυθίζεται στην κρίση, η οποία παράλληλα περνάει και
στις άλλες ηπείρους, καθώς οι πιστωτικοί κολοσσοί της Ιαπωνίας και του Χονγκ
Κονγκ είχαν αντλήσει κεφάλαια από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Έτσι, η αδυναμία
κάλυψης των ανοιγμάτων που είχαν από τα Hedje Funds οδήγησε αρκετούς
τραπεζικούς κολοσσούς της ΝΑ Ασίας στη χρεοκοπία και δημιούργησε πολλαπλάσια
προβλήματα στις δυτικές τράπεζες, οι οποίες είχαν με τη σειρά τους να καλύψουν
τις χασούρες τις δικές τους.

Ο πρώτος γύρος είχε τελειώσει. Τότε άρχισαν να ακούγονται φωνές απ’ όλο τον
κόσμο για τον κίνδυνο της παγκοσμιοποίησης, αλλά πλέον ήταν πολύ αργά. Τότε
ήλθε η ώρα του Τζορτζ Σόρος, του κερδοσκόπου που το 1992 οδήγησε στην
υποτίμηση τα νομίσματα της Μεγάλης Βρετανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και
της Πορτογαλίας. Τώρα δήλωνε ότι η ρωσική οικονομία έχει ανυπέρβλητα
προβλήματα και ότι είναι θέμα χρόνου η κατάρρευση. Οι εξελίξεις και εδώ ήταν
ραγδαίες και η συνταγή η ίδια. Ξεκίνησε με μαζικές πωλήσεις ρωσικών χαρτιών
και οι εκροές σκληρού συναλλάγματος ήταν τόσο μεγάλες, που κάποια στιγμή τα
συναλλαγματικά διαθέσιμα της Ρωσίας έπεσαν στα 10 δισ. δολάρια (το 50% των
ελληνικών αποθεμάτων). Η υποτίμηση προέβαλε ως αναπόφευκτη.

Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ

Μοναδική ελπίδα σωτηρίας η χρηματοδότηση από το ΔΝΤ (που δεν είχε πλέον
αποθέματα), τις ΗΠΑ και τη Γερμανία. Όμως, όλοι ήσαν εξαιρετικά γενναιόδωροι
στις ευχές και εξαιρετικά φειδωλοί σε κεφάλαια. Η ρωσική οικονομία μπήκε πλέον
στην κρίση και οι χασούρες των funds μεγάλωναν ακόμα περισσότερο, μαζί με αυτή
και οι τράπεζες που είχαν μπει στο παιχνίδι του εύκολου κέρδους, είτε με απ’
ευθείας τοποθετήσεις είτε με τον δανεισμό των funds.

Τώρα, πλέον, στο παιχνίδι έχουν μπει για τα καλά η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Πολλοί
μιλούν ότι η κατάρρευση όλου του συστήματος βρίσκεται επί θύραις, καθώς
φοβούνται ότι σειρά έχει τώρα η Λατινική Αμερική που θα συμπαρασύρει ολόκληρο
το αμερικανικό πιστωτικό σύστημα.

Οι φόβοι αυτοί ρίχνουν το Χρηματιστήριο στις ΗΠΑ, το οποίο ακολουθεί την
αντίστοιχη πορεία του Τόκιο, του Χονγκ Κονγκ, της Φρανκφούρτης, του Λονδίνου,
του Παρισιού κ.ά. Δεν είναι λίγοι πλέον εκείνοι που συνδέουν το οικονομικό με
το πολιτικό πρόβλημα στις ΗΠΑ.

Ο πληθωρισμός και η ανεργία έχουν συμπιεσθεί και οι Αμερικανοί έχουν κάθε λόγο
να είναι ευχαριστημένοι. Όλα αυτά, όμως, μπορούν να ανατραπούν όταν:

* Η Wall Street στην οποία έχουν επενδύσει τις οικονομίες τους το 1/3 των
Αμερικανών σωριασθεί.

*Η πτώση των εξαγωγών προς τη ΝΑ Ασία δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ύφεσης
στην οικονομία των ΗΠΑ.

* Οι απώλειες από τις διεθνείς χρηματαγορές τραπεζών, των συνταξιοδοτικών
ταμείων και των ασφαλιστικών επιχειρήσεων θα μπορούσαν να οδηγήσουν κάποιες
από αυτές σε χρεοκοπία, που θα έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία κάλυψης
ασφαλιστικών συμβολαίων, συντάξεων, περικοπή δανειοδοτήσεων και ύφεση.

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα πράγματα φαίνεται
ότι είναι καλύτερα, αφού οι προοπτικές για ύφεση δεν είναι άμεσες, ενώ η
εξέλιξη του πληθωρισμού ευνοεί τη διαμόρφωση μιας θετικής ισοτιμίας μεταξύ
ευρώ και δολαρίου στο τέλος του χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, πέντε μεγάλες
ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν μεγάλες χασούρες από την κρίση (Deutche, Dcesdner,
Barclays, ING και Paribas).

Αυτό όμως που φάνηκε ξεκάθαρα στη Σύνοδο του ΔΝΤ είναι ότι οι δύο άγκυρες της
παγκόσμιας οικονομίας, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν διαφορετικές
προτεραιότητες στις οικονομίες τους. Οι ΗΠΑ φοβούνται πολύ περισσότερο την
ύφεση και γι’ αυτό εμφανίζονται μέσω της Ομοσπονδιακής Τράπεζας να ρίχνουν τα
επιτόκιά τους, ενώ δεν αρνούνται την ενίσχυση στα αποθεματικά του ΔΝΤ.
Αντίθετα η Ευρώπη, και κυρίως η Γερμανία, φοβάται τον πληθωρισμό, δέχεται όμως
να χρηματοδοτήσει το ΔΝΤ, αφού ο κίνδυνος της ύφεσης από κατάρρευση της
Ιαπωνίας, της Ρωσίας, της Λατινικής Αμερικής και πιθανόν της Κίνας δημιουργεί
προβλήματα που μπορεί να γίνουν ανεξέλεγκτα. Έτσι, προσπαθούν να
αντιμετωπίσουν την κατάσταση με βασικό κριτήριο τα στενά τους συμφέροντα,
ελπίζοντας ότι ο διπλανός τους θα σηκώσει το μεγαλύτερο βάρος της κρίσης.