Σκοτεινά κεφάλαια…

Η ζωοδόχος πηγή του καπιταλισμού και του διεθνούς εμπορίου είναι η ελεύθερη
κυκλοφορία του κεφαλαίου πέρα από τα εθνικά σύνορα. Αυτό δίνει τη δυνατότητα
σε εταιρείες, τράπεζες και επενδυτές να επωφελούνται των όποιων επενδυτικών
ευκαιριών και να επαναπατρίζουν τα τυχόν κέρδη τους.

Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Κατεδάφιση ή αναστήλωση; (Γελοιογραφία από τους Τάιμς του Λονδίνου)

ΕΧΟΝΤΑΣ εκτεθεί ιδιαίτερα σε πάρα πολλές αμφίβολες επενδύσεις, οι δυτικές
τράπεζες και οι επενδυτές έχουν καταληφθεί σήμερα από πανικό. Διαδοχικές
υποτιμήσεις νομισμάτων κατέστρεψαν την αξία των δυτικών επενδύσεων, κάνοντας
τις τράπεζες και τις εταιρείες απρόθυμες να διαθέσουν άλλα κεφάλαια και
υποχρεώνοντάς τες μάλιστα να αποσύρουν όσα περισσότερα μπορούν. Με αποτέλεσμα
την πιστωτική κρίση, που μπορεί να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

ΛΑΔΙ ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ

Δυστυχώς, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υποτιμούσε όλον αυτόν τον καιρό τη
σοβαρότητα των παγκόσμιων οικονομικών προβλημάτων. Περιοριζόταν απλώς να
αναθεωρεί τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη. Δυτικοί κερδοκόποι
και σκοτεινά αμοιβαία κεφάλαια υψηλού κινδύνου έριξαν λάδι στη φωτιά,
επιδιώκοντας κέρδη από τα έντονα «γυρίσματα» της αγοράς που συνόδευσαν αυτή
την αναταραχή.

Οι οικονομολόγοι υποχρεώθηκαν να παραδεχτούν τα ρίσκα των ανεξέλεγκτων
ελεύθερων αγορών. Ο Τζέφρι Σακς, καθηγητής στο Χάρβαρντ, κατηγορεί τους 1.000
οικονομολόγους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ότι προσπαθούν να υπαγορεύουν
τους οικονομικούς όρους υπό τους οποίους ζουν 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε
75 αναπτυσσόμενες χώρες του κόσμου. Το ΔΝΤ, λέει, έχει πάρα πολλές εξουσίες
και τις ασκεί πάρα πολύ μυστικιστικά.

ΑΣΙΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Ο Πολ Κρούγκμαν, καθηγητής Οικονομικών στο ΜΙΤ, πιστεύει ότι οι τεράστιες ροές
δυτικών κεφαλαίων συνέβαλαν στην κατάρρευση της εμπιστοσύνης, επιτρέποντας
στις ασιατικές χώρες να δαπανούν περισσότερα από τα έσοδά τους. Μέχρι τη
ρωσική κρίση, τον Αύγουστο, πολλοί Δυτικοί αναλυτές πίστευαν ότι τα ασιατικά
προβλήματα δεν εγκυμονούσαν ιδιαίτερους κινδύνους για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Ισχυρίζονταν μάλιστα ότι θα βοηθούσαν στην εξομάλυνση των εγγενών
πληθωριστικών πιέσεων.

Τα προβλήματα της Ρωσίας ­ και η αδυναμία της να αποπληρώσει το χρέος της ­
ήταν το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της αισιοδοξίας για τις αναδυόμενες
αγορές. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους της Βραζιλίας, της Ινδονησίας και
των υπολοίπων διογκώθηκε, καθώς οι επενδυτές έφυγαν μπροστά στον κίνδυνο της
χρεοκοπίας. Αυτό πυροδότησε μια αλυσιδωτή αντίδραση που έφερε την κρίση στη
Γουώλ Στρητ.

ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΔΡΟΜΟ

Τώρα φαίνεται πολύ πιθανό να ακολουθήσει αυτό τον δρόμο και η Βραζιλία και στη
συνέχεια πολλές άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Ο καθηγητής Κρούγκμαν λέει
ότι οι πολιτικές που προωθούν το ΔΝΤ και η αμερικανική κεντρική τράπεζα ­
αύξηση επιτοκίων, μείωση δαπανών, στήριξη νομίσματος ­ παράγουν υφέσεις.