Δωρητές οργάνων και με νόμο

Απολύτως σεβαστή θα είναι η θέληση του καθενός να γίνει ή, το αντίθετο, να
μη γίνει δότης ανθρωπίνων οργάνων για μεταμόσχευση.

ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ του αυτή θα έχει τη δυνατότητα να εκφράσει, όσο ζει, μέσω της
επίσημης καταγραφής της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, αλλά και μέσω
ερωτηματολογίων που θα διακινούνται, με αφορμή τη συναλλαγή του πολίτη με
δημόσιες υπηρεσίες ή δήμους. Αλλά αν δεν έχει προβλέψει να κάνει γνωστή τη
βούλησή του όσο ζει, υπάρχει το ενδεχόμένο ­ π.χ. σε περίπτωση τροχαίου που
δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους συγγενείς του ­ να γίνει δωρητής οργάνων
του σώματός του με μόνη την απόφαση των γιατρών.

Αυτό προβλέπει σχέδιο νόμου που έδωσε χθες στη δημοσιότητα, προκειμένου να
αρχίσει ο διάλογος, ο υπουργός Υγείας κ. Κ. Γείτονας και οι υφυπουργοί Μ.
Σκουλάκης και Θ. Κοτσώνης. Με το ν.σ., το οποίο εκπόνησε Νομοπαρασκευαστική
Επιτροπή υπό τον καθ. Γ. Κουμάντο, ρυθμίζονται θέματα σχετικά με τις δωρεές
οργάνων για μεταμόσχευση, που εκκρεμούσαν δημιουργώντας εμπόδια στην προώθηση
του θεσμού των δωρητών σώματος, περιορίζοντας τις σωτήριες για πολλούς
συνανθρώπους μας μεταμοσχεύσεις. Εν τούτοις, είναι σίγουρο ότι, από την άλλη
μεριά, θα ανακύψουν ηθικά και δεοντολογικά προβλήματα, που θα πρέπει να λύσει
η Επιτροπή Δεοντολογίας, η σύσταση της οποίας προβλέπεται από τον κανονισμό
του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων.

ΕΓΓΡΑΦΩΣ

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται ότι η αφαίρεση ιστών και οργάνων διενεργείται
εφόσον κατά τη διάρκεια της ζωής του ο δυνητικός δότης είχε, εγγράφως,
συναινέσει σε αυτήν και αποκλείεται αν, κατά τη διάρκεια της ζωής του, είχε
εγγράφως εκφράσει την άρνησή του.

Το δικαίωμα του δότη να αλλάξει γνώμη είναι σεβαστό και γι’ αυτό στο
νομοσχέδιο προβλέπεται ότι η συναίνεση του δότη είναι ελευθέρως ανακλητή, ως
τη στιγμή κατά την οποία αρχίζει η διαδικασία της αφαίρεσης, και η ανάκληση
γίνεται με οποιονδήποτε τρόπο. Ανακλητή είναι, επίσης, η άρνηση δωρεάς
οργάνων. Αν ο δυνητικός δότης δεν είχε, κατά τη διάρκεια της ζωής του,
εκφράσει τη συναίνεση ή την άρνησή του, η αφαίρεση διενεργείται από τους
γιατρούς εκτός αν αντιτίθεται σ’ αυτή η σύζυγος, τα παιδιά ή οι γονείς του.
Και εδώ δημιουργείται ένα πρόβλημα που έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις: στην
περίπτωση που ο υποψήφιος δότης βρεθεί μόνος, έπειτα από τροχαίο, στο
νοσοκομείο και δεν υπάρχει κανένας συγγενής να εκφράσει τη συναίνεση ή την
άρνησή του, οι γιατροί θα έχουν, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, το δικαίωμα να
προχωρήσουν στην αφαίρεση οργάνων.

Στις επίμονες δημοσιογραφικές ερωτήσεις σχετικά με αυτή την περίπτωση ­ στην
οποία θα μπορούσε να βρεθεί ο καθένας και ιδιαίτερα κάποιος τουρίστας ­ ο
υπουργός Υγείας απάντησε ότι «το νομοσχέδιο δίνεται στη δημοσιότητα για να
αρχίσει κάποιος διάλογος και άλλωστε για να υλοποιηθεί θα πρέπει να
λειτουργήσουν αλλά Όργανα, όπως π.χ. η Επιτροπή Δεοντολογίας». Στο σχέδιο
νόμου καθίσταται σαφές ότι:

* Η αφαίρεση ιστών και οργάνων (από ζώντα ή νεκρό) με προορισμό τη
μεταμόσχευση γίνεται μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς.

* Απαγορεύεται κάθε οικονομική συναλλαγή μεταξύ λήπτη, δότη και των
οικογενειών τους ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Αυτό δεν αφορά τις οικονομικές
δαπάνες για την αφαίρεση, μεταφορά και συντήρηση του μοσχεύματος.

ΕΝΗΛΙΚΟΣ

* Η αφαίρεση οργάνων από ζώντα δότη γίνεται μόνο από ενήλικο πρόσωπο και μόνο
προς τον σύζυγο ή συγγενή μέχρι δευτέρου βαθμού εξ αίματος σε ευθεία ή πλάγια
γραμμή. Μόνη εξαίρεση η μεταμόσχευση μυελού των οστών που επιτρέπεται να
γίνεται και από ανήλικο δότη προς αδελφό ή αδελφή, εφόσον είναι αναγκαία για
τη ζωή του λήπτη και δεν υπάρχει άλλος διαθέσιμος δότης και, βέβαια, αν
συμφωνούν οι δύο γονείς. Ο ανήλικος που έχει συμπληρώσει τα 12 χρόνια του
συναινεί κι αυτός στην αφαίρεση.

«Με το ν.σ., τόνισε ο κ. Κουμάντος, δίνεται στον καθένα η δυνατότητα να
αποφασίσει», ενώ, όπως πρόσθεσε ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου
Μεταμοσχεύσεων, κ. Ι. Βλαχογιάννης, «θα υπάρχει προνομιακή μεταχείριση όποιου
έχει δηλώσει δωρητής σώματος σε περίπτωση που ο ίδιος χρειαστεί μεταμόσχευση».