Η «καρπαθιακή κράση» σώζει το Βουκουρέστι

Το Βουκουρέστι είναι ίσως η μόνη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, όπου στους δρόμους
ακούς περισσότερα ελληνικά από όσα μπορείς ν’ ακούσεις σε μια παραλία της
Αθήνας το καλοκαίρι. Είναι οι φοιτητές, οι έμποροι, οι επιχειρηματίες που
αναβιώνουν τον δέκατο ένατο αιώνα στην αυγή του εικοστού πρώτου.

ΜΙΑ πόλη, όπου τα ράκη του τσαουσεσκικού σοσιαλισμού είναι ακόμα εμφανή, αλλά
ο ασθενής αναλαμβάνει γρήγορα, γιατί εκτός από τη γερή, καρπαθιακή του κράση,
έχει και τα ανάλογα φόντα, χάρις ακριβώς σ’ αυτόν τον «υπαρκτό σοσιαλισμό» που
τον αρρώστησε.

Τι θέλω να πω; Ότι με όλα τα στραβά του αυτό που πέρασε στην ιστορία ως
υπαρκτός σοσιαλισμός (άγνωστο για ποιους λόγους, ίσως για το ανύπαρκτο της
ιδεολογίας), φρόντισε ωστόσο, μέσα σε όλα τα δεινά, να δώσει μια βασική
παιδεία στους υπηκόους του κι εκεί όπου μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς
λογοκρισία (όπως π.χ. τα μαθηματικά, η ιατρική, η μουσική, οι λαϊκές
παραδόσεις κτλ), έθεσε βάσεις που ακόμα σώζονται και θα σώζονται τουλάχιστον
για δύο ακόμα δεκαετίες.

Διατήρησε συν τοις άλλοις και πολλά κτίρια των αρχών του αιώνα (ενώ στη δική
μας την Αθήνα του «υπαρκτού καπιταλισμού» ­ όρος που επικράτησε ακριβώς λόγω
της ανυπαρξίας της σχετικής ιδεολογίας ­ ισοπεδώθηκαν τα πάντα. Εκτός από τις
εξαιρέσεις που όλοι ξέρουμε και μετριούνται στα δάχτυλα, τα υπόλοιπα έγιναν
τσιμέντο. Το «τσιμέντο να γίνει» έγινε, δυστυχώς, τσιμέντο).

Αντίθετα, στο Βουκουρέστι σχεδόν ό,τι δεν βομβαρδίστηκε στον Β’ Παγκόσμιο
Πόλεμο, υπάρχει. Ακόμα κι αυτή η σταλινική αρχιτεκτονική αφομοιώθηκε μέσα στην
καινούργια πόλη που προέκυψε, όπως η αντίστοιχη μουσολινική στη Ρώμη.

Αφορμή για τις σκέψεις αυτές στάθηκε μια πολύ ωραία παράσταση που δόθηκε στο
auditorium της ρουμανικής ραδιοφωνίας, στις 30 Σεπτεμβρίου, της πιο
εκφραστικής ίσως όπερας του bel canto, της «Anna Bolena» του Donizetti, καρπός
του νεαρού Balkan Forum of Music, το οποίο με έδρα την Ελλάδα, υπό την αιγίδα
της Unesco, ακτινοβολεί αυτή τη στιγμή στα Βαλκάνια.

(Την ίδια παράσταση θα δούμε στις 22 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με
τη συνεργασία του Γ’ Προγράμματος της ΕΡΑ, και με την αποκλειστική χορηγία της
Αγροτικής Ασφαλιστικής).

Το θέμα δεν είναι η συγκεκριμένη καλλιτεχνική εκδήλωση, που άλλοι αρμοδιότεροι
από μένα θα έχουν την ευκαιρία να κρίνουν. Το θέμα είναι ότι ενώ γιορτάζουμε
τη διακοσιοστή επέτειο από τον θάνατο του Ρήγα Φεραίου, του οραματιστή των ΕΚΒ
(Ενωμένα Κράτη των Βαλκανίων), δεν συνειδητοποιούμε αρκετά ότι ενώ το
ποδόσφαιρο, π.χ., διαιρεί, η τέχνη αντίθετα ενώνει. Κι έχουμε μεγάλη ανάγκη να
ενωθούμε, παρά να χωρίσουμε κι άλλο. Δεν είναι δυνατόν μια μεγάλη και ιστορική
χώρα όπως η Ρουμανία, που γέννησε το «παντρολόγημα» του δικού μας Καζαντζάκη
με τον δικό τους Παναΐτ Ιστράτι, να αναφέρεται σήμερα μόνο λόγω του Ματέι Σορίν.

Στην Αλβανία, βρήκαν καταφύγιο χιλιάδες κυνηγημένοι αντάρτες του Δημοκρατικού
Στρατού. Η Ρουμανία έδωσε στέγη και στοργή σε αυτό που υπήρξε κάποτε το Κ.Κ.
Εσωτερικού. (Μιλώ για χρόνια παλιά, ως κάτοικος του Παλαιού Φαλήρου). Αλλά
υπάρχει αλληλοτροφοδοσία στα Βαλκάνια. Πάντοτε υπήρξε. Γι’ αυτό και πρέπει να
πιστέψουμε ξανά στο μήνυμα του Ρήγα Βελεστινλή.

* Όμως εμείς, το ξέρω, έχουμε τώρα άλλες προτεραιότητες. Προ των καλπών-πυλών
είναι οι δημοτικές εκλογές. Ωραία. Πριν από δύο εβδομάδες μίλησα για τον
μυθικό Θάσο και ποιον θα ψήφιζα αν ήμουν ακόμα δημότης στη νησί του.
Σταυραδέρφι του Θάσου, ο Κάδμος ίδρυσε τη Θήβα. Η Θήβα φιλοδοξεί τώρα να
ξαναβρεί την παλαιά αίγλη της, της «πόλης – κράτους». Ποιος ο καταλληλότερος
δήμαρχος, λοιπόν, από τον Γιώργο Κατσιμπάρδη, ο οποίος και την ανέδειξε μέσα
από τα βιβλία του;

Κι επειδή, στο ίδιο εκείνο άρθρο, αυτοπαρουσιάστηκα ως κάτοικος τριών Δήμων
(Θάσου – Καβάλας – Θεσσαλονίκης), ανήκω συνεπώς και στην Τρίπολη. Εκεί, η
υπερκομματική υποψηφιότητα του αρχιτέκτονα και ζωγράφου Δημήτρη Ταλαγάνη,
σηματοδοτεί αυτό το «καινούργιο» που περιμένουμε όλοι από τις δημοτικές
εκλογές. Ότι, δηλαδή, η Τοπική Αυτοδιοίκηση ανήκει στους πολίτες της και όχι
στα κόμματα. Γιατί από την πόλη πηγάζει η πολιτική, αλλά και ο πολιτισμός. Και
ο Ταλαγάνης τα συνδυάζει αμφότερα.

Τέλος, ως «παλαιός που ακόμα δεν φαλήρισε», διότι πίστεψε σε ιδανικά, νομίζω
πως στο Παλαιό Φάληρο ήρθε η ώρα του Τάκη Καλκαβούρα, για να αναδείξει το
«Φάληρο του 2000».

«Και στο Βουκουρέστι;» ρωτά ο φίλος μου ο Κλέαρχος. «Εκεί ποιον;».

­ «Εκεί, του απαντώ σιβυλλικά, ούτε κρύο ούτε ζέστη».